ایراني چارواکي: د غیر قانوني کډوالو نیول او اېستل به تر بشپړ پاکېدو پورې دوام وکړي

د ترکیې سیمه ییزې ټاکنې د دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې پیل شوې، خو استانبول به د سیالۍ اصلي ډګر وي، هغه ښار چې د عدالت او پراختیا ګوند پکې د خلکو د جمهوري غوښتونکي ګوند څخه د ښاروالۍ څوکۍ لپاره سیالي کوي.

د ترکیې په ختیځ کې د رای ورکولو مرکزونه په ځايي وخت د سهار په اوو بجو پرانیستل شوي او په نورو سیمو کې بیا د رای ورکولو بهیر په اتو بجو پیل شو.

ټاکل شوې، چې ټاکنې د مازدیګر په پنځو بجو پای ته ورسېږي او پایلې به یې د شپې لس بجې اعلان شي.

د دغه هېواد د ټاکنو د عالي شورا مشر احمد یونیر وویل:«موږ له ټولو تمه لرو چې د رایه ورکولو ثندوقونو ته ولاړ شي، تر اوسه مو کوم منفي خبر نه دی ترلاسه کړی. د رای ورکولو بهیر هم په ارامۍ سره دوام لري.»

بلخوا، د ترکیې د کورنیو چارو وزیر علي یارلیکایا ویلي دي، چې د امنیت د ټينګښت په موخه يي په بېلابېلو ښارونو کې شاوخوا شپږ زره امنیتي سرتیري ګومارلي دي.

د خپرو شویو معلوماتو له مخې، په ټول هېواد کې له ۲۰۶ زره ډېر د رایو صندوقونه اېښودل شوي دي.

په دې ټاکنو کې به د ۸۱ ولایتونو او ۹۷۳ کلیو ښاروالان او د ښاروالانو د شورا غړي وټاکل شي.

په ترکیه کې سیمه ییرې ټاکنې په هرو پنځو کلونو کې یو ځل ترسره کیږي.

د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان ګوند هڅه کوي، چې په دې ټاکنو کې له خپل سیال اکرم امام اوغلو څخه د استانبول واک بېرته واخلي.

په استانبول ښار کې دا سیالۍ نه یوازې ټاکنیزې سیالۍ دي، بلکې د اردوغان او د هغه د ګوند د راتلونکي خوندي کولو لپاره مبارزه هم ده.

د طالبانو کډوالو او راستېدونکو چارو وزارت نن د یکشنبې ورځ د (وري ۱۲مه) نېټه په اېکس پاڼه لیکلي چې د افغان کډوالو دغه ۱۵۲۱ کسان چې کورنۍ هم پکې وې د هرات اسلام کلا له لارې هېواد ته په زور او خپله خوښه راستانه کړل شوي دي.

دغه وزارت وړاندې وايي، راستانه شوي کډوال یې تر ثبتېدو وروسته د کډوالو عالي کمیشنرۍ او کډوالو نړېوال سازمان ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ور پیژندلي دي.

یاد وزارت وايي، په دغو راستنو شويو افغان کډوالو کې ۳۴ تنه بې سرپرسته ماشومان هم دي چې په هرات کې د وارچایلډ موسسې ته د دوی د کورنیو تر موندولو پورې ورسپارل شوي دي.

د طالبانو حکومت په سر کې ژمنې کړې وې چې له ګاونډیو هیوادونو ورتلوونکو کډوالو سره د مرستو تر څنګ به دوی ته د اوسېدو لپاره ځمکې ویشي خو اوس ډیری هغه کډوال چې افغانستان ته تللي وايي، چې لا یې برخلیک نه دی معلوم او ځمکې یې نه دي ترلاسه کړې.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي، په ۱۴۰۲ کال کې له ګاونډیو هیوادونو څخه افغانستان ته یونیم ميلیون کډوال راستانه شوي دي.

په دې وروستیو کې پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د ۲۰۲۴ کال د مارچ تر ۱۲مې نېټې له پاکستانه د ټولو ستنو شویو بې اسناده افغانانو شمېر تر ۵۱۳ زرو او ۵۰۶ ته لوړ شو او په وینا یې د ستنېدو دغه لړۍ لاهم روانه ده.

پاکستاني رسنیو نن یکشنبه د (وري ۱۲مه) د خېبرپښتونخوا د چارواکو په حواله راپور ورکړی چې د دغه ایالت په پېښور، نوښار، شانګله، بنو او باجوړ کې د توندو بارانونو له امله د سیلابونو راوتلو او د استوګنځيو د چتونو پرېوتو له امله دغه مرګ ژوبله اوښتې ده.

د پاکستاني چارواکو په وینا، په مړو شویو کسانو کې درې ماشومان د یوې کورنۍ غړي دي، چې عمرونه یې له یو څخه تر اوو کلونو پورې دي.

تېر کال په پاکستان کې د سختو بارانونو او سیلابونو راوتلو له امله لسګونو کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې وه.

په پاکستان کې هر کال د موسمي بارانونو پر مهال هغو بېوزلو کورنیو ته زیات زیان اوړي چې یا په خټینو کورونو او یا هم سیندونو او خوړونو ته څېرمه استوګن وي.

ترکي رسنیو د شنبې په ورځ (د وري ۱۱مه) د اماسیا ښار د پولیسو په حواله ویلي، دغه افغان کډوال هغه مهال ونیول شول چې له اغرې ښار څخه استانبول ته پر لار وو.

ډیری دغه کډوال د یوې میرمنې په ګډون د ۱۸ او ۲۵ کلونو ترمنځ عمری لري. دغه کسان په اړوند ښار کې د بهرنیو وکړو مرکزونو ته لیږدول شوي ترڅو افغانستان ته واستول شي.

ترکيې په دې وروستيو کې د کډوالو د پيژندلو او نيولو د بهير د ګړندي کولو لپاره ګرځنده ګزمې زياتې کړي دي. د ګډوالو د حقونو فعالان دغه کړنه ناقانونه بولي. تر دې مخکې د ترکیې د کورنیو چارو وزیر ویلي و، چې د ترکیې په ۳۰ښارونو کې د پناه غوښتونکو د پېژندلو لپاره د پوستو او ګرځنده ګزمو شمېر زیات شوی دی.

ترکیه د اسیا او اروپا ترمنځ د پروت هیواد په توګه د ډیرو پناه غوښتونکو لنډمهاله تم ځای دی چې اروپا ته د تللو په موخه له قانوني او غیر قانوني لارو دغه هېواد ته داخلیږي. ترکیې په وروستیو میاشتو کې د کډوالو د پېژندنې، نیولو او شړلو بهیر ګړندی کړی او زرګونه کډوال چې اکثره یې افغانان دي، نیولي او خپلو هیوادونو ته یې استولي دي.

په همدې حال کې د ایران انټرنیشنل پخوانۍ ویاندې سیما ثابت اعلان وکړ، چې په پوريا زراعتي باندې له برید وروسته د لندن د میټروپولیټن پولیسو د تروریزم ضد څانګې له هغې څخه غوښتي، چې خپل کور پریږدي او تر بلې خبرتیا پورې دې په بل ځای کې پاتې شي.

هغې زیاته کړه، چې د بريتانيا حکومت د ایران د حکومت له ترهګرۍ سره د مقابلې لپاره کافي اقدام نه دی کړی.

سټنډرډ ورځپاڼې د یوه عیني شاهد له قوله، چې په لندن کې د پوريا زراعتي د برید په ځای کې اوسېده لیکلي، چې دوه ځوانان د ایران د انټرنشنل خبريال ۴ ځايه په چاقو له وهلو وروسته د خندا په حالت کې موټر ته وختل او په بېړه یې سيمه پرېښوده. هغه وويل، چې د موټر پلېټ يې ځان سره ولیکه او ويې ليدل، چې د زراعتي څخه ډېره وينه روانه ده.

د ایران انټرنشنل ویاند وايي،‌ چې پوریا زراعتي د جمعې په ورځ د (وري ۱۰مه) په لندن کې له خپل کوره د وتلو پر مهال د نامعلومو کسانو له خوا د چاقو پر مټ له برید لاندې راغی او ټپي شو.

نوموړی دا مهال په روغتون کې بستر دی او روغتیايي وضعیت یې د ډاډ وړ دی.

د ترهګرۍ سره د مبارزې مشر دومینیک مورفي وویل: «چې د دوی ځواکونه د دغه بريد تر شا د هر ډول انګېزې په اړه باخبره دي.»

تر اوسه د دغه برید په تړاو څوک نه دي نیول شوي او نه هم د برید کوونکو د احتمالي انګیزې په اړه څه ویل شوي دي.