د طالبانو مشر د هغو سپينو بیرغونو د ټولولو غوښتنه کړې، چې د تورې سمبول لري

د دې لیک په لاسلیکوونکو کې په عمده توګه د لویدیځو هیوادونو استازي شامل دي.

په لېست کې د البانیا، استرالیا، اتریش، بلجیم، بلغاریا، چیلي، کولمبیا، کاسټاریکا، کروشیا، چک جمهوریت، ډنمارک، استونیا، فنلنډ، فرانسه، جرمني، یونان، ایسلنډ، لټوني، ایرلند، لیختن شتاین، لیتوانیا، لوګزامبورګ، مالټا، مونته نګرو، هالنډ، نیوزیلنډ، پولنډ، پرتګال، رومانیا، سلوانيا، هسپانیا، سویډن، سویس، ایټالیا او هنګري نومونه شامل دي.

د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو څخه یوازې تاجکستان دغه لیک لاسلیک کړی دی. د دې ترڅنګ د یمن او ګواتیمالا نومونه هم د دې لیک د لاسلیکوونکو په لېست کې لیدل کیږي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې ښځې او نجونې باید د عامه ژوند په ټولو برخو کې په پوره، مساوي او مانا لرونکې توګه برخه واخلي.

د دې اعلامیې له مخې، افغان مېرمنې او نجونې د طالبانو د ډېرو سختو ناخوالو په وړاندې خپل بې ساري زړورتیا ته دوام ورکوي، خو"د دوی داوضعیت د نړیوالې ټولنې همغږي غبرګون ته اړتیا لري."

د دې لیک په یوه برخه کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي له قوله راغلي چې په افغانستان کې یې د ښځو وضعیت دجنسیتي توپیر یوه بېلګه بللې.

په لیک کې د ښځو په وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون څخه هم نقل قول شوی، چې له ښځو سره د طالبانو چلند د پراخ او سیستماتیک ماهیت له امله د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالي ته لار هواروي.

د دې لیک لاسلیکوونکو د روم د اساسنامې له غړو غوښتي، چې د افغانستان د وضعیت په څیړلو کې د جرمونو له نړیوالې محکمې سره همکاري وکړي.

دوی همداراز،له هېوادونو وغوښتل چې له طالبانو سره د هر ډول تعامل پر مهال د بشري حقونو د درناوي او په راتلونکو خبرو کې د ښځو د فعالې ونډې په اړه د افغانستان پر ژمنو ټینګار وکړي.

طالبانو چې په تېرو دوه نیمو کلونو کې یې پر ښځو او نجونو پراخ بندیزونه لګولي، پرله پسې یې د هېوادونو نیوکې په خپلو کورنیو چارو کې لاسوهنه بللې او ویلي یې دي چې د خپلو قوانینو له مخې خپلو کړنو ته دوام ورکوي.

د ایران تسنیم خبري اژانس په یوه رپوټ کې د ښاغلي محمودیان له خولې ویل شوي، چې د ایران په مرکزي ولایتونو لکه تهران او سمنان کې ډیر افغان کډوال منل کیږي او په دغو ولایتونو کې د کډوالو شمیر هم ډیر دی.

نوموړي دا خبره، په ایران کې د نفوس د بدلون د څارنې په اړه یوې غوڼډې ته ویلي، له سرحدي پولو سره نږدې ولایتونو کې بیا تر ډیره کډوالو ته ځای نه ورکول کیږي، ځکه هلته د افغان کډوالو شمیر کم دی.

ښاغلي محمودیان، ایران ته د تلونکو افغان کډوالو په اړه کومه دقیقه شمیره نه ده وړاندې کړې، خو د کډوالو لپاره د ملکرو ملتونو د عالي کمیشنرۍ یا UNHCR د معلوماتو له مخې، په ایران کې شاوخوا ۲.۶ میلیونه ثبت شوي او نږدې نیم میلیون نا ثبت شوي افغان کډوال ژوند کوي.

د دغې کمیشنرۍ د شمیرو له مخې، ۷ لکه ۵۹ زره افغانانو په ایران کې پناه اخیستې ده.

امیرخان متقي کومې پروژې ته اشاره نه ده کړې، خو دې وروستیو کې له منځنۍ اسیا د افغانستان له لارې پاکستان ته د افغان- ټرانس په نوم د پټلۍ او د کاسا زر په نوم د برېښنا رسوونکو پروژو څلور اړخیز تړونونه لاسلیک شول.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې، نوموړي اسحاق ډار ته د هغه د وزیر کېدو د مبارکۍ لپاره ټلیفون کړی و.

په اعلامیه کې ویل شوي چې «دواړ لورو په ډیورنډ کرښه د مسافرو، مریضانو او سوداګریز تګ راتګ کې د اسانتیاو په راوستولو او د شته ستونزو په لمنځه وړلو ټینګار وکړ.»

طالبان د اسحاق ډار له قوله وايي، چې د خپل ماموریت موده کې به د اسلام اباد او طالبانو د اړیکو د پیاوړتیا او پراختیا لپاره هلې ځلې وکړي.

د طالبانو واکمنېدو او پاکستان کې د وسلوالو بریدونو زیاتېدو پسې ورځ تر بلې د دې ډلې او اسلام اباد ترمنځ اړیکې خرابېدونکې ښکاري.

که څه هم د دې اړیکو د پیوند لپاره د کابل او اسلام اباد ترمنځ سفرونه وشول، خو پاکستان کې د بریدونو له امله ښايي ګټه ونه لري.

د امیرخان متقي او اسحاق ډار نننۍ خبرې هم په داسې حال دي چې شمالي وزیرستان کې د پاکستان پر پوځي اډه په موټر بم پسې شپږو ځانمرګو برید کړی دی.

د پاکستان پوځ وايي، دغه برید کې د دوو افسرانو په ګډون ۷ پوځیان وژل شوي دي.

د دې برید مسوولیت د حافظ ګل بهادر ډلې منلی او وايي، تر ۳۰ ډېرو پاکستاني سرتېرو ته یې مرګ ژوبله اړولې ده.

د کندهار ډېری اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په لېږولو پيغامونو کې له وسله والو غلاوو شکایت کړی.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو په تېرو شپږو ورځو کې په کندهار کې د غلا لس پېښې ثبت کړې دي.

په دې پېښو کې له کورنو غلا، د سړک او کورنو له سر د موټرانو تښتول او د وسلې په زور له سړیو او ښځو پيسې او طلا اخيستل شامل دي.

دوه ورځي مخکې د کندهار ښار په پنځمه ناحيه کې د روژماتي پر مهال غلو د نصيب الله په نوم کس ويشتلی او وژلی دی او پيسې یې ترې وړې دي.

په کندهار کې د طالبانو امنيه قومندانۍ هم دغه پېښه تاید کړې او ويلي دي، چې د غلو د نیولو هڅې روانې دي.

نصيب الله دوه کاله مخکې واده کړی و او يو ماشوم زوی يې پاته شو.

له دې پېښې وروسته د ټولنیزو رسنيو ډېری کارنو پر طالبانو نيوکې وکړې، چې د امنيت او جنايي پېښو په کنټرول کې پاته راغلي.

له غلو سره ملګرې ښځې

پر وسلوالو غلو سربېره ځینې غلو په دغه ښار کې د غلا لپاره ښځې ملګرې کړې دي.

د فواد احمد په نوم د کندهار ښار یو اوسېدونکی وایي: « کورونو ته ښځي ورځي د کور معلومات کوي، چې څوک شته او کنه، وروسته بیا خپل نارینه ملګري خبروي، هغه بیا د ورځي په ګډه غلا کوي له کور سره زر او نور شیان وړي.»

د کندهار لپاره د طالبانو د امنيه قومندانۍ د ورته پېښو د مخنیوي لپاره خلګو ته خبرداری ورکړی، چې د سوال، سوداګرۍ او په نورو نومونو دې ښځې کورنو ته نه پرېږدي.

طالبانو له خبریالانو هم غوښتي چې دغه خبرتیا په خپلو خواله رسنیو کې نشر کړي.

د دې ادارې مطبوعاتي دفتر ويلي، چې د والي ملاشيرين په امر د تورو شیشو پر موټرانو هم بيا بندیز لګېدلی.

د قومندانۍ په دې خبرتيا کې ويل شوي: « د تورو ښیښو له کبله زموږ هیوادوالو ته د غلاوو او اختطاف اړوند ستونزي پېښېږي، لهذا ټولو ته خبر ورکول کيږي، چې د استعمال، پلور او کاروبار څخه يې ډډه وکړي.»

تر بل هر وخت په کندهار کې د روژې په راتګ غلاوي زياتي شوي دي او خلګ په اندېښنو کې دي.

باختر اژانس د حوزوي روغتون د ډاکټرانو په وینا وايي، چې د مور او ماشومانو روغتیايي وضعیت د ډاډ وړ دی.

د دې اژانس د راپور له مخې، دا ماشومان د کوچنیانو وارډ په نوزیږو څانګه کې تر جدي څارنې لاندې دي.

په افغانستان کې د ورځ تر بلې بدترېدونکي اقتصادي حالت له امله د دغه هېواد خلک په تېره میندې او ماشومان له خوارځواکۍ سره مخ دي.

په یو وار د دومره ډېرو ماشومانو زېږېدول د مور او کورنۍ اقتصادي اړتیاوې زیاتوي، خو په مقابل کې د ورته کورنیو کوم مالي ملاتړ نشته.