سرګي لاوروف: له افغانستان سره د ګاونډیو د مرستو پر څرنګوالي بحث ته سترګې په لاره یو

حبیب الله اغا د جوزجان په آقچې ولسوالۍ کې د یوه ښوونځي د پرانیستې په مراسمو کې په اوسني عصر کې د ټکنالوژۍ د پرمختګ یادونه وکړه او ويې ویل: «موږ شاته پاتې یو، سړکونه نه لرو، برېښنا نه لرو او که وي هم کیلي يې د نورو په لاس کې ده.»

دغه طالب چارواکی په داسې حال کې د زده کوونکو لپاره د عصري علومو د زده کړې د اړتیا خبره کوي، چې دوه کاله وړاندې طالبانو ښوونځيو او پوهنتونونو ته د نجونو پر تګ بندیز ولګاوه.

د شمېرو له مخې په دغو دوو کلونو کې شاوخوا ۸۰ سلنه د زده کړو پر شرایطو برابرې نجونې په ښوونځیو او پوهنتونو کې له زده کړو بې برخې شوې.

بل خوا ملګري ملتونه وايي چې د زده کړوڅخه د نجونو بې برخې کول په افغانستان کې په څو نسلونو باندې اغېزه لري او د ماشومو نجونو واده کول، د ماشومانو اجباري کار او همدارنګه د ښځو په وړاندې د کورني تاوتریخوالي د زیاتوالي لامل کیږي.

د نجونو د ښوونځیو او د ښځو د کار د بیا پرانستلو لپاره د نړیوالې ټولنې او یو شمېر اسلامي هېوادونو له ټینګار سره سره، طالبانو د ښځو بې برخې کولو ته دوام ورکړی او پر وړاندې یې سختې تګلارې پلي کوي.

لطف الله خيرخواه د پوهنتونونو د نصاب د بيا کتنې په پروګرام کې وويل، چې وزارت د دې وسايلو د پېرلو لپاره کافي بوديجه لري.

دغه طالب چارواکي د افغانستان د پوهنتونونو د وضعیت په اړه خپله ناخوښي څرګنده کړه او ویې ویل، د خپل اوږد تاریخ په لرلو سره دغه پوهنتونونه لا« هم له نظري حالت څخه نه دي راوتلي او دا کار دوی ته ګڼې ستونزې را ولاړې کړي دي.»

ښاغلي خیرخواه ټینګار وکړ، چې افغان پوهنتونونه باید په عملي او تطبیقي ډګر کې د ټولنې د اړتیاوو د پوره کولو لپاره ګامونه پورته کړي.

طالبان په دسې حال کې د لوړو زدکړو د مرکزونو د اړتیاوو د پوره کولو خبره کوي، چې دغې ډلې په افغانستان کې د پوهنې بهیر له بندون یا بن بست سره مخ کړی.

په افغانستان د طالبانو د بیا واکمنیدو دوه کاله کیږي، په دې موده کې د پوهنتونونو په نصاب کې پراخ بدلونونه راغلي دي.

برسېره پر دې، نجونې له شپږم ټولګي په پورته ښوونځیو او پوهنتونونو کې له زدکړې په بشپړه توګه منع شوې دي.

د یوشمېر کارپوهانو په اند، واک ته د طالبانو بیا راتګ نه یوازې د افغانستان راتلونکې سیاسي څېره تیاره کړې، بلکې د دغه هېواد ښوونیز نظام یې هم له افراطیت سره مخ کړی دی.

د قطر لومړي وزیر او د بهرنیو چارو وزیر د سي اېن اېن له مشهور خبریال کریسټین امانپور سره په مرکه کې درې نیمې میاشتې وړاندې کندهار ته د خپل سفر په اړه وویل: «په کندهار کې مې خبرې ډېرې روښانه وې. که تاسو غواړئ د نړیوالې ټولنې برخه واوسئ، باید له موږ سره همکاري وکړئ ترڅو ستاسو هېواد د قطر په څیر په یوه عصري اسلامي هېواد بدل شي.»

عبدالرحمن ال ثاني قطر د یوه عصري اسلامي هېواد په توګه یاد کړ، چې ښځه پکې ازاده او د ټولنې فعاله برخه ده.

هغه زیاته کړه چې په قطر کې ښځې ډېرې پیاوړې دي او د وزارتونو او سفارتونو د مشرتابه په کچه کار کوي.

د قطر لومړی وزیر وایي، په دغه هېواد کې د لوړو زدکړو په برخه کې ښځې تر نارینه وو ډېرې دي.

دغه جګپوړی قطری چارواکی، چې ظاهراً یې د طالبانو له مشرتابه سره د روان کال د مې په ۱۲مه ناسته درلوده، له سي اېن اېن سره په دې ځانګړې مرکه کې وویل: « له دوی سره مو موافقه وکړه، چې لږ تر لږه په کوچنیو کچو کې پرمختګ وکړو.»

هغه وويل، د طالبانو له مشرتابه يې غوښتي، ښځو ته دې اجازه ورکړي، چې په نادولتي موسسو کې بېرته خپلو کارونو ته ستنې شي او په افغانستان کې له نورو کورنيو سره مرستې وکړي.

خو کله چې کریستین امانپور وپوښتل چې څومره ډاډه دی، چې د طالبانو مشرتابه به د هغه خبرې ومني، عبدالرحمن ال ثاني وویل، «زه تقریبا هیله من یم.»

د قطر لومړي وزیر د ۲۰۲۰ کال د دوحې د سولې د هوکړې په اړه چې له مخې یې طالبان پر افغانستان واکمن شول، وویل چې دغه تړون له ترهګرۍ سره د طالبانو د مبارزې د ژمنې او پر نړۍ او امریکا د ترهګریزیو بریدونو پر ځای د افغانستان د نه بدلېدو او له دغه هېواد د امریکايي ځواکونو د خوندي وتلو لپاره شوی و.

د عبدالرحمن الثاني دغه خبرې په دې معنا دي، چې د دوحې په تړون کې طالبانو د بشري حقونو د درناوي او د یوه جامع حکومت د پلي کولو په اړه هیڅ تضمین نه دی ورکړی.

نوموړي د یوه بل جهادي مشر برهان الدین رباني په تلین غونډه کې وویل، ښوونیز چانسونه برابرول د هغو خلکو کار دی چې ټولنې مدیریت کوي.

دا په افغانستان کې د طالبانو له خوا د نجونو د ښوونځیو بندېدو ته د ښاغلي سیاف لومړنی غبرګون دی.

له دوو کلونو‌ ډېر وخت کېږي چې طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدکړې بندې کړې دي.

د انساني حقونو ادارې وايي، طالبانو په واکمنېدو سره تر ۶۵ ډېر داسې قوانین پلي کي چې د ښځو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کوي.

کارپوهان د ښځو پرضد دا بندیزونه جنسیتي توپیر بولي

نوموړی زیاتوي چې ملا هبت الله اخوندزاده په دې سفر کې له ځايي چارواکو وغوښتل چې خپلې دندې سمې پر ځای کړي او د خلکو ستونزو ته رسیدګي وکړي.

ذبیح الله مجاهد تېره شنبه هم یوه ټوېټ کې ویلي چې د دې ډلې مشر روزګان ولایت ته دوه ورځنی سفر درولود.

لا هم د هغه او اوسني سفر په بهیر کې له ځايي طالب چارواکو او یا خلکو سره د نوموړي د سفر ویډیو یا غږ نه دی خپور شوی.

په یوه اونۍ کې دوو ولایتونو ته د ملا هبت الله اخوندزاده د سفر په هکله خبرونه په داسې حال دي چې لا هم د طالبانو د دوه کاله او یوې میاشتې واکمنۍ سره د دوی مشر عامه محضر کې نه دی لیدل شوی.