د پاکستان بهرنیو چارو سرپرست: هغه کډوال چې قانوني اسناد لري په پاکستان کې ژوند کولای شي

دا ورځ په داسې حال کې نمانځل کیږي چې افغانستان له تېرو دوو کلونو راهیسې له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دی او د بشري ناورین د رامنځته کیدو اندېښنې د هرې ورځې په تېریدو سره زیاتیږي.

د خوړو نړیوال پروګرام اجرايیوي مرستیال کارل سکاو څه موده مخکې ویلي و چې، په افغانستان کې په هرو لسو کورنیو کې نهه یې ددې وس نه لري ‌چې ځان ته پوره خواړه پیدا کړي.

په افغانستان کې هغه وخت د بشري ناورین ګواښونه زیات شول چې د خوړو نړیوال پروګرام په ګډون ډیر شمېر نړیوالو مرستندویو ادارو د بودیجې د کمیدو خبرداری ورکړ.

د خوړو نړیوال پروګرام په اېکس ټولنیزه پاڼه کې د یوه ویډیو په خپرولو سره ویلي چې، «موږ نړۍ ته ور په یادوو چې په افغانستان کې ۱۵ میلیونه خلک نه پوهیږي چې د دوی د راتلونکي وخت خواړه څنګه برابریږي.»

ددوی په خبره، «د هرات زلزله پر پخواني ناورین سربیره یو بل بشري ناورین دی او افغانان بیړني ملاتړ ته اړتیا لري.»

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته طالبانو په دولتي او نا دولتي ادارو کې د افغان میرمنو پرکارکولو بندیزونه ولګول چې دغه بندیزونه هم ددې لامل شول څو د کورنیو پر اقتصادي وضعیت ناوړه اغیزې وکړي.

نګینه چې مخکې د ښارجوړونې وزارت کارکوونکې وه او د نړیوال بانک له خوا یې میاشتنی معاش ترلاسه کاوه وایي چې، د کابل تر سقوط مخکې یې د دریو میاشتو معاش نه و ترلاسه کړی او تر هغه وروسته طالبانو هم ددوی معاشونه ورنه کړل او دوی یې له کار کولو هم منع کړل.

نوموړې وایي چې، «لوړې زده کړې او ډیره تجربهلرم خو له دې سره سره په ځلونو مې له بیلابیلو ادارو څخه د کار غوښتنه کړې خو هیڅ یوه اداره د طالب له ویرې کار نه راکوي چې اوسمهال له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ یم.»

اوچا هم په اېکس پاڼه کې د خوړو نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي چې، «په دې وروستيو کې د افغانستان لويديځ څو زلزلو ولړزاوه او تر دې دمه، د ۴۳،۳۵۰څخه ډیر خلک اغیزمن شوي او د خوړو په ګډون نورو بشري مرستو ته اړتیا لري.»

د خوړو نړیوال سازمان او نورې مرستندویه ادارې هڅه کوي د افغانستان د خلکو د اړتیا وړ مرستې ترلاسه کړي چې د بشري ناورین مخه ونیول شي.

سرچینه وايي خپله عبدالستار نومی تښتېدلی خو له هغه سره په دغه کار کې ښکېل یو تن يې نیولی دی.

د تالقان امنيتي مسولان وايي، «له نيول شوي يو تن څخه د قضيې اړوند پلټنې روانې دي.»

تر اوسه پورې دا روښانه نه ده چې ولې دا پېښه رامنځته شوې خو ويل کیږي چې کیدای شي لامل یې کورنی تاوتریخالی وي.

د افغانستان په لوېدیځ کې له سختې زلزلې دوه ورځې وروسته چې له امله یې څه باندې څلورو زرو کسانو ته مرګژوبله واوښته، د افغانستان یو شمېر سندرغاړو، رسنیو او فرهنګي شخصیتونو په ټولنیزو رسنیو کې د زلزله ځپلو له پاره د مرستو راټولولو کمپاین پیل کړ چې تراوسه پورې تر پنځوس زرو ډالرو ډیره مرسته راټوله شوې ده.

نامتو افغان سندرغاړي فرهاد دریا د هرات د زلزلې په دویمه ورځ له یو شمېر افغان رسنیو او سندرغاړو سره په همغږۍ د مرستې راټولولو په موخه «هرات غمجن دی، خو یوازې نه دی» تر نامه لاندې کمپاین پیل کړ او له خپلو مینه والو یې وغوښتل چې له دوی سره د هرات د زلزلې د قربانیانو د لاسنیوي په برخه کې همکاري وکړي.

دریا په خپله فیسبوک پاڼه لیکلي: «د تاریخ په اوږدو کې په ځانګړې توګه کله چې ناورینونه پیښ شوي، سندرغاړي د سیاستوالو او زورواکو په پرتله ډیر صادق او په ریښتیني توګه د خلکو ترڅنګ دریدلي دي.»

هغه وويل، اوس په داسې حال کې چې د هرات د قربانيانو لپاره د مرستې راټولولو کمپاين مخ په زياتېدو دى، «ډېر نور سندرغاړي به هم په دغه کمپاين کې برخه واخلي.»

فرهاد دریا په خپله فیسبوک پاڼه کې همداراز لیکلي: «تاجک سندرغاړي صدرالدین د افغانستان له خلکو سره د خواخوږۍ د څرګندولو په ترڅ کې ژمنه کړې چې په اروپا کې د خپلو کنسرتونو د ټکټ پیسې به دې کمپاین ته د مرستې په موخه ورکړي.»

شنونکي په دې باور دي چې په سختو حالاتو کې له خلکو سره د سندرغاړو همکاري په افغانستان کې کوم نوی نوښت نه دی، بلکې تر دې وړاندې هم د فرهاد دريا او داوود سرخوش په څېر ډیر شمېر نورو سندرغاړي په کړکیچنو حالاتو لکه طبيعي پېښو، تروريستي بریدونو او ټولنيزو ناورینونو کې د خلکو تر څنګ ولاړ او مدني فعاليتونه کړي دي.

په هرات کې څه باندې یوه اونۍوړاندې د شنبې په ورځ (د تلې په ۱۵مه) زلزله پیل شوه او په دغو نهو ورځو کې یې په پرله پسې توګه دوام کړی چې پکې زرګونو کسانو ته مرګژوبله واوښته او سلګونه کورونه یې نړولي دي.

د راپورونو له مخې، ددې زلزلې ۹۰ سلنه برخه ښځې او ماشومان دي.

په افغانستان کې دا طبیعي پیښه په داسې حال کې رامنځته شوې چې سږکال مرستندویه بنسټونه په عادي حالت کې له دغه هیواد سره د مرستې لپاره د بودیجې له سخت کمښت سره مخ و.

د دغو زلزلو په رامنځته کېدو سره د نړۍ يو شمېر هېوادونو له خلکو سره د نغدو پیسو، خوراکي توکو او د لومړنيو اړتیا وړ وسايلو په لېږلو سره مرستې کړې.

نوموړی وايي، یوه ورځ وړاندې د عربي متحده اماراتو یو پلاوی هرات ولایت ته ورغلی او ژمنه یې وکړه چې په اته ساعته کې به د زلزله ځپلو کسانو د درملنې لپاره روغتون جوړ کړي.

د نوموړي په خبره د «اماراتو پلاوي خپل ژمنه پوره کړه او یو مجهز بیړنی روغتون یې جوړ کړ.»

د متقي په خبره په یاد روغتون کې به شاوخوا ۶۰ روغتیا پالان کار کوي.

د عربي متحده امارتو له لوري یاد بیړنی روغتون داسې مهال جوړیږي چې په هرات کې د تېرې څه باندې یوې اونۍ زلزلو له امله ناورین را منځته شوی.

د ملګرو ملتونو د بشري سازمانونو د معلوماتو له مخې په دغه ولایت کې د زلزلو له امله زرګونه هراتیان اغیزمن شوي.

نوموړی وايي، مرستندویه سازمانونه باید په هرات ولایت کې زلزله ځپلو کسانو سره خپل ملاتړ ته دوام ورکړي.

نوموړی وايي، د مرستدویه سازمانونو له لوري باید د سرپناه، څښاک اوبو او درملو بیړنۍ اړتیاوې پوره شي.

همدارنګه ښاغلي ویسټ د تېري جمعې په ورځ په پلخمري کې پر شعیه لمونځ کوونکو برید یو تروریستي برید یاد کړی.

نوموړي په برید کې د زیانمن شویو کسانو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړي« د افغانستان شیعه ټولنه د تاوتریخجونو توندلارو له امله زیانمنه شوي ده.»