د ایران ځینو پوهنتونونو د نارینه او ښځینه زده کړیالانو په جامو نوي بندیزونه لګولي

د تهران پولیسو د دې کار انګیزه شخصي دښمني بللې ده.

د تهران د جنايي چارو د څارنوالۍ د څلورمې څانګې پلټونکي وويل، چې تورن په پټه يو کور ته ننوتلی او نهه تنه ځوانان يې په داسې حال کې چې ويده وو؛ سوځولي دي.

تورن د تېښتې پر مهال په لاسونو، پښو او مخ سوځېدلی او نیول شوی دی.

د پولیسو په وینا؛ تورن تر نیول کېدو وروسته په خپل جرم اعتراف کړی او د دغه عمل انګیزه یې داسې بیان کړې ده: «زه له افغانستان څخه ایران ته راغلم او کار مې پیل کړ، زه درې ورځې په یو کور کې اوسېدم، خو د کور خاوند له کوره وشړلم."

تورن له خپل کار ځای څخه د خپل ورور د شړلو خبره هم وکړه او ویې ویل: “زما ورور په یوه دوکان کې کار کاوه، چې د جنجال له امله هغه هم له کاره ګوښه شوی”.

هغه وويل چې دغه مسايل د دې لامل شوي، چې د دغو ٩ کسانو پر وړاندې کرکه یې پيدا شي او دغه ډول اقدام وکړي.

د تهران د جنايي چارو چارواکي وايي، چې د وژل شویو کسانو جسدونه د لا زیاتو څېړنو لپاره عدلي طب ته لېږدول شوي دي.

جان ایلیف په کندز ولایت کې وویل، چې کاري فرصتونه محدود دي او بهرنۍ مرستې د افغانستان د خلکو لپاره حیاتي سرچینه ګرځیدلې ده.

ښاغلي ایلیف د یکشنبې په ورځ (د تلې دویمه) د کندز ښار د خلکو د ژوند د یوې ویډیو په خپرولو سره په افغانستان کې د خلکو د ژوند د سخت وضعیت په اړه خبرداری ورکړ.

هغه وویل: "خلک د پیرودلو لپاره خورا لږې سرچینې لري، کاري فرصتونه خورا لږ دي، خلکو لا د مخه خپله سپما خلاصه کړې او اکثرو یې خپل ملکیتونه پلورلي دي."

هغه زیاته کړه: "هغه نغدې پیسې چې موږ یې ویشلې دي، دا د دغو فقر ځپلو خلکو لپاره د ژوند د نجات یوه لاره ده او اکثر خلک پرې متکي دي."

ایلیف همداراز د بودیجې د نشتوالي له امله له نړۍوال خوراکي پروګرام څخه د ۸۵ سلنه اړمنو کسانو د ایستلو اعلان وکړ او ویې ویل: «د خوړو نړۍوال پروګرام له بې ساري مالي بحران سره مخامخ دی. موږ سږني ژمي کې د 15 میلیونو خلکو سره د مرستې لپاره یو ملیارد ډالرو ته اړتیا لرو."

تر دې مخکې د خوړو نړۍوال پروګرام ویلي وو، چې په افغانستان کې تر شپږ میلیونو ډېر خلک له بېړنۍ لوږې سره مخ دي.

د اسیا لپاره د نړۍوال خوراکي پروګرام سیمه ییز مشر ټینګار وکړ، چې مرستندویه هېوادونه باید د بشري دلایلو له مخې ګام پورته کړي او د افغانستان په راتلونکي کې پانګونه وکړي.

په داسې حال کې چې یو شمېر امریکايي رسنیو امریکا په نړۍ کې د زیاتې وسلې لرونکی هېواد بللی دی، د امریکا ولسمشر جو بایډن د روز ګارډن د پرانیستې په مراسمو کې وویل، چې وسلې په امریکا کې د ماشومانو د وژنې یو له سترو لاملونو څخه دي.

هغه وویل، چې د ترافیکي پېښو، کینسر او نورو وژونکو ناروغیو په نسبت د وسلې د استعمال په اساس د وژنې پېښې زیاتې او د اندېښنې وړ دي.

د امریکا ولسمشر زیاته کړه، چې په روان کال کې د وسلو د کارولو له امله په امریکا کې له ۳۰ زرو څخه زیاتې وژنې شوي دي او دا ارقام د اندېښنې وړ دي.

نوموړي وویل، چې په امریکا کې د وسلو د کنټرول لپاره په موجوده قانون او د تشدد د مخنیوي د پاره یې یوه نوې فیډرالي اداره جوړه کړې، چې مشري به یې د ولسمشر مرستیاله کمیلا هیرس کوي.

د امریکا د قانون له مخې؛ هر وګړی کولی شي، چې له ځانه سره وسله ولري.

په امریکا کې د وسلو د قانوني کارولو او قاچاق په اړه ګڼې اندېښنې موجودې دي، له دې وړاندې بایډن په وار – وار له کانګرس څخه غوښتي، چې د وسلو د کارونې د مخنیوي قانون دې تصویب کړي.

خو په ورته وخت کې دغه قانون ګڼ مخالفین هم لري او هغوی استدلال کوي، چې د قوانینو او بشري نورمونو له مخې هر انسان حق لري، چې له ځانه د دفاع لپاره وسله ولري.

څو ورځې وړاندې اذربایجان په قره باغ کې پوځي عملیات پیل کړل او اعلان یې وکړ، چې دوی په دغه سیمه کې د ترهګرۍ ضد عملیات پیل کړي دي.

دا هغه سیمه ده، چې د ارمینیایانو او اذربایجان تر منځ پکې تر دې وړاندې دوه ځله نښتې شوي او د روسیې په منځګړیتوب یې اوربند شوی دی.

ارمنستان د روسیې په مشرۍ د ګډ امنیتي تړون سازمان غړی هېواد دی. دغه سازمان شپږ غړي هېوادونه لري، چې موخه یې د ټولو غړو هېوادونو د امنیت ساتنه ده.

د سازمان له اهدافو یو دا هم دی، که چېرې پر غړیو هېوادونو تېری کېږي، دوی به یې پر وړاندې دریږي او له غړي هېواده به دفاع کوي.

د ارمنستان لومړي وزیر نیکول پشینیان په خپلې تلویزونې وینا کې چې د یکشنبې په ورځ (د تلې ۲مه) خپره شوه، د یاد امنیتي ایتلاف پر ناکامۍ اعتراف وکړ او دغه امنیتي ایتلاف یې یو غیر موثر ایتلاف وباله.

نوموړي وويل، چې د امنیت په هغه بهرني سیستم کې چې د دوی هېواد یې غړیتوب لري د دوی او د ارمنستان د ملي ګټو د ساتلو لپاره غیر موثر دی.

که څه هم د روسیې په منځګړیتوب د دواړو خواو تر منځ موقتي اوربند شوی، خو نیکول پشینیان وايي، چې هېواد یې باید د جرمونو له نړۍوالې محکمې سره یو ځای شي.

هغه زیاته کړه:“دا ځکه چې د جرمونو نړۍواله محکمه زموږ د امنیت تضمین کولی شي”.

پشینیان وايي، چې دا پرېکړه د ګډ امنیتي تړون د سازمان او روسیې فدراسیون پر ضد نه ده.

هغه وویل: “ دا د هېواد د بهرني امنیت د ګټو بحث دی او دا اقدام زموږ د حاکمیت قانوني حق دی”.

د ارمنستان د لومړي وزیر د ګواښ په اړه روسیې تر اوسه څه نه دي ویلي.

اذربایجان او ارمنستان تر دې وړاندې هم د قره باغ سیمې پر سر دوه ځلې جګړه کړې، چې لومړۍ جګړه یې د ۱۹۸۸ او ۱۹۹۴ کلونو ترمنځ او دویمه جګړه په ۲۰۲۰میلادي کال کې شوې ده.

خو د روسیې په منځګړیتوب د اذربایجان او ارمنستان ترمنځ د څو ځلي اوربندونو سره د دواړو هېوادونو ترمنځ کړکېچ دوام لري.

له درېیم ځل جګړې یوه ورځ وروسته د کرملین د ماڼۍ ویاند دیمیتري پسکوف اعلان وکړ، چې د روسیې، اذربایجان او ارمنستان د مشرانو ترمنځ تماسونه نیول شوي دي.

د دغې خبرپاڼې له مخې دغه کسان په تهران، البرز او لویدیځ اذربایجان ولایتونو کې په عملیاتو کې نیول شوي دي.

د دغو کسانو هویت نه دی په ډاګه شوی.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، د اسلامي جمهوریت ځواکونو "د ترهګرو پر څو مرکزونو او ډله ییزو مرکزونو بریدونه کړي او د یادې ترهګرې شبکې ۲۸ غړي یې نیولي دي."

د دغې اعلامیې له مخې نیول شوي کسان له داعش سره تړاو لري او ځینې یې په سوریه کې له تکفیریانو سره او یا په افغانستان، پاکستان او د عراق په کردستان سیمه کې د حضور لرلو تاریخ لري.

د ایران د استخباراتو وزارت زیاته کړې چې د دغو چاودنو هدف د "امنیتي واک ماتول او د اسلامي جمهوریت یو بې ثباته انځور وړاندې کول" او "په ټولنه کې مایوسي او ویره رامنځته کول او په ورته وخت کې د لاریونونو او بلوا هڅول" وو.

تېر کال د ایران د مذهبي ګزمې ځواکونو له خوا د یوې ایرانۍ کردۍ نجلۍ مهسا امیني له وژل کېدو وروسته په ټول هېواد کې لاریونونه پیل شول.

د ایران اسلامي جمهوریت د مهسا امیني د مړینې د کلیزې په مناسبت د بیا ځلي مظاهرو د اندیښنو له امله په ټول ایران کې امنیتي تدابیر زیات کړي دي.