ایران طالبانو ته د کانونو د موندلو او اېستلو لپاره د ګډ شرکت د جوړولو وړاندیز کړی

بېجینګ کې دا اقتصادي غونډه راتلونې سې شنبه او چارنشنبه د یوه لار یو کمربند د جوړېدو د لسمې کلیزې په مناسبت جوړېي.

د طالبانو د تجارت او صنعت وزارت ویاند عبدالسلام جواد وايي، وزیر حاجي نورالدین عزیزي دې غونډې ته ځي او لویو پانګولو ته به افغانستان کې د پانګونې بلنه ور کړي.

نوموړی وايي، ښاغلی عزیزي به د بدخشان د واخان له لارې د افغانستان او چین د مخامخ نښلولو لپاره د سړک جوړولو پر پلانونو هم له چینايي چارواکو سره خبرې وکړي.

چینايي چارواکو د طالبانو د دې څرګندونو په هکله لا څه نه دي ویلي، خو په تېره مې میاشت کې د طالبانو، چین او پاکستان درې اړخیزه غونډه کې چارواکو وویل، دوی غواړي افغانستان په یوه لار یو کمربند کې ور ګډ شي او همدارنګه افغانستان ته هم د چین او پاکستان اقتصادي کورېډور غځول غواړي.

چین له طالبانو سره نږدې اړیکي لري او لومړنی هېواد دی چې په کابل کې سفیر خپل باورلیک د طالبانو ریاست الوزرا ته وړاندې کړ.

دغه هېواد د افغانستان په کانونو په تېره تېلو او مسو کې هم پانګونه کړې ده.

د ښاغلي حکمتیار دا څرګندونې د ګارډین ورځپانې د هغه راپور په غبرګون کې دي چې وايي تېره دوشنبه د درې بریتانوي پوځیانو له خوا د ۸۰ افغانانو د عام وژنې د تورونو په هکله څېړنې پیل شوې دي.

حکمتیار خپل اېکس کې زیاتوي: «ګارډین لیکلي، د ۳ بریتانوي پوځیانو له لوري د ۸۰ افغانانو عام وژنه څیړل کیږي. پوښتنه کوو: ایا هدف یې له دې پرته بل څه دی چې وښیي، د اشغال په شلو کلونو کې یې یوازې همدغو دریو تنو دا جنایت کړی؟ او ګواکې په دې مسخره محاکمې سره به دوی خپل ټول جنایات پټ او ټول پوځ ته برائت ورکړی وي».

هغه د خپل یادښت په دوام کې لیکلي: « لومړی باید شهزاده هري محاکمه شي چې د پنځویشت افغانانو د وژلو اعتراف یې کړی؛ چې د خپلې نښې پخولو لپاره به یې له هیلکوپټر څخه پرې ډزې کولې».

رسنیو د شهزاده هري د کتاب خپرېدو په درشل کې د روان کال لومړیو کې ویلي و چې نوموړي په افغانستان کې د پیلوټۍ پر مهال ۲۵ طالبان وژلي وو.

هغه مهال پر شهزاده هري په کور او بهر سختې نیوکې وشوې او بیا نوموړي رسنۍ په درواغو تورنې کړې او ویې ویل، انګریزي رسنیو له اصلي متن خبرې ناسمې را اخیستې دي.

خو حکمتیار وايي، «د بریتانیا هر سرتېري د وحشي شهزاده هري په څېر وژنې کړي، دا درې بریتانوي سرتېرو چې اتیا افغانان وژلي دا یې یوازینې بیلګه نه ده.»

ګارډین ورځپانې د دوشنبې په ورځ د -اکټوبر په نهمه- لیکلي و، د هغو ادعاوو په اړه پلټنه پیل شوه، چې اتیا افغانان د دریو بریتانوي پوځیانو له خوا وژل شوي دي.

دا پلټنه د دوشنبې په ورځ د قربانیانو د کورنیو په غوښتنه د دې وژنو د حقیقت د څرګندولو لپاره پیل شوې ده.

ویل کېږي دغه وژنې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ ترمنځ د افغانستان په هلمند ولایت کې شوې دي.

طالبانو د سرپل ولایت دغه پخوانی استازی په ۱۳۷۶لمریز کال کې د «جلال الدین» په نوم د یوه کس په قصدي قتل تورن کړی دی.

د سرچينو د معلوماتو له مخې، د «اسحاق زي» قوم ځینې کسانو ادعا کړې، چې ښاغلي پاينده په سرپل کې د دوى ځمکې غصب کړې دي.

دوی دا هم ویلي چې د پارلمان دغه پخواني غړي د دوی یو خپلوان وژلی دی.

افغانستان انټرنشنل ته د رسېدلو اسنادو له مخې، د طالبانو په حکم کې راغلي: «حاجي پاینده نومی د قصدي قتل په سزا محکوم شوی دی».

د ولسي جرګې د دغه پخواني غړي کورنۍ ته نږدې سرچینو ویلي چې ښاغلی پاینده دا مهال په جوزجان ولایت کې د طالبانو په زندان کې بندي دی.

طالبان ادعا کوي چې «ټولبښنه یا عمومي عفوه»یې اعلان کړې او دا ډله په دوامداره توګه له پخوانیو حکومتي چارواکو غواړي چې افغانستان ستانه شي.

طالبانو له افغان شخصیتونو سره د اړیکو کمیسیون، کابل ته د پخوانیو حکومتي چارواکو د بلنې لپاره جوړ کړی دی. دغه کمیسبون د ۱۴۰۱ لمریز کال د سرطان په ۲۳مه نېټه د ښاغلي پاینده د ستنیدو اعلان وکړ.

سرچینو د ښاغلي پاینده «د خوندیتوب کارت» افغانستان انټرنشنل ته استولی، چې افغانستان ته له ستنېدو وروسته طالبانو ور کړی دی.

تر دې وړاندې هم داسې راپورونه خپاره شوي، چې ښیي طالبان «عمومي بښنې» ته ژمن نه دي او د «خوندیتوب کارت» لرونکي کسان یې هم نیولي دي.

همداراز هغو سرچینو چې له افغانستان انټرنشنل سره یې اړیکه نیولې، د طالبانو د محاکمو د پریکړو مشروعیت تر پوښتنې لاندې راوستلی او ویلي یې دي، چې د طالبانو په محاکمو کې «عادلانه پریکړې» نه کیږي.

دغو سرچینو ویلي، چې طالبانو د پارلمان دغه پخوانی غړی د «سیاسي انګیزو» له مخې په «قصاص» محکوم کړی دی.

عدالت وايي، د زینت بېګم مېړه دې د پاکستاني وګړتوب لپاره د کورنیو چارو وزارت ته درخواست وکړي.

دا پرمختیا په داسې مهال ده چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې اکتوبر میاشتې په لومړیو کې په دغه هېواد کې بې قانونه کډوالو ته د اکتوبر تر وروستۍ نېټې د وتلو لپاره وخت ور کړی دی.

د پاکستان حکومت وايي، په دغه هېواد کې ۴.۴ میلیونه افغان کډوال اوسېږي چې ۱.۷ میلیونه یې بې قانونه دي.

د ملګرو ملتونو او بښنې نړیوال سازمان په ګډون مختلفو ادارو له اسلام اباد غوښتي چې د افغان کډواول په هکله وروستۍ فیصله بېرته واخلي.

تر دې مخکې د اسراییل پوځ اعلان کړی و، چې د شنبې په ورځ د- تلې ۲۲مه- د سهار له ۱۰ بجو څخه د مازدیګر تر ۴ بجو پورې به پر غزې خپل بریدونه ودروي چې ولسي وګړي له دوو خوندي لارو څخه د غزې سویلي سیمو ته ووځي.

همدا راز، اسراییل د غزې د شمال له خلکو غوښتي و، چې دې سیمه کې پر حماس د دوی له بریدونو د خوندي پاتې کېدو لپاره دې دلته نه پاتېږي.

د رویټر په حواله، اسراییل ګواښ کړی، چې «حماس» وسله واله ډله چې پر غزې کنټرول لري له مینځه وړي. دې ډلې یوه اونۍ وړاندې د اسراییل په ښارونو برید وکړ او په سلګونو کسان یې ووژل.

دا د اسراییل په تاریخ کې پر ملکي وګړو تر ټولو بد برید دی چې شاوخوا یو زرو ۳۰۰ کسان تر دې مهاله پکې وژل شوي.

د اسراییل پوځ خبر ورکړی، چې په غزې تړانګه کې د حماس وسله‌والو تر اوسه هم ۱۲۰ ملکیان یرغمل کړي دي.

اسراییلي ځواکونو د حماس تر کنټرول لاندې غزه ټرانګه چې شاوخوا ۲.۳ میلیونه فلسطینیان پکې میشت دي، په بې ساري ډول بمبار کړې او تر محاصرې لاندې یې راوستې ده.

د غزې چارواکي وایي، تر اوسه له دوه زرو ۲۰۰ ډېر کسان وژل شوي، چې یو پر څلورمه برخه یې ماشومان دي او شاوخوا لس زره کسان ټپیان دي.

د سیمې اوسیدونکو پر ټولنیزو شبکو داسې ویډیو ګانې خپرې کړې چې ښیې، د غزې ښار د تل الحوا په ګاونډ کې اسراییلو په یوې سیمې چې مخکې یې ورته د تخلیې امر کړی وه، د شپې په اوږدو کې بمبار کړې.

د سیمې زرګونه اوسیدونکو د قدس ښار یوه روغتون ته پناه وړې ترڅو له هغو کسانو سره یوځای شي چې سهار وختي غواړي سویل ته لاړ شي.

له روغتون څخه د درېیو ماشومانو پلار چې د نوم له اخیستلو یې ډډه وکړه رویټرز ته وویل: «موږ له وحشت څخه ډکه شپه تېره کړه. اسراییل موږ ته د خپلو کورنو د نه پرېښودلو سزا راکوي. ایا تر دې ستر وحشت شته؟»

هغه زیاته کړه: «غوړه ګڼم چې مړ شم خو خپل کور نه پرېږدم، خو د خپلې مېرمنې او ماشومانو مرګ په خپلو سترګو نه شم لیدلې. موږ ډېر بې وسې یوو».

د غزې سویل ته په خان یونس کې اسراییلي الوتکو یوه څلور پوړیزه ودانۍ په نښه کړه، چې له امله یې څو تنه وژلي او ټپیان کړي دي. ګاونډیان په خټو کې د بندو خلکو ژغورلو ته تللي دي.

ځایي خلک وایي، دا جنګ نه دی بلکې نسل وژنه ده او دا غزه تړانګه کې د خلکو د بې ځایه کولو هڅه ده چې دا امکان نه لري.

تر دې وړاندې د اسراییل د دفاع وزارت ملګرو ملتونو ته خبرداری ورکړی و، چې د غزې په شمال کې مېشت یو مېلیون او سل زره کسان باید په ۲۴ ساعتونو کې له دغې سیمې سویلي سیمو ته ووځي.

د حماس چارواکو د غزې له شمالي سیمو څخه د شاوخوا ۱.۱ مېلیونو خلکو د اېستلو په اړه د اسراییل خبرداری یوه «رواني جګړه» بللې وه او د دې سیمې له اوسېدونکو یې غوښتي و، چې ورته پاملرنه ونه کړي.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مشر جوزپ بورل هم وویل چې، یوازې په یوه ورځ کې له شمالي غزې تړانګې څخه تر یو مېلیونه د ډېرو فلسطینیانو د اېستلو په برخه کې د اسراییل د پلان پلې کېدل ناشونې ده.

همدا راز، سپینې ماڼۍ هم څرګنده کړې وه، چې له غزې د ملکي وګړو د اېستلو لپاره د اسراییل د غوښتنې منل ناشوني برېښي.