د پولنډ بهرنیو چارو وزیر: د جرمني لومړی وزیر مو په کورنیو چارو کې لاسوهنه کوي

له بایډن څخه ناخوښۍ د اقتصاد، د کډوالۍ چارو موضوع او د هغه د ډیر عمر له امله راپورته شوې ده.

واشنګټن پوسټ وايي چې د دوی نظرپوښتنه د نورو رسنیو له هغې سره خورا توپیر لري، په هغې سروې کې چې د عامه ملاتړ په برخه کې شوې، د بایډن او ټرمپ ترمنځ توپیر په منځنۍ کچه له دوه سلنې څخه لږ دی.

ښايي دا سروې د اوس لپاره یوه استثناء وګڼل شي.

که څه هم تر اوسه د جمهوري غوښتونکو ګوند داخلي ټاکنې د ۲۰۲۴ کال ولسمشرۍ ټاکنو ته د وروستي نوماند د ټاکلو لپاره نه دي شوې، خو تمه ده چې ډونالډ ټرمپ به یو ځل بیا د دغه ګوند نوماند وي چې له جوبایډن سره سیالي وکړي.

که څه هم ټرمپ د امریکا په محکمو کې لږ تر لږه له دریو لویو قضیو سره مخامخ دی، چې د ۲۰۲۰ کال د ټاکنو د پایلو د لغوه کولو هڅې هم پکې شاملې دي، خو شاوخوا ۵۴ سلنه جمهوريت غوښتونکي د هغه ملاتړ کوي.

د واشنګټن پوسټ او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنې پایلې ښیي چې د جمهوريت غوښتونکو سربېره، د ډیموکراتانو تر منځ هم د بایډن محبوبیت کم شوی دی.

له پنځو رایه ورکوونکو څخه درې ډیموکراټیک پلوه رایه ورکوونکي غوره ګڼي چې د بایډن پر ځای بل کس د جمهوريت غوښتونکو پروړاندې ودریږي.

که څه هم د وزګارتیا کچه تر څلور سلنې پورې پام وړ ټیټه شوې، خو د ورځنیو توکو د بیو لوړوالي او د تېلو د بیې لوړېدو خلک په غوسه کړي او یوازې ۲۵ سلنه کسان ددې هېواد د ولسمشر اقتصادي مدیریت مثبت ارزوي.

له هغې جملې څخه ۵۷ سلنه کسان فکر کوي چې د کار حالت ښه نه دی او د عمومي ګمارنو او د دغه هیواد اقتصادي حالت پرتله د بایډن په اړه نظرونه منفي دي.

د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د بایډن له واکمنیدو وروسته د دوی مالي حالت ښه دی، ۴۴ سلنه وګړو ویلي چې دوی په ډیر ښه حالت کې نه دي.

له اقتصاد سربېره، امریکا ته د لاتینې امریکا هیوادونو څخه د کډوالو پراخ راتګ او د مکسیکو او امریکا په مرکز کې د دوی راټولیدل د جو بایډن لپاره یوه مهمه سیاسي ستونزه ګرځیدلې ده.

د دې سروې پر بنسټ، شاوخوا ۶۲ سلنه ځواب ورکوونکي د امریکا په سویلي پولو کې د بایډن له چلنده ناخوښ دي.

دریمه ننګونه چې بایډن ورسره مخ دی د هغه عمر دی.

بایډن به د خپلې دویمې دورې په پیل کې ۸۲ کلن وي.

شاوخوا ۴۸ سلنه امریکایان وايي چې هغه د بلې دورې لپاره ډیر زوړ دی.

د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنه د سپټمبر له ۱۵ تر ۲۰ پورې د ۱۰۰۶ امریکایي لویانو ترمنځ شوې.

هغه ټینګار وکړ چې هیواد به یې له دغې لارې د کډوالو د راتګ د مخنیوي په برخه کې خپلې چارې نورې هم ګړندۍ کړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي چې برلین په سمندري او ځمکنیو لارو کې د ملکي وګړو د ژغورلو لپاره د مالي ملاتړ پلان پلی کوي.

نوموړي رویټرز ته وویل: «موږ د ملاتړ لپاره ډیرې غوښتنې ترلاسه کړې، د غوښتنلیکونو بیاکتنه په دوو برخو کې بشپړه شوې ده.»

د کډوالو ملاتړي خیریه بنسټ «اس‌،او‌،اس، یو،منټي» په یوه بیان کې ویلي چې، د جرمني له حکومت څخه به شاوخوا ۷۹۰ زره یورو ترلاسه کړي.

د ایټالیا دفاع وزیر همداراز وايي چې د جرمني«دا ګام "ډیر جدي" دی او "برلین داسې څرګندوي چې نه پوهیږي په دې کار سره ایټالیا ته ستونزې جوړوي.»

دغه ايټاليوي چارواکی وايي، د ايټاليا حکومت د انساني قاچاق وړونکو پر وړاندې مبارزې ته ژمن دی او له انساني قاچاق وړونکو سره بايد د "نړيوالو مجرمينو" په توګه چلند وشي.

له دې سره، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې په سمندر کې د ډوبېدو څخه د کډوالو ژغورل يې «قانوني، بشري او اخلاقي دنده» ده.

د وروستیو شمېرو له مخې، سږ کال تر ۱۳۲ زره ډېر کډوال د کښتیو له لارې ایټالیا ته رسېدلي دي.

ایټالیا چې د "ناقانونه" کډوالۍ په وړاندې سخت دریځ لري، روانه اونۍ اعلان وکړ چې د پناه غوښتونکو د ساتلو لپاره به د بندخونو شمېر زیات کړي او د دوی د ساتلو موده به هم وغځوي.

د ایټالیا حکومت دا حکم هم کړی چې پناه غوښتونکي بایدد پناه غوښتنې د غوښتنلیکونو تر څیړلو پورې دغه هیواد ته شاوخوا پنځه زره ډالر ورکړي چې و نه نیول شي.

د ايټاليا د حکومت په دغه نوې پرېکړه د بشري حقونو ډلو سختې نيوکې وکړې.

رویټرز راپور ورکړی چې د فرانسې دا ګام په نایجیریا کې د پوځي حکومت په غوښتنه او ددغه هیواد د شتون په وړاندې د څو لاریونونو وروسته کیږي.

فرانسه او لویدیځ ملګري یې اندېښمن دي چې روسیه په دغه هیواد کې د خپل اغېز د پراخولو پلان لري.

اوسمهال د واګنر جنګیالي د نایجیریا په ګاونډ، مالي کې پراته دي.

د فرانسې ولسمشر د یکشنبې په ورځ وویل، سره له دې چې د نایجیریا پوځي حکومت په رسمیت نه پېژني، خو له دغه هیواد سره په همغږۍ کې خپل پوځیان باسي.

مکرون وویل، د فرانسې سفیر چې د نایجیریا د پوځیانو له لوري د سفارت په انګړ کې بندي و، له دغه هېواده وتلی دی.

شنوونکي له نایجیریا څخه د فرانسوي ځواکونو وتل په خپلو پخوانیو مستعمرو کې د فرانسې د سیاسي اغېز د کمولو د بهير یوه برخه بولي.

د نایجيریا له ګاونډیو هیوادونو مالي او بورکینافاسو څخه هم ددې هیواد پوځيان ایستل شوي دي.

د زمري د پنځمې نیټې له پوځي کودتا وروسته لاریون کوونکو په پرله پسې ډول د نایجیریا په پلازمینې نیامي کې د فرانسې د پوځي اډې مخې ته راغونډ شول او له فرانسوي ځواکونو یې وغوښتل چې له دغه هیواده ووځي.

په دغه لاریون کې د روسیې بیرغ هم لیدل شوی و.

د واګنر ملیشو پخوانی قوماندان یوګیني پریګوژین، چې د روسیې له حکومت سره تړلې ملېشې دي، په افریقايي هېوادونو کې یې د فرانسې د شتون پر ضد د پوځي کودتا او اعتراضونو د څپو ملاتړ کړی و.

تر دې مخکې پاپ فرانسیس اوکراین ته د وسلو ورکړه يوه اخلاقي چاره بللې وه.

رویټرز راپور ورکړی چې پاپ فرانسیس د شنبې په ورځ د فرانسې له مارسي ښار څخه د راستنېدو په حال کې خبریالانو ته وویل، دا چې د اوکراین د سولې په برخه کېیې هڅو پایله و نه لرله، خفه دی.

هغه ناڅاپه د وسلو د شرکتونو رول ته په اشارې سره وویل: «داسې ښکاري چې دا جګړه نه یوازې د روسیې او اوکراین د ګټو لپاره پرېکنده ده، بلکې د وسلو خرڅلاو او د وسلو سوداګري هم ده.»

هغه زیاته کړه: «موږ باید د دغو کسانو له ژوند او مرګ سره لوبې ونه کړو، مونږ باید له دوی سره د دوی د ستونزو په حل کې مرسته وکړو...اوس يې ګورو چې ځینې هیوادونه په شا کیږي او نه غواړي اوکراین ته وسلې ورکړي.»

د واټیکان ویاند بیا د کاتولیکانو د مشر د څرګندونو په اړه وضاحت ورکړ او ویي ویل، «دا خبرې په دې معنا نه دي چې پاپ فرانسیس د اوکراین په جګړه کې د کوم هېواد اړخ اخلي او یا له حکومتونو غواړي، چې اوکراین ته وسلې ولېږي او یا یې و نه لېږي.»

مټئو بروني وویل: «دا څرګندونې د وسلو د صنعت د پایلو په اړه وې: پاپ غوښتل ووایي چې د وسلو پلورونکي د خپلو انتخابونو لپاره پیسې نه ورکوي، خو دا چې دا د اوکراینیانو په څېر عادي خلک دي چې بیه یې ورکوي او وژل کیږي.»

یو شمېر لویدیځ حکومتونه لکه د امریکا متحده ایالات په کور دننه له سیاسي فشار سره مخ دي چې اوکراین ته د وسلو له استولو ډډه وکړي او یا یې اندازه کمه کړي.

پاپ فرانسیس سره له دې چې د وسلو نړیواله سوداګري غندي، خو تیر کال یې اوکراین ته د وسلو مرسته له اخلاقي پلوه سمه بللې وه، ځکه چې هغه مهال یې ویلي و، «دوی د روسیې د یرغل په وړاندې له ځانه دفاع کوي.»

نارینه زده کوونکي د اوږد ویښتانو، ږیرو او بریتو، او همدارنګه د "نا دودیز" ورپورې توکو او کمربندونو څخه هم منع دي.

په ایران کې د زده کړیالانویو شمیر فعالان وايي، اسلامي جمهوریت هڅه کوي چې دغه بندیزونه له بېلابېلو لارو په نورو پوهنتونونو کې هم عملي کړي.

د ایران انټرنېشنل له لوري د ترلاسه شویو راپورونو پر بنسټ، د ایران حکومت پورې تړلي اجنټان ګمارل شوي چې د زده کړیالانو تګ راتګ وڅاري.

د «قیام تا سرنګوني» په نوم یوې هیکرې ډلې چې د ایراني حکومت په مخالفې ډلې پورې اړه لري، د علومو وزارت د څه باندې ۵۰۰ ویب سایټونو او کمپیوټرونو په هک کولو سره له شلو زرو څخه زیاتو اسنادو ته لاسرسی پیدا کړی دی.

دغه اسناد ښيي چې د تهران د علم او صنعت په پوهنتون کې د دغه پوهنتون د استادانو په همکارۍ ۷۴۰ کامرې فعالې او د اعتراض کوونکو محصلینو د مخ پیژندنې سافټویر يې کارولی دی.

زده کړیالانو او استادانو په بیلابیلو بیانونو کې ویلي چې د محصلانو او استادانو په غندنه، ایستلو او ځنډولو کې به د ایراني حکومتدغه ګامونهدوی شاتګ ته اړ نه کړي.