د هرانا خبري اژانس د خبر له مخې؛ یو ایراني الاصله امریکايي وګړی فرامرز جاویدزاد چې د ایران په اوین زندان کې بندي و، د طبي خدماتو د نشتوالي او روغتون ته په لېږلو کې د زندان د چارواکو د ځنډ له امله مړ شوی دی. ویل کیږي، چې هغه د زړه له ناروغۍ او د معدې د وینې بهیدو څخه رنځېده.
په ایران کې د بشري حقونو د فعالانو خبري ټولګې (هرانا) د یکشنبې په ورځ (د تلې دویمه) لیکلي دي: «د ایوین په زندان کې بندي هغه یهودي تبعه چې دوه ګونی ایراني الاصله امریکايي تابعیت یې درلود، د مناسبې درملنې د نشتوالي او په زندان کې د ځنډېدو له امله خپل ژوند له لاسه ورکړ".
د دغه راپور له مخې؛ فرامز جاویدزاد د جمعې په ماښام (د وږي ۳۱مه) د ایوین زندان د څارنې څانګې ته ولېږدول شو او له لنډې مودې وروسته له مناسبې درملنې پرته د زندان عمومي خونې ته ولیږل شو.
فرامرز جاویدزاد چې ۶۳ کلن و، د ۱۴۰۰ کال د حوت په میاشت کې ایران ته د سفر پر مهال د ایران د اسلامي جمهوریت د اطلاعاتو د وزارت د استازو له خوا ونیول شوی و.
د پولنډ د بهرنیو چارو وزیر، د وارسا د ویزې له مقراراتو څخه د احتمالي سرغړونو له امله له نیوکو وروسته د جرمني لومری وزیر اولاف شولتز په خپلو کورنیو چارو کې په لاسوهنې تورن کړ. زبیګنیو رایو ویلي: «د جرمني لومړی وزیر دې د پولنډ درناوی وکړي.»
د فایننشل ټایمز د راپور له مخې په، اولاف شولتز د هغو راپورونو په اړه د څېړنو غوښتنه وکړه چې د پولنډ قونسلګرۍ د نغدو پیسو په بدل کې ویزې ورکړې دي.
د پولنډ د بهرنیو چارو وزیر د جرمني له لومړي زیر څخه و غوښتل چې له داسې څرګندونو ډډه وکړي چې د دواړو هیوادونو اړیکو ته زیان رسوي.
د پولنډ رسنیو څو ورځي وړاندې خبر ورکړ چې د دغه هیواد قونسلګرۍ له ۲۰۲۱ کال راهیسې د څو زره ډالرو د ترلاسه کولو په بدل کې شاخوا ۲۵۰ زره اسیايي او افریقايي کډوالو ته ویزې ورکړې دي.
د پولنډ عمومي څارنوالۍ دفتر اعلان وکړ چې په دې تړاو يې درې تنه نیولي دي.
پولنډ، د شینګین هیوادونو له ډلې څخه یو دی.
د پولنډ د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ، د وږي په ۲۴مه اعلان وکړ چې د ویزې په بهیر کې د اوسنیو موندنو په تړاو یې یو چارواکی له دندې ګوښه کړی دی.
دا په داسې حال کې ده چې اروپايي کمیسیون د پولنډ د بهرنیو چارو وزارت ته د یوه مکتوب په استولو سره د فساد د قضیې په اړه وضاحت غوښتی دی.
د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې او اې بي سي ټلویزیون د نظرپوښتنې پر بنسټ، د ټرمپ محبوبیت د جوبایډن په پرتله ۵۲ سلنه ډیر دی، چې له نوموړي څخه د ناخوښي کچه یې په نظرپوښتنه کې ۴۲ سلنې ته راټیټه شوې.
له بایډن څخه ناخوښۍ د اقتصاد، د کډوالۍ چارو موضوع او د هغه د ډیر عمر له امله راپورته شوې ده.
واشنګټن پوسټ وايي چې د دوی نظرپوښتنه د نورو رسنیو له هغې سره خورا توپیر لري، په هغې سروې کې چې د عامه ملاتړ په برخه کې شوې، د بایډن او ټرمپ ترمنځ توپیر په منځنۍ کچه له دوه سلنې څخه لږ دی.
ښايي دا سروې د اوس لپاره یوه استثناء وګڼل شي.
که څه هم تر اوسه د جمهوري غوښتونکو ګوند داخلي ټاکنې د ۲۰۲۴ کال ولسمشرۍ ټاکنو ته د وروستي نوماند د ټاکلو لپاره نه دي شوې، خو تمه ده چې ډونالډ ټرمپ به یو ځل بیا د دغه ګوند نوماند وي چې له جوبایډن سره سیالي وکړي.
که څه هم ټرمپ د امریکا په محکمو کې لږ تر لږه له دریو لویو قضیو سره مخامخ دی، چې د ۲۰۲۰ کال د ټاکنو د پایلو د لغوه کولو هڅې هم پکې شاملې دي، خو شاوخوا ۵۴ سلنه جمهوريت غوښتونکي د هغه ملاتړ کوي.
د واشنګټن پوسټ او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنې پایلې ښیي چې د جمهوريت غوښتونکو سربېره، د ډیموکراتانو تر منځ هم د بایډن محبوبیت کم شوی دی.
له پنځو رایه ورکوونکو څخه درې ډیموکراټیک پلوه رایه ورکوونکي غوره ګڼي چې د بایډن پر ځای بل کس د جمهوريت غوښتونکو پروړاندې ودریږي.
که څه هم د وزګارتیا کچه تر څلور سلنې پورې پام وړ ټیټه شوې، خو د ورځنیو توکو د بیو لوړوالي او د تېلو د بیې لوړېدو خلک په غوسه کړي او یوازې ۲۵ سلنه کسان ددې هېواد د ولسمشر اقتصادي مدیریت مثبت ارزوي.
له هغې جملې څخه ۵۷ سلنه کسان فکر کوي چې د کار حالت ښه نه دی او د عمومي ګمارنو او د دغه هیواد اقتصادي حالت پرتله د بایډن په اړه نظرونه منفي دي.
د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د بایډن له واکمنیدو وروسته د دوی مالي حالت ښه دی، ۴۴ سلنه وګړو ویلي چې دوی په ډیر ښه حالت کې نه دي.
له اقتصاد سربېره، امریکا ته د لاتینې امریکا هیوادونو څخه د کډوالو پراخ راتګ او د مکسیکو او امریکا په مرکز کې د دوی راټولیدل د جو بایډن لپاره یوه مهمه سیاسي ستونزه ګرځیدلې ده.
د دې سروې پر بنسټ، شاوخوا ۶۲ سلنه ځواب ورکوونکي د امریکا په سویلي پولو کې د بایډن له چلنده ناخوښ دي.
دریمه ننګونه چې بایډن ورسره مخ دی د هغه عمر دی.
بایډن به د خپلې دویمې دورې په پیل کې ۸۲ کلن وي.
شاوخوا ۴۸ سلنه امریکایان وايي چې هغه د بلې دورې لپاره ډیر زوړ دی.
د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنه د سپټمبر له ۱۵ تر ۲۰ پورې د ۱۰۰۶ امریکایي لویانو ترمنځ شوې.
د ایټالیا دفاع وزیر د جرمني پر هغه پلان نیوکه کړې چې د مدیترانې له لارې اروپا ته د تلونکو کډوالو د مرستې لپاره د خیریه سازمانونه ملاتړ کوي. ګویډو کرسټو د یکشنبې په ورځ وویل، چې د جرمني پلان به ایټالیا ته د کډوالو د راتګ مخنیوی ستونزمن کړي.
هغه ټینګار وکړ چې هیواد به یې له دغې لارې د کډوالو د راتګ د مخنیوي په برخه کې خپلې چارې نورې هم ګړندۍ کړي.
د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي چې برلین په سمندري او ځمکنیو لارو کې د ملکي وګړو د ژغورلو لپاره د مالي ملاتړ پلان پلی کوي.
نوموړي رویټرز ته وویل: «موږ د ملاتړ لپاره ډیرې غوښتنې ترلاسه کړې، د غوښتنلیکونو بیاکتنه په دوو برخو کې بشپړه شوې ده.»
د کډوالو ملاتړي خیریه بنسټ «اس،او،اس، یو،منټي» په یوه بیان کې ویلي چې، د جرمني له حکومت څخه به شاوخوا ۷۹۰ زره یورو ترلاسه کړي.
د ایټالیا دفاع وزیر همداراز وايي چې د جرمني«دا ګام "ډیر جدي" دی او "برلین داسې څرګندوي چې نه پوهیږي په دې کار سره ایټالیا ته ستونزې جوړوي.»
دغه ايټاليوي چارواکی وايي، د ايټاليا حکومت د انساني قاچاق وړونکو پر وړاندې مبارزې ته ژمن دی او له انساني قاچاق وړونکو سره بايد د "نړيوالو مجرمينو" په توګه چلند وشي.
له دې سره، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې په سمندر کې د ډوبېدو څخه د کډوالو ژغورل يې «قانوني، بشري او اخلاقي دنده» ده.
د وروستیو شمېرو له مخې، سږ کال تر ۱۳۲ زره ډېر کډوال د کښتیو له لارې ایټالیا ته رسېدلي دي.
ایټالیا چې د "ناقانونه" کډوالۍ په وړاندې سخت دریځ لري، روانه اونۍ اعلان وکړ چې د پناه غوښتونکو د ساتلو لپاره به د بندخونو شمېر زیات کړي او د دوی د ساتلو موده به هم وغځوي.
د ایټالیا حکومت دا حکم هم کړی چې پناه غوښتونکي بایدد پناه غوښتنې د غوښتنلیکونو تر څیړلو پورې دغه هیواد ته شاوخوا پنځه زره ډالر ورکړي چې و نه نیول شي.
د ايټاليا د حکومت په دغه نوې پرېکړه د بشري حقونو ډلو سختې نيوکې وکړې.
په نایجیریا کې له پوځي کودتا شاوخوا دوه میاشتې وروسته، د فرانسې ولسمشر امانوئل مکرون د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ چې له دغه هېواده خپل ځواکونه باسي. په پام کې ده چې ۱۵۰۰ فرانسوي عسکر د روان کال تر پایه له لویدیځې افریقا څخه ووځي.
رویټرز راپور ورکړی چې د فرانسې دا ګام په نایجیریا کې د پوځي حکومت په غوښتنه او ددغه هیواد د شتون په وړاندې د څو لاریونونو وروسته کیږي.
فرانسه او لویدیځ ملګري یې اندېښمن دي چې روسیه په دغه هیواد کې د خپل اغېز د پراخولو پلان لري.
اوسمهال د واګنر جنګیالي د نایجیریا په ګاونډ، مالي کې پراته دي.
د فرانسې ولسمشر د یکشنبې په ورځ وویل، سره له دې چې د نایجیریا پوځي حکومت په رسمیت نه پېژني، خو له دغه هیواد سره په همغږۍ کې خپل پوځیان باسي.
مکرون وویل، د فرانسې سفیر چې د نایجیریا د پوځیانو له لوري د سفارت په انګړ کې بندي و، له دغه هېواده وتلی دی.
شنوونکي له نایجیریا څخه د فرانسوي ځواکونو وتل په خپلو پخوانیو مستعمرو کې د فرانسې د سیاسي اغېز د کمولو د بهير یوه برخه بولي.
د نایجيریا له ګاونډیو هیوادونو مالي او بورکینافاسو څخه هم ددې هیواد پوځيان ایستل شوي دي.
د زمري د پنځمې نیټې له پوځي کودتا وروسته لاریون کوونکو په پرله پسې ډول د نایجیریا په پلازمینې نیامي کې د فرانسې د پوځي اډې مخې ته راغونډ شول او له فرانسوي ځواکونو یې وغوښتل چې له دغه هیواده ووځي.
په دغه لاریون کې د روسیې بیرغ هم لیدل شوی و.
د واګنر ملیشو پخوانی قوماندان یوګیني پریګوژین، چې د روسیې له حکومت سره تړلې ملېشې دي، په افریقايي هېوادونو کې یې د فرانسې د شتون پر ضد د پوځي کودتا او اعتراضونو د څپو ملاتړ کړی و.
د نړۍ د کاتولیکانو مشر وايي، یو شمېر هېوادونو چې اوکراین ته يې وسلې ورکولې اوس غواړي له دې کار څخه لاس واخلي. نوموړی پرته له دې چې کوم مشخص حکومت ته اشاره وکړي، له دوی څخه وغوښتل چې په اوکراین "ملنډې" و نه وهي.
تر دې مخکې پاپ فرانسیس اوکراین ته د وسلو ورکړه يوه اخلاقي چاره بللې وه.
رویټرز راپور ورکړی چې پاپ فرانسیس د شنبې په ورځ د فرانسې له مارسي ښار څخه د راستنېدو په حال کې خبریالانو ته وویل، دا چې د اوکراین د سولې په برخه کېیې هڅو پایله و نه لرله، خفه دی.
هغه ناڅاپه د وسلو د شرکتونو رول ته په اشارې سره وویل: «داسې ښکاري چې دا جګړه نه یوازې د روسیې او اوکراین د ګټو لپاره پرېکنده ده، بلکې د وسلو خرڅلاو او د وسلو سوداګري هم ده.»
هغه زیاته کړه: «موږ باید د دغو کسانو له ژوند او مرګ سره لوبې ونه کړو، مونږ باید له دوی سره د دوی د ستونزو په حل کې مرسته وکړو...اوس يې ګورو چې ځینې هیوادونه په شا کیږي او نه غواړي اوکراین ته وسلې ورکړي.»
د واټیکان ویاند بیا د کاتولیکانو د مشر د څرګندونو په اړه وضاحت ورکړ او ویي ویل، «دا خبرې په دې معنا نه دي چې پاپ فرانسیس د اوکراین په جګړه کې د کوم هېواد اړخ اخلي او یا له حکومتونو غواړي، چې اوکراین ته وسلې ولېږي او یا یې و نه لېږي.»
مټئو بروني وویل: «دا څرګندونې د وسلو د صنعت د پایلو په اړه وې: پاپ غوښتل ووایي چې د وسلو پلورونکي د خپلو انتخابونو لپاره پیسې نه ورکوي، خو دا چې دا د اوکراینیانو په څېر عادي خلک دي چې بیه یې ورکوي او وژل کیږي.»
یو شمېر لویدیځ حکومتونه لکه د امریکا متحده ایالات په کور دننه له سیاسي فشار سره مخ دي چې اوکراین ته د وسلو له استولو ډډه وکړي او یا یې اندازه کمه کړي.
پاپ فرانسیس سره له دې چې د وسلو نړیواله سوداګري غندي، خو تیر کال یې اوکراین ته د وسلو مرسته له اخلاقي پلوه سمه بللې وه، ځکه چې هغه مهال یې ویلي و، «دوی د روسیې د یرغل په وړاندې له ځانه دفاع کوي.»