د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر د غزې په الاهلي روغتون کې د چاودنې په اړه د یوې خپلواکې نړیوالې څېړنې غوښتنه کړې ده. د غزې د روغتيا وزارت د تلې په ٢٥مه نېټه د دغه بريد د تلفاتو شمېر ٤٧١ تنه اعلان کړ. اسراییل او حماس په دې برید کې په لاس لرلو یو بل تورنوي.
د بېلا بېلو هېوادونو چارواکو دغه بريد د نه بښلو ګڼلی او د دغه برید د ابعادو د روښانه کولو غوښتنه يې کړې ده.
له دې پېښې وروسته د فلسطین روغتیا وزارت وویل، چې اسراییل د غزې پر الاهلي روغتون برید کړی دی.
اسراییلي پوځ دغه تورونه رد کړي او دا کار یې د فلسطین د اسلامي جهاد ډلې کار بللی، چې د یوه غلط توغندي د توغولو له امله یې دا پېښه رامنځ ته کړې ده. خو دغې ډلې په یوه پیغام کې د اسراییل دغه ادعا رد کړې ده.
د امریکا ولسمشر جوبایډن اسراییل ته تر خپل سفر مخکې په یوه بیانیه کې پر دغه روغتون د برید له امله خپله خواشیني څرګنده او د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت ټیم ته یې امر کړی و، چې د برید لاملونه په کره توګه وڅېړي.
جوبایډن وروسته په اسراییل کې د دې پېښې په اړه وویل چې دا برید د «بل لوري» کار دی.
د فلسطین د ادارې مشر محمود عباس د چاودنې په غبرګون کې درې ورځنی ملي ماتم اعلان کړ او د امریکا له ولسمشر سره یې خپله پلان شوې ناسته لغوه کړه.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرش د غزې په الاهلي روغتون باندې د حملې په اړه خپله خواشیني څرګنده او ټینګار یې وکړ: «روغتونونه او طبي کارکونکي د نړیوالو قوانینو تر ساتنې لاندې دي».
بې پولې ډاکټرانو په دې روغتون باندې د برید په اړه د "خواشینې" په څرګندولو سره، دا کړنه «ډله ییزه وژنه» او د نه منلو وړ» عمل وباله او ویې ویل: «هیڅ هم پر روغتون دا ټکان ورکوونکی برید نه توجیه کوي چې ناروغان، طبي کارکوونکي او د جګړې کډوال وو. دا وینه تویونه باید ودرول شي».
د بشري حقونو د څار ادارې دغه برید «وحشتناک» بللی او د نړۍ له مشرانو یې غوښتي چې د دې پراخو ظلمونو او د انسانانو د وژل کېدو د مخنیوي لپاره اقدام وکړي.
پر دغه روغتون د برید او اسراییل ته د بایډن د سفر په غبرګون کې د حزب الله ډلې د چهارشنبې ورځ «د تلې ۲۶مه» د اسراییل پر وړاندې د «بې ساري قهر» د ورځې په توګه اعلان کړه.
د فلسطین ملاتړو د دغه برید په اعتراض کې په بېلابېلو هېوادونو کې پراخ لاریونونه وکړل.
خو د اسراييل لومړي وزير بنيامين نتن ياهو وويل: «ټوله نړۍ په دې پوهيږي چې په غزه کې وحشي ترهګر هماغه کسان وو چې د غزې پر روغتون يې بريد وکړ، نه د اسراییل پوځ. هغوی چې زموږ ماشومان په بې رحمانه توګه وژلي، خپل ماشومان هم وژني».
په ملګروملتونو کې د اسراییل سفیر هم د غزې په روغتون د حملې مسوولیت د اسلامي جهاد وباله او ویې ویل: «په دغو داعش ترهګرو باور مه کوئ. هغوی چې په بې باکه توګه پر ملکي خلکو توغندي ولي فلسطینیان دي، چې له کلونو راهیسې دا کار کوي».
د امریکا ولسمشر جو بایډن دوه اونۍ وړاندې منځني ختیځ ته دوه الوتک وړونکې، جنګې بېړۍ او تر دوو زرو سمندري ځواکونه واستول.
د اکتوبر پر ۷ پر اسراییل د حماس له برید وروسته په سیمه کې پر امریکايي ځواکونو هم بریدونه زیات شوي دي. د چارشنبې په ورځ سوریه کې یوه ډرون پر امریکايي اډې سره ټکر شوه چې لږ تاوان یې ورساوه او بله هم وغورځول شول.
د عراق په الاسد اډه کې هم د دروغجن ارنګ له امله د یوه ولسي قراردادي زړه وچاود.
د عراق لوېدیځ کې پرون هم د امریکا او نړیوالو ځواکونو پر دوو اډو د ډرون او توغندیو برید شوی دی.
د عراق پولیس وايي، پرون بغداد کې هم د امریکا پوځي اډه باندې توغندیز بریدشوی دی، خو نور مالومات یې نشته.
د امریکا جنګۍ بېړۍ چې پرون د یمن له اوبو سره نږدې روانه وه څو توغندي او ډرون یې شنډ کړي دي.
د امریکا دفاع وزارت وايي، دا توغندي او ډرونونه د ایران ملاتړو حوثي وسلوالو و او ښايي اسراییل یې په نښه کړی و.
د پنټګان ویاند برید جنرال پټریک ریډر وايي، دې بریدونو ته د کوم ممکنه غبرګون وړاندوینه نه کوي، خو د امریکايي او ایتلافي ځواکونو پرضد هر ګواښ د مخنیوي لپاره به ټول اړین ګامونه پورته کړي.
د اکتوبر پر اومه د حماس له برید وروسته چې اسراییل وايي، ۱۴ سوه کسان یې پکې وژل شوي تل ابیب پر غزه بریدونه پیل کړي دي.
په دې بریدوڼو کې نږدې څلور زره فلسطنیان وژل شوي او تر ۱۲ زرو ډېر ټپي شوي دي.
د پنټګان ویاند ریډر په سیمه کې پر امریکايي ځواکونو بریدونه د حماس او اسراییل جګړه پورې تړلي نه بولي.
خو د عراق شیعه مذهبي مشر ایت الله علي سیستاني پر غزه د اسراییل د بریدونو له غندلو سره له نړۍ غوښتي چې د دې وحشت په مقابل کې یوموټی شي.
د ایران نږدې ملاتړې او ځواکمنې وسلوالې ډلې کتایب حزب الله هم امریکا د بې ګنا خلکو په وژلو کې د اسراییل پر ملاتړ تورنه کړې او ترې غوښتي یې دي چې له عراق ووځي.
تېرو کلونو کې هم د ایران ملاتړو وسلوالو په عراق کې بیا بیا پر امریکايي ځواکونو سربېره د دغه هېواد پر سفارت هم راکټي بریدونه کړي دي.
امریکا په عراق کې دوه نیم زره او سوره کې نهه سوه سرتېري لري او ځايي ځواکونه د اسلامي دولت ضد روزي او ملاتړ یې کوي.