متقي: د افغانستان او ترکمنستان تر منځ لومړنی درې ورځنی نندارتون جوړیږي

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د چهارشنبې په ورځ له دې لارې ۲۰د سوداګریزو توکو لارۍ تېرې شوي دي.

د بلوچستان د اطلاعاتو وزیر په خپل اېکس پاڼه لیکلي، ټولې هغه ستونزې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د چمن پوله کې د سوداګرۍ خنډ و، حل شوې دي.

د لاریو چلوونکو لپاره د ویزې شرط د فدرالي حکومت پریکړه ده، خو ښاغلي اڅکزي څرګنده نه کړه چې دا ستونزه څنګه حل شوې ده.

د پاکستان او افغانستان پر پوله له دوو میاشتو راهیسې سوداګریزې چارې درول شوې وې.

د طالبانو یوه چارواکي په تورخم کې ویلي و، چې پاکستان هغو بار وړونکو موټرو ته چې چلوونکي یې ویزې او پاسپورتونه نه لري د تېریدو اجازه نه ورکوي.

تر اوسه طالبانو د دې پولې د پرانیستلو په اړه څه نه دي ویلي.

تر دې مخکې پاکستانۍ ورځپاڼې اکسپریس ټریبیون راپور ورکړی و چې د افغانستان پر پوله د پنځو لارو تړلو له منځنۍ اسیا سره د پاکستان سوداګري ټکنۍ کړې ده.

د سرچینې په حواله؛ دغه طرز العمل نن رسنیو ته تر هغه وروسته لېږل شوی، چې د امربالمعروف وزارت تېره ورځ د رسنیو مسوولانو سره په همدې تړاو غونډه هم کړې وه.
سرچینه زیاتوي،؛ په دغه غونډه کې په رسنیو کې د ښځينه ویاندویانو د حضور د مخنیوي په اړه هم بحث شوی دی.
د طالبانو د دغه طرزالعمل په یوه برخه کې راغلي، چې د هغو ډرامو او تمثیلي پروګرامونو له خپرولو دې هم جدي ډډه وشي، چې تمثیلونکې یې ښځې دي.
که څه هم تر دې وړاندې د طالبانو د امر بالمعروف وزارت له خوا پر ښځینه ویاندویانو ماسکونه(پوز پټي) جبري شوي وو؛ خو دغه وزارت په تازه طرز العمل کې د طالبي حجاب تر څنګ یو ځل بیا ټینګار کړی، چې رسنۍ دې د ښځینه او نارینه ویاندویانو د ګډو پروګرامونو له خپرولو ډډه وکړي.
د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ سازمان د دغه طرزالعمل په غبرګون د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې ګڼې نوې پېښې د دې ښکارندویي کوي، چې د دوحې تر غونډې وروسته د طالبانو په کړنو او چلند کې منفي بدلونونه راغلي دي.

دغه سازمان وایي: "د رسنیو د کار په برخه کې د طالبانو د امربالمعروف وزارت ته د منسوبو ډلو محدودیتونه او تفتیش زیات شوی او د ګڼو نورو سانسورونو ترڅنګ یې په رسنیو کې د ښځینه خبریالانو پر حضور، کار، خبرو، پوښښ او کاري شرایطو نوي بندیزونه لګولي دي."
د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ سازمان هم د ځینو مبصرینو په حواله لیکلي، چې ښايي طالبان په رسنیو کې د ښځینه خبریالانو پر کار بشپړ بندیز ولګوي.
د دوحې په ناسته کې د طالبانو د شرایطو نه منل کېدل او د دوی له خوا په ناسته کې نه ګډون ښيي، چې دوی له نړۍوالې ټولنې سره په مخالفت کې د مدني بنسټونو، رسنیو او افغان ښځينه خبریالانو په کار محدودیت او فشار زیاتوي.
د افغانستان د خبریالانو سازمان د رسنیو پروړاندې د طالبانو دغه چلند استبدادي او ظالمانه بولي.
د یادولو ده، چې د طالبانو د امربالمعروف وزارت بیا په دې اړه تر اوسه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې په خوست ولایت کې رسنیو ته د ښځو د اړیکو نیول هم منع شوي دي.
پر افغانستان د طالبانو له حاکمیت وروسته دغې ډلې لسګونه خبریالان نیولي، شکنجه کړي او پر ښځينه خبریالانو یې پراخ محدودیتونه وضع کړي دي.

تېره دوشنبه (د کب اوومه) له پاکستان څخه د جمعیت علمای اسلام(س) ګوند مشر حامد الحق حقاني له یو شمېر نورو پاکستاني ملایانو سره کابل ته تللی او هلته یې طالبانو د ریاست الوزرا له سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر سره لیدلي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د چارو ادارې سرچینې وايي، چې مولوي کبیر له حامد الحق حقاني سره ژمنه کړې، چې په حکومتي کچه به له دغې مدرسې سره مرسته کوي.

د سرچینې په خبره، چې د ریاست الوزرا د سیاسي مرستیال له دفتره د چارو ادارې ته یاداښت لېږل شوی، چې له حقانیه مدرسې سره شوې اوه میلیونه افغانۍ دې د ماليې وزارت سره په همغږۍ تنظیم او په کابل کې د پاکستان د نشنل بانک له لارې د حقانیه مدرسې په حساب کې زیاتې کړي.

سرچینې وویل: " په دغه هدایت کې راغلي، چې په یوه اونۍ کې باید نشنل بانک ته پېسې تحویل شي او د مولوي کبیر دفتر ته یې په اړه باید ډاډ ورکړل شي".

د مالیې وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته تایید کړه، چې د ریاست الوزرا د سیاسي معاونیت دغه هدایت یې تر لاسه کړی، چې له مخې یې اوه میلیونه افغانۍ په کابل کې د پاکستان د نشنل بانک له لارې د حقانیه مدرسې حساب ته تحویل شي.

دغه سرچینه وايي، چې د مالیې وزارت به دغه پېسې د ریاست الوزرا له ځانګړي کوډ څخه ورکړي.

نېږدې شپږ میاشتې وړاندې د اکوړه خټک د حقانیه مدرسې مشر حامد الحق په یوه خبري غونډه کې د دغه مدرسې اقتصادي ستونزو خبره کړې وه.

حامد الحق هغه مهال ویلي وو، چې نور اقتصادي توان نه لري او که مرستې ورسره ونه شي ښايي دغه مدرسه وتړل شي.

د اکوړه خټک حقانیه مدرسه (دارالعلوم) یو له هغو مدرسو څخه دی، چې د طالبانو ګڼو غړو پکې زدکړې کړې او یاده مدرسه د فکري مرکز په توګه یادوي.

که څه هم د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د یادې مرستې په اړه څه نه دي ویلي؛ خو زیاتوي چې د حقانیه مدرسې دغه مشر د دوشنبې په ورځ (د کب ۷مه) د طالبانو د ریاست الوزرا له سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر سره په کتنه کې وویل، چې د پاکستان علماء او ولسونه د افغانستان او پاکستان ترمنځ ښې اړیکې غواړي.

د طالبانو د ریاست الوزرا په پرونۍ خبرپاڼه کې راغلي، چې ښاغلي حامد الحق د کابل او اسلام اباد تر منځ پر اقتصادي همکاريو سربېره د سیاسي اړیکو پر پراخېدو هم ټينګار کړی دی.

له دې سره؛ د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر په دې کتنه کې یو ځل بیا وویل، چې د افغانستان له خاورې څخه به هیچا ته ګواښ پېښ نه شي.

که څه هم پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته هېواد ته د پاکستاني چارواکو تګ - راتګ زیات شوی؛ خو افغانستان ته د پاکستاني علماو سفرونه بیا د یو شمېر افغانانو د اندېښنې وړ ګرځېدلې دي.

د دوی په باور؛ په پاکستاني مدرسو کې د طالبانو روزنه د افراطیت لامل ګرځېدلی او د راپورنو له مخې، پاکستان د طالبانو په واسطه هڅه کوي دیني مدرسې افغانستان ته ولیږدوي.

د یادولو ده، چې طالبانو د خپلې دوه نیم کلنې واکمنۍ پرمهال د هېواد په بېلابېلو برخو کې سلګونه طالبي مدرسې جوړې کړې دي.

دا مهال په افغانستان کې له ۱۵۴۰۰ څخه زیاتې رسمي او نا رسمي مدرسې شته، چې د طالبانو له خوا یې ملاتړ کیږي.

ویل کیږي، چې حامد الحق به د طالبانو د کورنیو چارو له وزیر سراج الدین حقاني سره هم وګوري.

د «مور معتادینو کمپ» بنسټګره لیلا حیدري نن پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، چې درې ورځې وړاندې له افغانستانه وتلې او هالنډ ته تللې ده.

اغلې حیدري په کابل کې د «تاج بیګم» په نوم یو رسټورانټ هم جوړ کړی و، چې د معتادینو د کمپ لګښتونه به یې په پوره کول.

د ښځو د حقونو دغې فعالې، چې کلونه کلونه یې عادي ژوند ته د نشه یانو د ستنولو لپاره کار کړی لیکلي، چې ډېر لږ کسان غواړي د افغان ښځو او نجونو لپاره صادقانه کار او پانګونه وکړي.

هغې پر خپله اېکس پاڼه ليلکي: «افغانستان واقعا خپل تور دور ته ستون شوی دی. خلک په زرګونو ډوله ځورول کیږي. خلک د ژوندي پاتې کیدو لپاره جنګیږي او په دې هیواد کې د ښه ژوند هیله مړه شوې ده.»

طالبانو له دوو کلنو زيات د ښځو پر تعلیمي، مسلکي او ټولنیز ژوند پراخ بنديزونه لګولي دي.

دې بنديزونو ډیرې فعالې او سوداګرې میرمنې دې ته اړ کړې چې هیواد پریږدي.

طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زدکړو بندیز لګولی او د نجونو پر مخ یې د پوهنتونونو دروازې هم تړلې دي.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو اعلان وکړ، چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د بندیزونو له امله د افغانستان اقتصاد ته تر یو میلیارد ډالرو پورې زیان رسېدلی دی.

دغه پاکستاني عالم د جمعیت علمای اسلام له یو شمېر مشرانو سره کابل ته سفر کړی دی.

تر دې مخکې د جمعیت علمای پاکستان مشر مولانا فضل رحمان هم کابل او کندهار ته سفر کې له طالب چارواکو سره کتلي وو.

د طالبانو د رییس الوزرا سیاسي مرستیال دا هم ویلي، چې طالبان له ګاونډیو هېوادونو سره ښې اړیکې غواړي او هیچا ته به اجازه ورنه کړي، چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکاروي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون د سه شنبې په ورځ (د کب په ۸ مه) خبر ورکړ، چې د جمعیت علمای اسلام مشر له مولوي کبیر سره په کتنه کې وویل: «د پاکستان علما او خلک د افغانستان او پاکستان ترمنځ ښې اړیکې غواړي.

د دغې رسنۍ د راپور له مخې، دغه پاکستاني عالم هیله څرګنده کړې، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو تر څنګ به سیاسي اړیکې هم په داسې ډول پراخې شي چې د دواړو لورو په ګټه وي.

ویل کيږي، چې د جمعیت علمای اسلام پاکستان مشر مولانا حامد الحق، د حقانيه دارالعلوم له مرستیال او د دغه ګوند له یو شمېر نورو غړو سره پرون کابل ته تللی دی.

په پاکستان کې د ناامنیو له زیاتیدو سره دغه هیواد طالباان په وار وار پاکستاني طالبانو ته په پناه ورکولو تورن کړی دی.

پاکستاني چارواکو څو ځله نور هم ویلي، چې دغه ډله له افغانستانه خپل بریدونه پلانوي او تنظیموي.

طالبانو څو ځله دا ادعا رد کړې ده.