پېښور لوړه محکمه: هغو افغانانو ته د اوسېدو کارتونه ورکړئ چې له پاکستانیو سره یې ودونه کړي

د برېتانیې چاپ انډیپنډنټ ورځپاڼې د سه شنبې په ورځ راپور ورکړ چې افغان ژباړونکی وتوانید چې افغانستان ته له اېستلو وروسته بېرته پاکستان ته ستون شي، خو هغه به د خپلې دوسیې د څیړلو لپاره ډیر وخت په دغه هیواد کې پاتې شي.

په همدې حال کې د پاکستان حکومت د هغو افغانانو او نورو کډوالو د اېستلو لړۍ ته دوام ورکړی چې د اوسیدو له اسنادو پرته په دغه هیواد اوسیږي او دغه هيواد بیا بهرنیو هیوادونو ته د هغو افغانانو چې پاکستان کې په تمه دي د نه ایستلو په اړه د لویدیځو هیوادونو غوښتنو ته په پام نه دی کړی.

د څرګندو شواهدو سره، سره چې هغه د برېتانوي پوځ له خوا ګومارل شوی و، د برېتانیې د کډوالو چارو ادارې د ژباړونکي د غوښتنلیک د ردولو لپاره استدلال کړی و چې هغه د کومې برېتانوي دولتي ادارې لخوا نه دی ګومارل شوی.

محکمې ته د وړاندې شويو اسنادو له مخې، د ژباړونکي مېرمن او ماشومان اوس په درېيم هېواد کې خوندي دي، خو له دغه هېواده د ایستلو له ګواښ سره مخ دي.

د ژباړونکي وکیل په خپله دفاع کې وویل چې د دوسیې په څیړلو کې ځنډ او د استوګنې په ورکولو کې پاتې راتلل د دې لامل شوي چې نوموړی له دریم هیواده و ایستل شو او د طالبانو له خطر سره مخ شو.

د برېتانیې د لومړي وزیر ریشي سونک له پرېکړې وروسته چې د دغه هیواد په هوټلونو کې نه شي کولای نور کډوال ځای په ځای کړي په زرګونو افغانان چې برېتانیا ته د لیږدولو وړ دي په پاکستان کې په بې برخلیکه حالت کې پاتې دي.

په پاکستان کې د اوسیدو له معتبرو اسنادو پرته د کډوالو د ډله ییزو اېستلو لپاره له ټاکل شوي ضرب الاجل وروسته، برېتانیا د هغو افغانانو د اېستلو لړۍ چټکه کړې چې له دغه هیواد سره یې همکاري کړې ده.

په اسلام اباد کې د برېتانیا سفارت افغانانو ته "ډاډ لیکونه" ورکړي چې د نیول کېدو پرمهال به يې پاکستاني چارواکو ته وړاندې کوي. خو دا ډاډلیکونه یوازې هغه خلک ترلاسه کولای شي چې په رسمي توګه د برېتانيې حکومت د کډوالۍ لپاره منلي وي.

دغه تازه ستانه شوي کډوال چې له ایران او پاکستانه په دې وروستیو کې ستانه شوي وايي د ژمي په رارسېدو سره په دغه ولایت کې موسمي ناروغۍ د پام وړ ډېرې شوې دي، دوی وايي چې دمګړۍ په بامیانو کې هوا ډېره سړه شوې او خلک د خونو د تودولو له پاره هم څه په واک کې نه لري.

دوی وايي تر اوسه پورې چې کومې مرستې یې له نړیوالو ټولنو ترلاسه کړې، دوی ته بسنه نه کوي، په تېره بیا د خونو د تودولو له پاره هیڅ ډول امکانات په واک کې نه لري.

عوض علي چې د پاکستان له کراچۍ څخه تازه د بامیانو مرکز د «زرګران» سیمې ته ستون شوی د ټیلیفون په لیکه یې افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: «کله چې تازه هېواد ته ستانه شو، خوشاله وو، په لومړیو شپو ورځو کې د خپلو خپلوانو کره اوسیدو، هر چا را ته میلمستیاوې کولې، له هغې وروسته چې خپلې ورانې ویجاړې کوډلې ته راستانه شو، دلته مو دروازه او کړکۍ نه شته او نه هم داسې نور څه لرو چې د ځان او د خپلو بچیانو د تودولو غم برې وخورو.»

عوض علي وايي: «دوه لوڼې او درې زامن مې ټول په سینه او بغل یا سیخ و برېښ ناروغۍ اخته شوي، روغتون ته یې چې بیایم هلته کافي دارو درمل نه شته چې موږ ته یې راکړي، هک حیران یو چې څه وکړو هیڅ اسره بله نه لرو.»

دغه راز، د بامیان بل اوسېدونکي غلام عباس وویل چې د ژمي موسم کې ډېری ماشومان او ښځې پر بېلابېلو ناروغیو اخته کېږي او که ډېره پاملرنه ورته و نه شي، ښایي ډېر خلک په تیره بیا ماشومان او د پاخه عمر لرونکي کسان به ومري.

موږ ډېره هڅه وکړه چې د ځايي روغتون له مشرانو سره د خلکو پر ستونزو، د ډاکټرانو او دارو درملو په نشتوالي خبرې وکړو، خو ځايي ډاکټرانو ویل چې دوی د طالب چارواکو له ویرې په دې برخه کې خبرې نه شي کولای.

هېواد ته د ستنو شویو کډوالو ستونزه یوازې د بامیانو په ولایت کې محدوده نه ده پاتې، بلکې د افغانستان هر ولایت ته ستانه شوي کډوال له ورته ستونزو او ورته برخلیک سره مخامخ شوي، دوی وايي نه طالبانو د دوی د ستونزو هواري له پاره ډاډ ورکړی او نه هم نړېوالې ټولنې، که ګاونډیو هېوادونو په دغه سره ژمي کې دوی په زوره له خپلو هېوادونو نه وای شړلي، نو په راتلونکي پسرلي کې به په ارامه او هوسا توګه ستانه شوي وای او پخپل هېواد کې به یې له سره نوی ژوند په ډاډه زړه بیل کړی وای.

د پاکستان لنډمهالي حکومت د بلوچستان ایالت د اطلاعاتو وزیر جان اڅکزي د چهار شنبې په ورځ د (لیندۍ ۲۲مه) په دیره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز برید ته په اشارې پر خپلې اېکس پاڼه لیکلي، «د بنو ترهګریز برید د پاکستان د ملي امنیت ټولې سرې کرښې تر پښو لاندې کړې. موږ باید په افغانستان کې د غچ اخیستونکو بریدونو په اړه فکر وکړو.»

نوموړي په افغانستان کې د پاکستان له لوري د ځانګړو هدفي عملیاتو، هوايي بریدونو، له افغانستان سره د پولو تړلو، د ټولو افغان کډوالو اېستلو او په اسلام اباد کې د طالبانو پرضد د سیاسي اپوزیسیون د غونډې د جوړیدو وړاندیزونه کړي.

همدارنګه اڅکزی په افغانستان کې د القاعده او نورو ترهګرو د پټنځایونو په نښه کولو لپاره په پاکستان کې د امریکا د بې پیلوټه الوتکو د اډې جوړیدو غوښتنه هم کوي.

جان اڅکزي تر دې وړاندې هم په پاکستان د بریدونو پړه پر افغانستان اچولې او ويلي یې و چې نور د افغان طالبانو دوه ګوني لوبه ورته د زغملو نه ده.

نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي چې تېره ورځ د پاکستان د خیبرپښتونخوا په دېره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز برید کې ۲۳ پولیس ووژل شول.

د ایران د تېلو د واردونکې ټولنې مشر (معروف خاني) د یکشنبې په ورځ د طالبانو حکومت د دغه اخیستل شوي ګام په غبرګون کې وویل چې افغانستان د تېلو د کیفیت معلومولو ماشینونو دغه پرېکړه نه ده کړې، بلکې د ده په وینا طالب چارواکي له خپلې خېټې دغه شان پرېکړې کوي.

نوموړي په افغانستان کې د طالبانو حکومت په سرحدي ادارو کې د تېلو د کیفیت د سنجونې معیارونه د پوښتنې وړ وبلل.

د دغه ایراني چارواکي له اعتراضه یوه ورځ وروسته د افغانستان د نورم او سټنډرډ ادارې ۱۲ نور ایراني ټانکرونه د فراه ولایت په بندر کې ودرول او د کیفیت د خرابوالي له کبله یې بېرته ایران ته وګرځول.

خو د معروف خاني د ادعا په ځواب کې طالب چارواکي ملا فیض الله تمیم په اېکس پاڼه لیکلي، د افغانستان په پولو کې د تېلو د کیفیت معلومولو له پاره پرمختللي او سمبال لابراتوارونه د افغانستان په واک کې دي، ایراني چارواکي د دې پر ځای چې نیوکې وکړي باید د خپلو تیلو کیفیت ته پاملرنه وکړي.

بې کیفیته تېل، چې عموماً یې د سُربو اندازه زیاته وي، د سرطاني او نورو خطرناکو ناروغیو سبب کېږي.

نوموړي د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره د مرکې پر مهال د ستنو شویو سوداګرو لپاره د یو لړ امتیازاتو د ورکولو ټټر هم ووهلو او زیاته یې کړه چې له پاکستانه د خپلو پانګو لېږدونکي افغانان کولای شي له مالیې پرته خپل مالونه او کارخانې هېواد ته ولېږدوي او دلته د اړتیا وړ ځمکه د خپلو صنعتي فابریکو او نورو سوداګریزو فعالیتونو لپاره تر لاسه کړي.

د دغه کمیسیون د ګومارل کېدو خبر دوه میاشتې وړاندې طالب ویاندویانو هم ورکړی او ویلي یې و، چې دغه کمیسیون د دوی د لوی مشر ملا هبت الله په امر جوړ شوی.

یو شمېر افغان کډوال بیا د طالب چارواکو دغه شان څرګندونې بابیزه ګڼي او وايي دوی تشې ژمنې کوي، خو به عملي ډګر کې بیا څه نه کولای شي او نه یې کوي. دوی وايي پاکستاني چارواکي دوی ته له پنځوس زرو د زیاتو کلدارو د لېږد اجازه نه ورکوي او شتمنۍ او پانګې یې په هغه هېواد کې یرغملې پاتې دي.

تر دې وړاندې د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشر خانجان الکوزي افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې په باکستان کې د افغانانو شاوخوا څلور ملیارده ډالره پانګه یرغمل شوې چې په هغو کې لویې او کوچنۍ صنعتي کارخانې، جایدادونه، موټرې او نورې منقولې او غیر منقولې شتمنۍ شاملې دي.