د کندهار سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي څه باندې۳۳ زره ټنه انار بهرنیو هیوادونو ته صادر شوي

افغان اېواک ډلې په پاکستان کې د افغان کډوالو په وروستي وضعیت اندېښنه څرګنده کړې، چې پکې د زیان منونکو افغانانو خوندیتوب او امنیت له لوی ګواښ سره مخامخ دی.

دغې ډلې لیکلي، د پاکستان حکومت وروستۍ پرېکړه نه یوازې د دغو افغانانو پر ژوند اغېز کوي؛ بلکې پراخ بشري، ملي، سیمه‌ییز او نړۍوال امنیت هم اغېزمنوي.

افغان اېواک ډلې د پاکستان د خلکو د «سخاوت او مېلمه پالنې » مننه کړې.

دوی لیکلي:« د افغانانو د اېستلو په اړه د حکومت وروستۍ پرېکړې اندېښمن کړي یو، ځکه چې دغې پرېکړې د ځانګړې کډوالۍ ویزې غوښتونکي او د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع شوي افغانان اغېزمن کړي دي.»

په دغو کسانو کې پخواني ژباړونکي، خبریالان، ښځینه مشرانې او نور مسلکي کسان شامل دي، چې افغانستان ته د ستنېدو سره سم د پام وړ ګواښونو سره مخ دي.

دغه لیک کې راغلي، هغه افغانان چې د امریکا ویزو ته په تمه دي او په بېرته ستنېدو یې ژوند له ګواښ سره مخ کېږي، اېستل یې د بشردوستانه اصولو او نړۍوالو تړونونو خلاف عمل دی او دغه کړنه په ټولو او په ځانګړې توګه په ماشومانو او ښځو منفي اغېز کوي.

دوی وایي:« وضعیت ته په پام سره موږ غوښتنه کوو، چې د هغو افغانانو اېستل دې سملاسي ودرول شي چې متحده ایالاتو ته د تګ لپاره یې د ویزې غوښتنلیکونو تصویب ته په تمه دي او یا د متحده ایالاتو کډوالو د داخلې پروګرام ته راجع او منل شوي.»

اېواک ډلې غوښتنه کړې، چې پاکستان دې د زیان منونکو کسانو اېستلو ته چې د کډوالو او پناه غوښتونکو سره د انساني چلند په اړه د نړۍوالو مکلفیتونو سره په ټکر کې دي پاملرنه وکړي.

دوی وایي، په یقیني ډول به د دغو افغانانو اېستل له متحده ایالاتو سره د پاکستان پر اړیکو ناوړه اغېزه وکړي او او په نړۍواله ټولنه کې به د پاکستان شهرت ته تلپاتې زیان ورسوي.

اېواک ډله په امریکا کې د افغانانو د ځای پرځای کولو او بیا مېشتیدنې په برخه کې کار کوي.

دغه کارپوهانو ویلي، چې د پاکستان د حکومت دا ډول اقدامات به ۱،۴ میلیونه وګړي اغېزمن کړي، چې له ډلې یې ګڼ شمېر د بشري حقونو د جدي اندېښنو له امله پاکستان ته کډوال شوي دي.

د کارپوهانو دغه ډله په پاکستان کې د افغان کډوالو، مېرمنو، ماشومانو او نورو اقشارو د بېرته ستنېدو د ګواښ په اړه اندېښنه ښيي او زیاته کړې یې ده، چې دوی په خپل هېواد کې له جدي بشري زیان سره مخ کېدونکي دي.

کارپوهانو وویل: "موږ له پاکستان څخه غوښتنه کوو، چې ډله ییز اخراج او د جبري بېرته ستنولو مخه دې ونیسي."

د ملګرو ملتونو د کارپوهانو ډله زیاتوي، چې جبري شړل او ښکاره شکنجې د بشري حقونو سره په ټکر او د موجوده کنوانسینونو د نه رعایت په معنا ده: “پاکستان د دغو کنوانسیونونو غړی هېواد دی او باید عملي یې کړي”.

دوی د هغو راپورونو په اړه هم اندېښنه څرګنده کړې، چې له مخې یې په پاکستان کې مېشت افغان کډوال نیول کیږي، ظالمانه چلند ورسره کیږي او په زور بېرته ستنیږي.

د پاکستان حکومت تر دې مهاله د ملګرو ملتونو د کارپوهانو د دغو غوښتنو په اړه څه نه دي ویلي، خو د پاکستان د بهرنیو چارو سرپرست وزیر جلیل عباس جیلاني د یکشنبې په ورځ (د تلې په ۲۳مه) د خبري کنفرانس پر مهال د افغان کډوالو په اړه وویل:”زه بیا غواړم ووایم هغه کسان چې قانوني اسناد ولري د هغوی لپاره په پاکستان کې د اوسېدو هېڅ ستونزه نه شته. هغوی کولای شي چې په پاکستان کې ژوند وکړي”.

پاکستان د افغان کډوالو د ویستلو لپاره د روانې میلادي میاشتې تر وروستۍ نېټې د وتلو ضرب الاجل ټاکلی دی.

همدارنګه د پاکستان له لوري په ځینو ایالاتونو کې په جبري توګه افغان کډوال نیول کیږي او بندیان کیږي.

د پاکستان له لوري د افغان کډوالو سره د زور زیاتي په اړه طالبانو هم غبرګون ښودلی او یو شمېر لوړ پوړو طالب چارواکو پاکستانی لوري د افغان کډوالو سره د روان چلند د نه زغمولو یاد کړ.

نوموړی وايي، چې رودوال ماښام مهال د جلال اباد ښار د مخابراتو او تالاشۍ څلورلاري تر منځ په خپل دفتر کې د ناپېژانده وسلوالو له خوا وژل شوی دی.

هغه زیاته کړه، چې تر اوسه دا نه ده معلومه چې وسلوال څوک وو او ولې یې نوموړی وژلی دی.

د ساپي په خبره، چې نوموړی د ننګرهار د سوداګرۍ او پانګونې د خونې د مرستیال سربېره سوداګري هم کوله.

د جلال اباد د سیمه ییز روغتون یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته تایید کړه، چې د پېښې له سیمې ورته د نوموړي جسد ور وړل شوی دی.

تر اوسه په ننګرهار کې ځايي طالبانو د دغې پېښې په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې هم د ننګرهار په لعلپورې ولسوالۍ کې ناپېژاندو وسلوالو یو سیمه ییز سوداګر په ډزو وژلی و.

د جمهوري نظام له رانسکورېدو او د طالبانو واک ته په رسېدو سره دا ملاتړ بند شو.

په هند کې د افغانستان سفارت چې د دې مرستو په تنظیم کې یې مهم رول لاره هم له ملاتړه لاس په سر شوی.

هندي رسنیو په هند کې د افغان ټولنې مرستیال محمد قیس ملک زاده په حواله ویلي، چې دغه ښوونځی له بد اقتصادي ستونزو سره مخ و او نور یې نه شو کولی، چې فعالیت وکړي.

هغه زیاته کړه: «کله چې زموږ سفارت دلته خلاص و، زموږ له ښوونځي سره د هند د حکومت له خوا هم مرسته کېده؛ خو اوس هېڅ کوم ملاتړی نه شته، شپږ یا اوه میاشتې کیږي چې ښوونکو معاشونه نه دي اخیستي».

هغه وویل، چې د ستونزې د حل لپاره یې په هند کې د افغانستان سفارت څخه مرسته وغوښته؛ خو غږ یې چا وانه ورېد.

هغه تاکید وکړ، چې په افغان سفارت کې د فساد له امله ښوونځی له مالي ستونزو سره مخ شو.

نوموړي وویل: «د ښوونکو معاش ۲۵۰۰۰څخه زیات و، خو ښوونکو ته یې یوازې ۱۰۰۰۰ ورکولې. د ښوونځي کرایه ۱۱۰۰۰۰ وه، چې دوی له درېیو میاشتو نه وه ورکړې».

ملک زاده زیاته کړه، چې دوه ورځې وړاندې دوی مجبور شول، چې ښوونځی وتړي او د ښوونکو دندې هم وځنډوي.

هڅه مو وکړه، چې په دې اړه د طالبانو د حکومت نظر هم را واخلو خو د نظر په اخیستو ونه توانېدو.

د هند حکومت هم تر اوسه د دغه ښوونځي په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.

د سید جمال الدین افغان ښوونځی له اوږدې مودې راهیسې د بهر مېشتو افغانانو لپاره د افغاني زده کړو یو ښوونیز مرکز و، له تړل کېدو سره یې نېږدې ۲۰۰ زده کوونکي له زده کړو بې برخې شول.

دا ښوونځی په ۱۹۹۴ لمریز کال کې د هند او افغانستان د حکومت په یوه ځانګړي تفاهم جوړ شو.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس ویلي، چې نوموړي په دایکنډي کې یوې غونډې ته د وینا پر مهال ویلي، چې امریکا په افغانستان کې تېر شل کاله له نشه يي توکو سره دروغجن شعارونه ورکړي.

د ملا نوري په خبره، چې د امریکا په موجودیت کې له بل هر وخته زیات د نشه یي توکو کښت، قاچاق او استعمال زیات شوی و.

هغه زیاته کړه: “امریکا په تېرو شلو کلونو کې افغانستان ته غربي ډېموکراسي، بربریت او بې حیايي راوړې ده”.

هغه دا نه دي ویلي، چې افغانستان ته څه ډول بې حیايي راغلې وه؟ خو پر پوهنتونونو او ښوونځیو کې د نجونو پر زده کړو له بندیز وروسته یو شمېر طالب مشرانو ویلي وو، چې دوی د بې حجابۍ له امله دغه بندیزونه لګولي دي.

د نړۍوالې ټولنې او ګانډیو هېوادونو له خوا د ټولګډونه حکومت د غوښتنو په غبرګون نوموړي ویلي، چې د دوی اداره یوازې د طالبانو اړوند نه ده.

هغه وویل: “ دا د طالب حکومت نه دی، دا د یوه وزارت حکومت نه دی، دا د یوه قوم حکومت نه دی، دا د یوه ولایت او یوې سیمې حکومت نه دی، بلکې دا د افغانستان د ټولو قومونو ګډ حکومت دی”.

خو په ورته وخت کې په ټولو دولتي ادارو کې د طالبانو او ملایانو تقرر ګڼې نیوکې راپورته کړي او نیوکګر وايي، چې طالبانو ټولې لوړې دولتي چوکۍ ملایانو ته ورکړي دي.

له دې وړاندې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د خپل ولایتي سفرونو په جریان کې ویلي وو، چې دوی به د نړۍوالې ټولنې فشارونو او غوښتنو ته تسلیم نه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په وروستي ځل په روسیه کې یوې غونډې ته وویل، چې دوی له نړۍ سره تعامل غواړي او له نړۍوالې ټولنې یې غوښتنه کړې وه، چې حکومت یې په رسمیت وپېژني.