سرچینې: پاکستان د پاکستاني وسله والو د برید له امله د طالبانو سفیر احضار کړی

د ملګرو ملتونو راپور چې د نومبر په پنځمه خپور شو ښیې، چې په افغانستان کې پر نشه يي توکو د طالبانو بندیز د کوکنارو په کښت کې د پام وړ کمښت راوستی؛ خو د تېر کال د معلوماتو له مخې د افغان بزګرانو عاید درې چنده شوی دی.

په ایران کې د نشه یي توکو د کنټرول د مرکزي دفتر د نړۍوالو اړیکو مشر امیر عباس لطفي د ملګرو ملتونو د موندنو په غبرګون کې وویل، چې په افغانستان کې نه یوازې د نشه یي توکو تولید کم شوی؛ بلکې طالبانو د نشه یي توکو تولید لا پسې پراخ کړی دی.

لطفي د تېر کال د ملګرو ملتونو یو بل راپور ته اشاره وکړه او په ډاګه یې کړه، چې د افغان بزګرانو عاید ناڅاپه درې چنده زیات شوی، چې تر څلور میلیاردو ډالرو ډېر شوی دی.

هغه وویل: «له افغانستان څخه ایران ته د مخدره موادو دودیز قاچاق، لکه تریاک او د رواني موادو قاچاق اوس هم دوام لري».

ایران اروپایي بازارونو ته د مخدره توکو د قاچاق لپاره د پام وړ بازار په توګه پېژندل کیږي. د لویدیځو او سیمه ییزو استخباراتي ادارو راپورونه ښیي، چې ایران د خپلو نیمه پوځي ملګرو سره په منځني ختیځ او لویدیځ کې د مخدره توکو د قاچاق په شبکو کې د پام وړ رول لوبوي.

څېړنې ښيي، چې له ايران څخه عربي هېوادونو، جنوب ختيځې اسيا او اروپا ته د نشه يي توکو د لویو بستو په لېږد رالېږد کې د پام وړ زياتوالى راغلی.

خو ایراني چارواکي بیا پړه پر لویدیځو حکومتونو وراچوي.

محسن داوړ په تاجکستان کې د هرات په امنیتي کنفرانس کې ویلي وو، چې په افغانستان کې په زور واکمني نه شي کېدی؛ طالبان د ټوپک په زور افغانستان ته راغلي او باید د ټوپک په زور له افغانستان څخه وایستل شي.

په ورته وخت کې یو شمېر طالب چارواکو او طالب پلوو د نوموړي څرګندونو ته غبرګون ښودلی او محسن داوړ یې په افغانستان کې جګړې ته د خلکو پر ور بللو تورن کړی دی.

د طالبانو د کابل ولایت د امنیه قوماندانۍ ویاند خالد ځدراڼ پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي: "هغه دوه مخي چې لر پر عدم تشدد او بر پر تشدد باور لري تل د افغان وژنې نندارچیان پاتې شوي".

نوموړي په خپل یادښت کې محسن داوړ ته په اشارې زیاته کړې، چې دوی په افغانستان کې جګړې ته خلک هڅوي او د جګړې اور ته لمن وهل غواړي.

هغه لیکلي: " دا ګوډاکۍ څېرې اوس دلته پېژندل شوي، په ټولنه کې یې هغه وقار, عزت او حیثت له لاسه ورکړی".

نوموړي ته ورته یو شمېر نورو طالب پلوو هم په ټولنیزو رسنیو کې ورته خشن غبرګونونه ښودلي او زیاته کړې یې ده، چې افغانان باید جګړې ته ونه هڅول شي.

هڅه مو وکړه، چې په دې اړه د محسن داوړ نظر هم راواخلو خو ونه توانېدو.

په ورته وخت کې د خېبر پښتونخوا یو شمېر قامپالو سیاستوالو او مدني فعالانو د محسن داوړ له خبرو ملاتړ کړی او ویلي یې دي، چې طالبانو افغانستان یرغمل نیولی او له دوی څخه باید د افغانستان خلک وژغورل شي.

ښاغلي کرزي په دې مرکه کې وویل:"موږ د طالبانو په سیاست کې بدلون او اصلاحات غواړو".

د افغانستان پخواني ولسمشر ټینګار وکړ، چې په افغانستان کې د طالبانو رژیم باید له واکه ونه غورځول شي او زیاته یې کړه، چې د نجونو د ښوونځیو د دروازو پرانیستل کولی شي د طالبانو مشروعیت ته لاره هواره کړي.

هغه د نجونو د زده کړو په اړه وويل، چې د طالبانو ډېرى برخه د نجونو له زده کړو سره موافقه لري او اړتيا يې هم درک کوي.

ښاغلي کرزي زیاته کړه، چې دی په افغانستان کې د جګړې او شخړو پلوی نه دی او دا شخړې به وضعیت نور هم پېچلی کړي.

نوموړي ویلي:"له واک څخه د طالبانو په زور ایستل سمه لاره نه ده او نړیواله ټولنه باید له واک څخه د طالبانو د جبري ليري کولو هڅه ونه کړي)).

پخواني ولسمشر ټینګار کړی، چې د ټولو قومونو ترمنځ، چې ځینو یې د طالبانو پر ضد جګړې ته دوام ورکړی، باید ژر تر ژره بین الافغاني خبرې پیل شي.

ښاغلي کرزي طالبان یو افراطي اسلامي حرکت وباله او ویې ویل چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو حکومت نسکور نه کړي ځکه چې د ده په وینا طالبان د خبرو په اړتیا پوهیږي. هغه وویل چې د بین الافغاني مذاکراتو پیل وخت او تیاری ته اړتيا لري.

په دې مرکه کې پخواني ولسمشر بین الافغاني خبرې د افغانستان د راتلونکي لپاره د یوه پیاوړي او اغېزمن حکومت د جوړولو لپاره تر ټولو غوره لار وبلله.

هغه په تېرو دوو لسيزو کې د ډيموکراسۍ په اړه وويل: (( په افغانستان کې د ډيموکراسۍ ناکامي د تېر حکومت او نړۍوالې ټولنې د ناسمو سياستونو له امله ده)).

روزا اوتونبایوا د منځنۍ اسیا د هېوادونو د بهرنیو چارو د وزیرانو په دیارلسمه غونډه کې ګډون وکړ او هلته یې د افغانستان په اړه راپور وړاندې کړ.

د قرغزستان د بهرنیو چارو وزیر کولبایف وویل، چې قرغزستان په ۲۰۲۳ کال کې افغانستان ته د بشردوستانه مرستو څلور بستې استولې دي.

روزا اوتونبایوا په افغانستان کې د ټولنیز، اقتصادي او بشري وضعیت په اړه معلومات وړاندې کړل.

هغې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي هڅې وستایلې.

دواړو خواو د قرغزستان او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي ترمنځ د مثبتو خبرو اترو د دوام او په افغانستان کې د روانو بهیرونو په اړه د معلوماتو ورکولو لپاره چمتووالی څرګند کړ.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستيال له دفتره په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې له دغو څاګانو څخه د تېلو د استخراج چارې د سې شنبې په ورځ د لیندۍ په اوومه پيل شوې.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د دغو اتو نورو څاګانو په فعالېدو سره به له دغې نفتي حوزې څخه د تېلو په استخراج کې هره ورځ ۸۰۰ متر مکعبه زیاتوالی راشي او په پام کې ده، چې په نېږدې راتلونکي کې به ۱۰ نورې څاګانې هم فعالې شي.

د طالبانو دغه دفتر وايي، چې دا مهال د امو د نفتو په ساحه کې ۳۵۰ انجنیران او ۵۵۰ کارکوونکي په مستقیمه توګه کار کوي او د اتو نورو څاګانو په فعالېدو سره به د دغو کسانو شمېر زیات شي.

تر دې مخکې د سرپل ولایت لپاره د طالبانو والي ویلي وو، چې د قشقري له سیمې د تیلو د استخراج ورځنی عاید ۶۰۰ زره ډالرو ته رسیږي.

دغه طالب چارواکي زیاته کړې، چې د قشقري د تېلو د عوایدو یوه برخه په پرمختیايي پروژو کې لګول کېږي، چې په کې د کوتل ناری بند او د دره سلطان ابراهیم بند جوړول شامل دي.

د طالبانو والي ویلي، چې د جوزجان او فاریاب په امو سیند حوزه کې د قشقري د نفتو او نورو نفتو د استخراج چارې یوه چینايي شرکت ته سپارل شوي دي.

په سرپل او فاریاب ولایتونو کې د "قشقري"، "بازار" او "زمردسازي" په نومونو درې کانونه ثبت شوي دي.

د طالبانو د معلوماتو له مخې؛ د دې تېلو زېرمې ۸۷ میلیونه بېرله اټکل شوي دي.