د بهرنیو چارو وزارت استازې او د جرمني د پارلمان مرستیاله د تمنا پریاني لېدو ته ورغلې دي

د طالبانو له لوري د سالنګونو ساتنې ادارې مشر عبدالحلیم اغا وايي: د یکشنبې ورځې څخه به دغه لویه لاره تر ناڅرګند وخته پورې د ټولو بار وړونکو او مسافر وړونکو موټرو پر مخ تړلې وي.

تردې وړاندې به دغه لاره د شپې له لوري د موترو د تګ راتګ پر مخ تړل کېده، خو اوس د طالب چارواکو په وینا دغه لویه لاره د کار د چټکتیا له امله په بشپړه توګه وتړل شوه.

د سالنګ لویه لاره په افغانستان کې یوازینۍ لویه لاره ده چې د هیواد شمالي ولایتونه له مرکز سره نښلوي.

د یادولو وړ ده چې تېر ژمی د سالنګ په تونل کې د تیلو د ټانکرونو د اور اخیستې له امله لسګونه کسانو ته مرګژوبله اوښتې وه.

د راپور ونو له مخې، د طالبانو کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د وردګو ولایت ته د خپل سفر پر مهال څرګنده کړه: «د نړیوالو قوانینو پر بنسټ او اسلامي- ملی ارزښتونو او اصولو په نظر کې نیولو سره، زموږ دروازې د نړۍ سره د جوړجاړي لپاره خلاصې دي.»

حقاني د دغه ولايت له چارواکو او ولس له بیلابیلو پرګنو سره په کتنه کې ټينګار وکړ: «د هېواد ابادي خو زموږ خپل مسووليت دى او بايد له انتظار پرته يې په ګډه ترسره کړو.»

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې غونډه کې یو شمېر قومي مشرانو د دغه ولایت د خلکو ستونزې مطرح کړې او دغه ولایت ته یې د طالب چارواکو د پاملرنې غوښتنه وکړه، خو د دغو غوښتنو په اړه یې جزئیات نه دي ورکړل شوي.

تر دې وړاندې هم سراج الدين حقاني د افغانستان نورو ولايتونو ته سفرونه کړي و چې ظاهرآ له قومونو سره د اړیکو او یووالي په جوړو شويو غونډو کې ګډون وي، خو شنوونکي وايي چې دغه طالب چارواکی پر کابل تر واکمنۍ مخکې د طالبانو د مشر ملا هبت الله مرستیال و، او اوس د مشرۍ په لټه کې دی.

ښاغلی سیاف چې د افغانستان ژغورنې لپاره د ملي مقاومت شورا جګپوړی غړی هم دی د شنبې په ورځ (د وږي ۱۸مه) د احمد شاه مسعود د وژل کېدو د ۲۲م تلین په مناسبت یوې مجازي غوڼډې ته وویل، طالبان پر افغانستان تر واکمنۍ وروسته «مغرور» شوي دي.

ښاغلي سیاف زیاته کړه، ټول ولس، طالبان او نړۍ پوهېږي چې طالبان د پوځي ځواک له لارې نه دي بریالي شوي، بلکې دغې ډلې ته افغانستان سپارل شوی دی.

هغه وویل، طالبان اوس د یوه کمیسیون په جوړولو خپلو مخالفانو ته افغانستان ته د ستنیدو بلنه ورکوي.

د ښاغلي سیاف په وینا،د افغانستان ستونزه د کمیسیون په جوړولو نه شي حل کېدای.

د شنبې په ورځ د احمد شاه مسعود د وژل کېدو د تلین په مناسبت یو شمېر سیاسي مشرانو په مجازي غونډه کې ویناوې وکړې. ښاغلي سیاف په دې ناسته کې وویل، چې د افغانستان خلک له تسلیمېدو ښه خاطره نه لري او تسلیمېدو ته چمتو نه دي.

هغه له طالبانو وغوښتل چې د افغانستان د ستونزې د هواري لپاره دې مذاکراتي کمېټه وټاکي او له مخالفینو سره دې د خبرو اترو اعلان وکړي.

عبدالرب رسول سیاف یو له مشهورو پخوانیو جهادي مشرانو څخه دی چې په وروستیو کلونو کې یې د طالبانو پر ضد قوي دریځ درلود. د طالبانو له واکمنۍ وروسته ښاغلی سیاف د نورو ګوندونو د مشرانو په څېر له افغانستانه ووت.

دغه جهادي مشر د خپلو خبرو په دوام وویل، چې اوس توپ د طالبانو په واک کې دی او دا ډله باید د افغانستان مسله له مخالفینو سره د خبرو او پخلاینې له لارې حل کړي. نوموړي طالبانو ته خبرداری ورکړ، که دا چانس له لاسه ورکړي، نو سبا به ډېر ناوخته وي.

د جاپان حکومت د وږي په ۱۵مه په افغانستان کې د ۱۶۵ ښوونځیو د بیارغونې او جوړولو لپاره ۲۵ میلیونه ډالرو مرسته اعلان کړه.

دې ۲۵ میلیونه ډالري پروژه کې د ټولګیو، روغتیایي سیستم او د ښوونځي د دیوالونو جوړول او بیارغول شامل دي.

په کابل کې د جاپان سفارت وايي، هېواد به یې له پوهنې سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي، ترڅو ټول ماشومان، هلکان او نجونې له زدکړو برخمنې شي.

د جاپان سفارت ویلي، هر ماشوم حق لري چې ښوونځي ته ولاړ شي او په خوندي چاپیریال کې زدکړې وکړي.

اوکادا وايي، جاپان د ښوونځیو د درسي خونو په جوړولو او ترمیمولو سره د هر افغان هلک او نجلۍ د زدکړو ملاتړ کوي.

څه موده وړاندې د جاپان سفارت له افغانستان سره د ۲۵ میلیونه ډالرو مرستې اعلان وکړ او ویې ویل، چې په افغانستان کې څه باندې نیمايي دولتي ښوونځي کافي درسي خونې نه لري او ۵۸ سلنه یې د څښاک پاکې اوبه او روغتیایي سیستم نه لري.

د دې ترڅنګ د دغه سفارت په یوه اعلامیه کې ویل شوي چې په سلو کې ۵۳ ښوونځي چاردېوالي نه لري.

جاپان په داسې حال د افغان نجونو د زدکړې ملاتړ کوي او د ښوونځیو د بیارغونې او جوړونې لپاره مرسته اعلانوي چې د طالبانو په واکمنېدو پسې په افغانستان کې نجونې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې له زدکړو بې برخې شوې دي.

د هیل ورځپاڼي د نوي خپاره شوي کتاب «وروستی سیاستوال؛ د متحده ایالاتو د راتلونکي لپاره مبارزه او جوبایډن په سپینه مانۍ کې» لیکلي؛ هېلري کلېنټن له افغانستان څخه د امریکایي ځواکونو د وتلو پر مهال د «وژلو» یو لست له ځان سره لرلو چې په هغه کې د یو شمېر افغان میرمنو نومونه لیکل شوي وو، چې ممکنه وه د طالبانو لخوا پرې برید وشي.

د کتاب په متن کې راغلي چې دغه ښځې یې «سپين ټیکرۍ» بللې، ځکه د کلېنټن ټیم ورته ویلي و سپین ټیکري پر سر کړي ترڅو وپیژندل شی.

کتاب «وروستی سیاستوال؛ د متحده ایالاتو د راتلونکي لپاره مبارزه او جوبایډن په سپینه مانۍ کې»، د فرانکلین فوور لخوا د سې شنبې په ورځ له افغانستان څخه د امریکایي ځواکونو د وتلو د دویمې کلیزې په مناسبت خپور شو.

په دې کتاب کې، فرانکلین فوور د جو بایډن کاري پلانونه او د سپینې ماڼۍ پیښې د اګست له ۱۵مې د ۲۰۲۱ میلادي کال د اګست تر ۳۱ مې پورې لیکلې دي.

په دې ورځو کې د امريکا په مشرۍ د نړیوال ايتلاف ځواکونه له شلو کلونو وروسته له افغانستانه ووتل، د افغانستان اسلامي جمهوريت پوځ ړنګ شو او طالبان د دويم ځل لپاره په افغانستان کې واک ته ورسیدل.

فوور په خپل کتاب کې لیکلي، چې مېرمن کلېنټن په هغه وخت کې د اوکراین له ولسمشر زیلنسکي څخه وغوښتل چې په پوځي الوتکو کې کییف ته د افغان کډوالو په لېږدولو کې مرسته وکړي.

په کتاب کې راغلي، چې دا غوښتنه د سپینې مانۍ په ځانګړې توګه د امریکا د ولسمشر د ملي امنیت سلاکار جیک سالیوان د خپګان لامل شوه.

د ملي امنیت سلاکار له هیلري کلېنټن څخه وپوښتل: «تاسو د اوکراین د دولت له نوم سره څه کوئ؟»

لیکوال ویلي، کلېنټن ژمنه وکړه، چې له دې وروسته به خپلې کړنې له سپینې ماڼۍ سره همغږې کوي.