یونسیف: په نړۍ کې ۸۰۲ میلیونه زده کوونکي د اوبو او صابون لومړنۍ روغتیایي اسانتیاوې نه لري

دعملياتو پر مهال د پوځ او وسله والو تر منځ مخامخ جګړه شوې چې له امله يې شپږ وسله وال وژل شوي او اته تنه نور ټپیان دي.

دغه عملیات تېره ورځ ترسره شوي.

پوځ وايي په دغو عملیاتو کې یو پاکستانی پوځي هم وژل شوی.

د معلوماتو له مخې په جګړه کې له وسله والو څخه وسلې او مهمات هم د پوځ لاسته ورغلي دي.

د پاکستان پوځ د معلوماتو له مخې په سیمه کې د نورو وسله والو د له منځه وړلو په موخه لا هم چاڼیز عملیات روان لري.

بلخوا پاکستاني طالبانو د یوې اعلامیې په خپرولو سره، دوی ته د مرګژوبلې خبره رد کړې او ویلي يې دي چې په دغو عملیاتو کې يې د پاکستاني پوځ ګڼو عسکرو ته مرګژوبله اړولې.

خلیلزاد وویل، که پرمختګونه له مهاره ووځي، «دا به د ایران د رژیم او د هغه د افراطي او نیابتي ډلو لپاره یوه لویه بریا وګڼل شي.»

د افغانستان په چارو کې د امریکا پخواني استازي د شنبې په ورځ (تلې ۲۲مه ) پر خپل ایکس پاڼه لیکلي چې که وضعیت له مهارولو ووځي، دا مسله به، «د امریکا او د هغې د سیمه ییزو ملګرو لپاره یوه لوی ګوزار وي. او له بلې خوا به د ایران د رژیم او د هغه د نیابتي او افراطي ډلو لپاره لویه بریا وګڼل شي.»

همدارنګه ښاغلي خلیلزاد ټینګار کړی چې دې شخړې د اسراییل او فلسطین د شخړې د هواری لپاره پرمختګ ته هم زیان رسولی دی.

هغه ویلي، چې ایران به په سیمه کې د ورانکارۍ او خپلو ګټو د پرمخ بیولو لپاره د نیابتي ډلو کارولو ته دوام ورکړي.

د افغانستان په چارو کې د امریکا ولسمشر پخوانی استازی په دې اړه زیاتوي « موږ باید ډاډ تر لاسه کړو چې ایران به خپلو موخو ته ونه رسیږي.»

زلمي خلیلزاد ویلي، چې دغه هدف ته د رسېدو او پر ایران د ډېر لوړ لګښت د تحمیلولو لپاره باید له سعودي عربستان سره مشوره وشي.

حماس یوه وسله واله ډله ده چې د ایران له له لوريیې ملاتړ او کنټرول کیږي.

ایران له دغې ډلې خپل سیاسي او نظامي ملاتړ کړی او ایراني چارواکو په ښکاره ډول په ځلونو له دغې ډلې ملاتړ څرګند کړی دی.

وال سټریټ ژورنال په لبنان کې د حماس او حزب الله د جګپوړو غړو په حواله راپور ورکړی چې په تېرو څو اونیو کې د حماس له لوري پر اسراییل باندې د ځمکني، هوايي او سمندري برید په پلان جوړولو کې د سپاه پاسداران ځواکونو مرسته کړې وه.

له دغه برید څو ورځې وروسته د ایران مشر پر اسراییل باندې د حماس د برید ستاینه وکړه او ویې ویل چې ایران په دې کې هیڅ رول نه لري.

علي خامنه يي وویل دا برید «خپله د فلسطینیانو کار دی.»

ښاغلي خامنه یی ویلي، هغه کسان چې د دې برید تر شا د ایران لاس بولي تېروتنه کوي.

انتوني بلینکن متحده عربي اماراتو ته له سفر مخکې د میزان په ۲۲ مه په ریاض کې د سعودي عربستان د بهرنیو چارو له وزیر شهزاده فیصل بن فرحان سره وکتل.

په دغه کتنه کې هغه له خپل سعودي سیال سره په غزه کې له ولسي خلکو سره د مرستې او په دغه سیمه کې له بشري ناورین سره د مبارزې په اړه خبرې اترې وکړې.

د اېسوشیېټیډ پرېس د خبر له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر وویل: «له موږ څخه هیڅوک نه غواړي چې د ولسي خلکو کړاوونه په کوم اړخ کې وویني، که په اسراییل، غزې یا بل هر ځای کې وي.»

نوموړي زیاته کړه: «اسراییل د خپل مشروع حق په لټه کې دی چېډاډ ترلاسه کړي، بیا به داسې څه نه ورپیښيږي.»

فیصل بن فرحان هم د ولسي خلکو پر ملاتړ ټینګار وکړ او ویې ویل چې نړیواله ټولنه باید د تاوتریخوالي د مخنیوي او د سولې د ټینګښت لپاره خپل مسوولیت ومني.

ښاغلی بلنکین د ابوظبۍ تر سفر وروسته وروسته پلان لري چې سعودي عربستان ته راستون شي او بیا د یکشنبې په ورځ مصر ته سفر وکړي.

هغه ریاض ته تر سفر مخکې اسراییل، اردن، قطر او بحرین ته تللی و.

د حماس او اسراییل تر منځ د جګړې اته ورځې پوره شوې او د اسراییل له لورې د درنې بمبارۍ راپورنه هم ورکول شوي دي او دا بمبارۍ د بشري حقونو د وضعې د خرابیدو نښه ده.

اسراییل د غزې له اوسیدونکو غوښتي چې له دې سیمې ووځي.

سعودي عربستان د اسلامي همکاریو د سازمان د بهرنیو چارو وزیران په جده کې د اسراییل او حماس ترمنځ د شخړې په اړه د خبرو لپاره بیړنۍ غونډه رابللې ده.

د اسلامي همکاریو د سازمان د یوې اعلامیې له مخې ټاکل شوې چې د ۵۷ اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران د راتلونکې چهارشنبې د (تلې ۲۶مه) په ورځ غونډه وکړي.

د ایراني رسنیو د راپور له مخې، د خراسان رضوي ولایت د اقتصادي چارو همغږي کوونکي مرستیال ابوالفضل چمندي د شنبې په ورځ -د تلې ۲۲ مه- وویل، د طالبانو له خوا د اوسپنې د استخراج په بولیو کې تر ټولو زیاتې بولۍ ایراني شرکتونو ګټلې دي.

ښاغلي چمندي دغه راز افغانستان ته د ايراني درملو د صادراتو يادونه هم وکړه او ويې ويل، په دې اړه او په دې برخه کې د صادراتو پر وړاندې د پرتو خنډونو د لرې کولو په اړه د طالبانو روغتيا وزارت له ايراني چارواکو سره خبرې کړې دي.

له بلې خوا دغه ایراني چارواکي په بېلابېلو هېوادونو کې د ناروغانو درملنې ته په اشارې سره اټکل کړی چې افغان ناروغان په پاکستان او هند کې د درملنې لپاره یو میلیارد ډالر لګوي او په دې برخه کې د ایران ونډه لږ ده.

هغه وویل، د افغان ناروغانو د درملنې په برخه کې د ایران د مرستو د زیاتولو لپاره د طالبانو د روغتیا ادارې موافقه کړې ده.

ښاغلی چمندي افغانستان ته د ایران د اقتصادي څانګې د چارواکو وروستي سفر او له طالب چارواکو سره خبرو ته په اشارې سره ویلي چې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ له وزیر سره په لیدنه کې د ایران د اړتیا په اساس د چغندر، اوربشو او جوارو په څېر د فصلونو د کرکیلې د تړون په اړه خبرې اترې شوي.

هغه وويل، ايران په دې برخه کې دوه ميليارده ډالره صادرات او شل میلیونه ډالره واردات لري او غواړي په دې برخو کې پرمختګ وکړي.

د خراسان رضوي تجارتي او اقتصادي پلاوی او د خراسان رضوي والي له افغانستان سره د اقتصادي تعاملاتو د زياتولو په موخه تېره اونۍ افغانستان ته سفر وکړ.

د ښاغلي حکمتیار دا څرګندونې د ګارډین ورځپانې د هغه راپور په غبرګون کې دي چې وايي تېره دوشنبه د درې بریتانوي پوځیانو له خوا د ۸۰ افغانانو د عام وژنې د تورونو په هکله څېړنې پیل شوې دي.

حکمتیار خپل اېکس کې زیاتوي: «ګارډین لیکلي، د ۳ بریتانوي پوځیانو له لوري د ۸۰ افغانانو عام وژنه څیړل کیږي. پوښتنه کوو: ایا هدف یې له دې پرته بل څه دی چې وښیي، د اشغال په شلو کلونو کې یې یوازې همدغو دریو تنو دا جنایت کړی؟ او ګواکې په دې مسخره محاکمې سره به دوی خپل ټول جنایات پټ او ټول پوځ ته برائت ورکړی وي».

هغه د خپل یادښت په دوام کې لیکلي: « لومړی باید شهزاده هري محاکمه شي چې د پنځویشت افغانانو د وژلو اعتراف یې کړی؛ چې د خپلې نښې پخولو لپاره به یې له هیلکوپټر څخه پرې ډزې کولې».

رسنیو د شهزاده هري د کتاب خپرېدو په درشل کې د روان کال لومړیو کې ویلي و چې نوموړي په افغانستان کې د پیلوټۍ پر مهال ۲۵ طالبان وژلي وو.

هغه مهال پر شهزاده هري په کور او بهر سختې نیوکې وشوې او بیا نوموړي رسنۍ په درواغو تورنې کړې او ویې ویل، انګریزي رسنیو له اصلي متن خبرې ناسمې را اخیستې دي.

خو حکمتیار وايي، «د بریتانیا هر سرتېري د وحشي شهزاده هري په څېر وژنې کړي، دا درې بریتانوي سرتېرو چې اتیا افغانان وژلي دا یې یوازینې بیلګه نه ده.»

ګارډین ورځپانې د دوشنبې په ورځ د -اکټوبر په نهمه- لیکلي و، د هغو ادعاوو په اړه پلټنه پیل شوه، چې اتیا افغانان د دریو بریتانوي پوځیانو له خوا وژل شوي دي.

دا پلټنه د دوشنبې په ورځ د قربانیانو د کورنیو په غوښتنه د دې وژنو د حقیقت د څرګندولو لپاره پیل شوې ده.

ویل کېږي دغه وژنې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ ترمنځ د افغانستان په هلمند ولایت کې شوې دي.