طالب چارواکي: په پاکستان کې افغان کډوال د کابل او اسلام اباد ترمنځ د اختلافاتو بیه پرې کوي

طالبانو له امریکا سره د دوحې تړون کې پر نورو ژمنو سربېره د ټولګډوني حکومت د جوړولو ژمنه هم کړې وه.

خو دې ډلې نه دا چې دا حکومت جوړ کړ، بلکې تر ډېره یې څوکۍ د خپلې ډلې ملایانو ته وسپارلې او ښځې او نجونې یې له کار او زدکړو منع کړې.

د روسیې د تاس خبري اژانس د پنجشنبې ورځې د راپور له مخې، ښاغلي کابلوف له یوه روسي تلوېزون سره مرکه کې د ټول ګډوني حکومت جوړولو ته په اشاره وايي، طالبان به دا رسمیت ترلاسه کړي، خو دوی هم باید په عمل کې دا وښيي چې د ټول ګډوني قومي سیاسي حکومت جوړولو ته تیار دي.

د هغه په خبره، که طالبان دا کار وکړي، نو روسیې ته به لار جوړه شي چې د دوی رژیم په رسمیت وپېژني.

هغه دا هم وویل چې روسیه ځکه د طالبانو سفیر نه مني چې لا هم د دوی حکومت په رسمیت نه پېژني.

د ضمیر کابلوف دا څرګندونې په داسې مهال دي چې ټاکلې ده سبا یا د سپټمبر پر ۲۹ د روسیې په کازان ښار کې د مسکو فارمټ پنځمه ناسته وشي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي تېره یکشنبه له یوه پلاوي سره د روسیې په بلنه د مسکو فارمټ پنځمې غونډې ته تللی دی.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت وايي، په سږنۍ غونډه کې د افغانستان پر حالت، بیارغونه، د افغانانو پر خپلمنځي روغه جوړه او د سیمې پر امنیت خبرې کېږي.

په دې ناسته کې د روسیې، ایران، هند، قراقستان، قرغزستان، پاکستان، چین، ترکمنستان او ازبکستان استازي هم ګډون کوي.

مسکو فارمټ غونډه هر کال د افغانستان په هکله په روسیه کې جوړېږي.

تېر کال طالبان دې غونډې ته د ټول ګډي حکومت د نه جوړولو په دلیل بلل شوي نه وو.

ځايي سرچینو پنجشنبه د ـ میزان ۶ مه ـ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دغه شخړه نن شاوخوا ۱۱ بجې د خوست موساخېلو ولسوالۍ تپې په نامه سیمه کې رامنځته شوې ده.

د سرچینو په خبره، د موساخیلو ولسوالۍ لپاره د طالبانو د استخباراتو مدیر د صابر منګل په نوم ځايي اوسیدونکي ته ویل، یو میل دولتي وسله لرې او باید ویې سپارې.

سرچینې وايي، په خبرو کې د دواړو ترمنځ په ناندریو پسې لومړی صابر منګل د طالبانو پر استخباراتو مدیر ډزې وکړې او ویې واژه.

په دغه پیښه کې دوه نور طالبان ټپیان شوي دي.

سرچینې زیاتوي له دې پېښې وروسته صابر منګل د طالبانو لخوا په ډزو وژل شوی دی.

ځايي اوسیدونکي وايي صابر منګل په دغه سیمه کې درملتون درلود.

تراوسه پورې طالبانو د دې پيښې په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د ترکیې اناتولیا خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ (د تلې ۵ مه) راپور ورکړ، چې د دغو عملیاتو په ترڅ کې ۷۰ تنه نور افغان کډوال چې د یوناني ځواکونو له‌خوا د ترکیې اوبو ته استول شوي وو، وژغورل شول او د سمندر څنډو ته راوړل شول.

ويل کېږي، چې د دغو ناقانونه کډوالو په وړاندې قانوني چلند پيل شوى دى.

ترکیه معمولاً د دغه هېواد په اوبو کې د کډوالو له ژغورلو وروسته کډوال بېرته خپل هېواد ته استوي.

سربېره پر دې تېره ورځ د ترکیې امنیتي ځواکونو په ادرین ولایت کې د عملیاتو په ترڅ کې ۱۰۹ نور «ناقانونه» کډوال هم نیولي دي. په دغو کډوالو کې ځینې افغانان وو.

ترکیې اعلان کړی، چې په ټول هېواد کې د کډوالو د ناقانونه ننوتلو او وتلو د مخنیوي لپاره عملیات دوام لري.

د راپورونو له مخې، د روان کال له پیله د ترکیې پولیسو د دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې څه باندې څلور زره افغان کډوال نیولي او بېرته یې افغانستان ته استولي دي.

تر دې مهاله په انقره کې د افغانستان سفارت او په استانبول کې د افغانستان کونسلګرۍ په ترکیه کې د افغانانو د نیولو په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان واکمن شول، په زرګونو افغانانو له ایران او ترکیې څخه اروپا ته د کډوالۍ ستونزمنه لاره خپله کړه.

په دې لاره کې ډېر ځوانان د مرګ تر پولې هم واوښتل.

سیاسي شنونکي جاوېد مومند له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې زیاته کړه، چې سراج الدین حقاني دا هم وویل، چې د طالبانو حکومت باید خپل ځای روا یا مشروع حکومت ته ور کړي او د دې کار لپاره اساسي قانون ته اړتیا ده.

نوموړي په دغه ناسته کې دا هم ویلي چې:«د عصري او ديني علم په نامه د علومو تر منځ د واټن رامنځته کول، زموږ د اکثرو ستونزو لامل ګرځېدلی.»

هغه زیاته کړې:« د فکري اختلاف ستونزه به هم په مشوره او یووالي هواره شي؛ خو مهمه دا ده، چې شته فرصتونه ضایع نه شي»

سراج الدين حقاني ويلي، چې د متقابل زغم له لارې اکثره ستونزې ختمېدای او د بدبينۍ او نفاق روحیه له منځه تلای شي.
تر سراج الدین حقاني وړاندې یو شمېر نورو طالب چارواکو هم د عصري علومو په پلوی او پر ښځینه او نارینه و د هغوی د فرض په اړه له بېلابېلو دریځونو څخه ورته څرګندونې کړې وې؛ خو تر اوسه د مدرسې او ښوونځيو ترمنځ شته واټن نه یوازې دا چې رالنډ شوی نه دی، بلکې د هرې ورځې په تېرېدو سره دغه واټن نور هم پسې اوږدېږي او ګڼ خلک دغه شان څرګندونې د طالبانو تش تور تبلیغات ګڼي.

هغوی وایي، د څه د پاسه دوو کلونو په اوږدو کې طالبان په دې نه دي توانیدلي چې د نجونو لپاره د دوی په وینا منظم او خوندي چاپېریال رامنځته او یا هم د هغوی لپاره نوی تعلیمي نصاب جوړ کړي.

طالب چارواکو ویلي، چې پاکستاني وسله‌والو له نیول کېدو وروسته، د څرخي پله او د جلال اباد ښار په زندانونو کې ساتل کېږي.

د (وږي په ۱۵مه) د خيبر پښتونخوا په چترال سيمه کې د دغه هېواد پر امنيتي ځواکونو د پاکستاني وسله‌والو له مرګوني بريد وروسته، د افغانستان لپاره د پاکستان د ځانګړي استازي اصف دراني په مشرۍ د پاکستان يو پلاوي کابل ته سفر وکړ.

د سرچینو په وینا، په دغې لیدنه کې طالبانو ژمنه کړې وه چې د افغانستان په خاوره کې به د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو مخه نیسي.

همدارنګه هغوی د کرښې دواړو خواوو د امنیت او مدیریت پر بیاکتنې هوکړه وکړه.

لاتراوسه د نیول شویو وسله‌والو کره شمېرې په لاس کې نشته؛ خو ویل کېږي چې شمېر یې ۲۰۰ تنو ته رسېږي.

د رسمي تایید په صورت کې، افغان طالبانو د اسلام اباد هغې غوښتنې ته د ځواب ویلو لپاره یو مهم ګام اخیستی، چې په ځلونو یې پر دغې ډلې د پاکستاني طالبانو د نه مهارولو له امله نیوکې کړې وې.
له دې سره، پاکستاني چارواکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د پاکستان حکومت اوس د پاکستاني وسله‌والو نیولو ته د شک په سترګه ګوري. ځکه چې کېدای شي د اسلام اباد سره د سیاسي ترېنګلتیاوو د کمولو لپاره دغه ادعا د طالبانو یو سیاسي حرکت وي.