د افغانستان د خبریالانو مرکز: افغان خبریال احسان اکبري د طالبانو له بند څخه خوشی شو

خو د دې ډلې د کلیو او بیارغونې وزارت د دفتر ریس مولوي میرزا محمد شکیب پرون د خپلو لاسته راوړنو غونډه کې وویل، چې دا سړک لا هم نه دی بشپړ شوی.

د هغه په خبره، د بدخشان په واخان کې له بزهای ګنبد سیمې د چین تر پولې له ۴۹.۷ کیلومتره سړک څخه ۴۰ کیلومتره جوړ شوی دی.

د هغه په خبره، د چین تر صفري نقطې د پاتې څه کم لس کیلومتره سړک چارې به هم ژر بشپړې شي.

لا هم مالومه نه ده چې د طالبانو له لوري که دا سړک بشپړېږي هم، د چین له خوا د سړک تېرولو او له دې لارې د سوداګرۍ پیلولو کوم تدابیر نیول شوي او که نه.

له افغانستان سره د چین د مخامخ نښلېدو لپاره د واخان لارې جوړېدل د افغان جمهوریت لویه هیله هم وه او طالبان هم چې واکمن شوي بیا بیا له بېجنینګ ورته غوښتنه کوي.

طالبانو له چینايي چارواکو سره په لیدنو کې له بیا بیا غوښتنو وروسته د دې سړک د جوړولو چارې د تېر میلادي کال په سپټمبر میاشت کې پیل کړې

د طالبانو د کلیو پراختیا وزارت وایي، د دې سړک پر جوړیدو ۳۶۹ میلیونه افغانۍ لګښت راځي چې له کورنۍ بودجې ورکول کیږي.

ښاغلي موسوي نن خپل اېکس کې ویلي چې ایران، پاکستان، روسیه او چین به هرو مرو دې غونډه کې ګډون وکړي.

نوموړي په دې غونډه کې د نورو هېوادونو د شرکت په هکله څه نه دي ویلي.

تر دې مخکې د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي هم ویلي و، چې روسیه، چین، ایران او پاکستان په نږدې راتلونکي کې د افغانستان په اړه غونډه کوي.

د ضمیر کابلوف په خبره، د دغې غونډې موخه په افغانستان کې د ټول ګډونه حکومت جوړول له نشه‌یي توکو او ترهګرۍ سره مبارزه ده.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر هم تېره اونۍ له طالبانو وغوښتل چې د پښتنو په ګډون ټولو قومونو ته خپل حکومت کې ځای ور کړي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د سرګي لاوروف په غبرګون کې وویل، چې حکومت یې ټولګډونه دی او مسکو دې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.

خو د روسیې په ګډون نړیواله ټولنه په دې باور ده چې له طالبانو سره د هر قوم کسان له فکري پلوه طالبان دي او حکومت یې د قومونو سیاسي مشارکت نه لري.

ټولګډونه حکومت جوړول په دوحه تړون کې د طالبانو یو مهم شرط و او د نړیوالو په باور، د دې ژمنې نه پوره کېدل له طالبانو سره د نړۍ د تعامل او د دوی د حکومت په رسمیت پېژندلو لوی خنډ دي.

خو طالبان دا ډول څرګندونې دافغانستان په چارو کې لاسوهنه بولي او په مقابل کې له نورو هېوادونو سره د اړیکو پراخولو او تعامل زیاتولو لپاره غونډې کوي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي پرون په کابل کې د لسو هېوادونو له استازو سره لیدنه کې هم د کابل او اړوند هېوادونو ترمنځ د تعامل ډېرېدو غوښتنه کړې وه.

په دې غونډه کې د چین، روسیې، ایران، پاکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، هند، انډونیزیا او ترکیې استازو ګډون درلود.

د عزت الله ځواب زوی عطاالله ځواب خپل فیسبوک کې لیکلي چې پلار یې د مینې مجلې د نوې ګڼې د چاپ د ډیزان لپاره جلال اباد ته روان و چې د څو ساعتونو لپاره نادرکه شو.

نوموړی زیاتوي چې وروسته له یوې شمېرې زنګ ورته راغی او پلار یې ورته وویل: «عطاءلله بچيه زه يوه ستونزه کې يم، مجاهدينو راوستی يم.»

عزت‌الله ځواب د ننګرهار ولايت اوسیدونکی دی، خو د جمهوریت له پرځېدو وروسته کابل ته کډه شوی دی او د مینې مجلې پر چاپ سربېره مازیګر کتابپلورنځی هم لري.

مینه مجله چې تر ډېره ادبي او هنري مطالب پکې خپرېږي په ځوانانو کې ډېر محبوبیت لري.

دا مجله پر ۱۳۸۱ کال پیل شوې او د جمهوریت پر مهال د اقتصادي ستونزو له امله د څه وخت لپاره تړل شوې او بیا پیل شوه.

عزت الله ځواب پر مینه مجله سربېره شاعري هم کوي چې تر ډېره پکې د ټولنې منفي اړخونو ته ګوتې نیسي.

نوموړي د تېر جمهوريت پر مهال په لیکنو او د شعر په ژبه پر حکومت هم سختې نیوکې کولې او بندي شوی هم و.

تر اوسه پورې لا طالبانو په دې اړه څه نه دي ويلي.

د بې پولې خبریالانو نړیوالې ټولنې وړمه ورځ په افغانستان کې د خبریالانو نیول او د هغوی ربړول غندلي او له طالبانو یې غوښتي، چې خپلسرې نیونې دې نورې بندې کړي.

دغې ټولنې ویلي، چې په کابل کې د طالبانو له‌خوا د جاپاني رسنۍ کیودو نیول شوي خبریال احسان اکبري برخلیک لا نه دی څرګند.

تر دې وړاندې طالبانو په کابل کې د ګردش اطلاعات د خبري اژانس مشر جواد رسولي او د دغې رسنۍ چلوونکی عبدالحق حمیدي هم نیولي وو او د دوو ورځو بند تېرولو وروسته یې خوشې کړي وو.

اوچا لیکلي، چې ډنمارک له ۲۰۱۵ کال راهیسې د بشري مرستو په برخه کې ۲۳۶ کرونه چې ۳۶.۴ مېلیونه ډالر کېږي، مرسته کړې ده؛ خو په دې اړه یې نور مالومات نه دي خپاره کړي.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو ادارې او له هغې ډلې د خوړو نړۍوال پروګرام اندېښنه ښودلې وه، چې سږنی ژمی د افغانانو له پاره ډېر سخت دی او په هرو درېیو وګړو کې دوه یې په دې نه پوهېږي، چې د بل وخت خواړه له کومه کړي.

دا رنګه د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو د ملاتړ صندوق یونیسېف هم د خوارځواکو ماشومانو او مېندو په اړه لا له وړاندې اندېښنې په ډاګه کړې وې.

دغه وزارت د کندهار سپین بولدک د سرحدي امریت له قوله لیکلي چې، د پاکستان له بنده د راخوشې شوي یوه بندي په ګډون ۳۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۸۹ تنه ته رسېږي، په جبري ډول هېواد ته ستنې شوې دي.

همدارنګه د کډوالو وزارت وايي، په همدې ورځ ۲۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۱۷ تنه وو په جبري ډول د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې هېواد ته ستنې شوې.

د سپین بولدک او تورخم له لارو په جبري ډول راستانه شوي افغان کډوال د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمیشنرۍ ته د مرستو تر لاسه کولو لپاره ورپېژندل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو نړۍوالې ادارې د تازه راپور له مخې د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر له ۱۵ مې او د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ تر ۱۳ مې ۵۰۰۲۰۰ افغانان له پاکستانه ستانه کړل شوي او دا لړۍ لا هم روانه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو نړۍوالې ادارې د تازه راپور له مخې د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر له ۱۵ مې او د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ تر ۱۳ مې ۵۰۰۲۰۰ افغانان له پاکستانه ستانه کړل شوي او دا لړۍ لا هم روانه ده.