د روان کال په لومړیو ۳ میاشتو کې د افغانستان له لارې نېږدې ۳۰۹ زره ټنه توکي ټرانزیټ شوي

د خوړو دغې ادارې نن چهار شنبه ( د تلې په ۲۵مه) ویلي، چې تر اوسه دوی له زلزله ځپلو سره د مرستې په پار ډېره محدوده بودیجه لري او له هماغې کار اخلي.

یاده اداره وايي، چې تر دا مهاله نېږدې ۱۰۰ زره کسان عاجلو خوراکي مرستو ته اړتیا لري او دوی پر نړۍوالو مرستندویه ادارو غږ کړی، چې له دوی سره عاجل مرستې وکړي.

بل خوا د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) ویلي، چې د هرات په زلزلو کې ۴۳ زره کسان اغېزمن شوي، له ۳۳۰۰ زیات کورونه زیانمن شوي، چې ۲۱۰۰ کورونه په بشپړه توګه ویجاړ او ۱۷۰۰ نور یې څه نا څه زیانمن شوي دي.

اوچا دغه راز ویلي، چې تر تېرې ورځې پورې د ۱۵۰۰ کسانو مړینه رپوټ شوې او ۲۰۰۰ کسان ټپيان دي.

په هرات ولایت کې لومړۍ زلزله د اکټوبر په اوومه نېټه وشوه، چې بیا وروسته یې بې شمېره نور ټکانونه هم لرل چې له امله یې ګڼ خلک زیانمن شول.

د دې سیالۍ پچه افغانستان ګټلې وه، خو مقابلې لوبډلې ته یې د توپ وهنې بلنه ورکړه.

د نیوزیلینډ د لوبډلې له خوا درېیو لوبغاړو نیمه سلیزې بشپړې کړي او د افغانستان له اړخه عظمت عمرزي او نوین الحق دوه- دوه لوبغاړي سوځولي، د راشد خان او مجیب له خوا یو – یو لوبغاړی سوځول شوی دی.

په څو شېبو کې به د افغانستان د توپ وهنې پاڼۍ پیلیږي.

طالبانو ویلي که پر غزه د اسراییل د بریدونو مخه و نه نیول شي د سیمې وضیعت به نور هم ترینګلی شي او غبرګون به يې د سیمې او نړۍ په زیان تمام شي.

طالبان وايي: «موږ د فلسطينيانو او هغو هيوادونو او بنسټونو سره همغږي يو چې د روانې نسل وژنې بیړنی مخنيوی او د جنايتکارانو محکمې ته د کشولو غوښتنه کوي.»

د ملګرو ملتونو په ګډون ګڼو هیوادونو په غزه کې پر یوه روغتون د اسراییل برید غندلی.

د معلوماتو له مخې په غزه کې پر یوه روغتون د اسراییل په برید کې تر ۵۰۰ ډیر فلسطینیان وژل شوي دي.

طالبانو په تېرو څو ورځو کې د کابل په ګډون د افغانستان په یو شمیر ولایتونو کې هم د فلسطین په ملاتړ او اسراییل پر ضد لاریونونه وکړل.

د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال عبدالباقي بنا وايي، له کندهاره یې بهرنیو هیوادونو ته د انارو صادرات پیل کړي، او تر دې مهاله یې پاکستان، هند او قراقستان ته ۳۳زره او ۵۷۸ ټنه انار صادر کړي دي.

نوموړی وایي، د کندهار انار د خوند او ښه کیفیت درلودلو له امله په نورو هیوادونو کې ډېر مینه وال لري، او دغو هېوادونو ته یې د صادراتو غوښتنه زیاته شوې ده.

بل خوا د کندهار ولایت د انارو بڼوال د انارو د سږني کال د حاصلاتو څخه ډیر راضي نه ښکاري.

دوی وايي، سږکال د نورو کلونه پرتله د انارو حاصلات کم شوي دي .

شاه محمود چې د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کې د انارو باغ لري وايي، سږکال یې د انارو باغ په ډيره ټیټه بیه پر سوداګرو پلورلی دی، ځکه انارو کې یو ډول ناروغي پیدا شوې وه «باغ مې سږکال په ډيره ټیټه بیه وپلوره، ځکه انار مې ټول چاودلي وو، کوم کرنیز درمل چې مې د انارو د مرض لپاره وکارول هغو هیڅ ګټه ونه کړه موږ په کندهار کې معیاري کرنیز درمل نه لرو.»

بل خوا سوداګر وايي، د انارو د صادراتو لپاره یې په سیمه کې لوی مارکیټ پاکستان دی خو پاکستان ډیری وختونه په کندهار کې د تازه میوو د حاصلاتو پر مهال د سپین بولدک پر دروازه ستونزې جوړوي.

د شریف الله په نوم د تازه میوې سوداګر وايي، که د پاکستان سره د افغانستان د سوداګرۍ ستونزې په بنسټیزه توګه حل نه شي افغان سوداګر به سخت زیانمن شي.«د پاکستان له لورې منځنۍ اسیا ته د صادراتو په برخه کې هیڅ ستونزه نه شته، خو کله چې موږ پاکستان ته یا د پاکستان له لارې نورو هیوادونو ته صادرات کوو، پاکستان یا سوداګریزې تعرفې لوړوي او یاهم د سپین بولدک پر دروازه ستونزې جوړوي.

سوداګر غوښتنه کوي چې د کندهار د انارو او نورو محصولاتو د صادراتو لپاره د پاکستان پرته بدیلې لارې ولټول شي.

د کندهار د کرنې او مالدارۍ په ریاست کې د طالب چارواکو د معلوماتو له مخې په دغه ولایت کې پر ۱۵ زره هکټاره ځمکه د انارو باغونه کرل شوي او د اتکل له مخې سږکال به د کندهار د انارو له باغونو څخه تر ۲۸۸ زره ټنه انار ترلاسه شي.

افغان اېواک ډلې په پاکستان کې د افغان کډوالو په وروستي وضعیت اندېښنه څرګنده کړې، چې پکې د زیان منونکو افغانانو خوندیتوب او امنیت له لوی ګواښ سره مخامخ دی.

دغې ډلې لیکلي، د پاکستان حکومت وروستۍ پرېکړه نه یوازې د دغو افغانانو پر ژوند اغېز کوي؛ بلکې پراخ بشري، ملي، سیمه‌ییز او نړۍوال امنیت هم اغېزمنوي.

افغان اېواک ډلې د پاکستان د خلکو د «سخاوت او مېلمه پالنې » مننه کړې.

دوی لیکلي:« د افغانانو د اېستلو په اړه د حکومت وروستۍ پرېکړې اندېښمن کړي یو، ځکه چې دغې پرېکړې د ځانګړې کډوالۍ ویزې غوښتونکي او د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع شوي افغانان اغېزمن کړي دي.»

په دغو کسانو کې پخواني ژباړونکي، خبریالان، ښځینه مشرانې او نور مسلکي کسان شامل دي، چې افغانستان ته د ستنېدو سره سم د پام وړ ګواښونو سره مخ دي.

دغه لیک کې راغلي، هغه افغانان چې د امریکا ویزو ته په تمه دي او په بېرته ستنېدو یې ژوند له ګواښ سره مخ کېږي، اېستل یې د بشردوستانه اصولو او نړۍوالو تړونونو خلاف عمل دی او دغه کړنه په ټولو او په ځانګړې توګه په ماشومانو او ښځو منفي اغېز کوي.

دوی وایي:« وضعیت ته په پام سره موږ غوښتنه کوو، چې د هغو افغانانو اېستل دې سملاسي ودرول شي چې متحده ایالاتو ته د تګ لپاره یې د ویزې غوښتنلیکونو تصویب ته په تمه دي او یا د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع او منل شوي.»

اېواک ډلې غوښتنه کړې، چې پاکستان دې د زیان منونکو کسانو اېستلو ته چې د کډوالو او پناه غوښتونکو سره د انساني چلند په اړه د نړۍوالو مکلفیتونو سره په ټکر کې دي پاملرنه وکړي.

دوی وایي، په یقیني ډول به د دغو افغانانو اېستل له متحده ایالاتو سره د پاکستان پر اړیکو ناوړه اغېزه وکړي او او په نړۍواله ټولنه کې به د پاکستان شهرت ته تلپاتې زیان ورسوي.

اېواک ډله په امریکا کې د افغانانو د ځای پرځای کولو او بیا مېشتیدنې په برخه کې کار کوي.