د ایران د فارس ولایت د بېړنیو چارو ادارې مشر وايي، د دغه ولایت په مرودشت ولسوالۍ کې د خښتو بټۍ کې د چاودنې له مله لس افغانان ټپي شول. محمد جواد مرادیان وايي، د شپږو ټپیانو حالت ښه نه دی او باید د درملنې لپاره چورلکه کې شېراز ته ولېږدول شي.
ښاغلي مرادیان له ایسنا خبري اژانس سره په خبرو کې زیاته کړې، چې په بټۍ کې دا چاودنه نن د ګاز د لیګ له امله شوې ده.
د نوموړي په خبره، په دې پېښه کې شپږ افغانان سخت سوځېدلي او یو هم سر ته ټپي شوی دی.
محمد جواد مرادیان وايي، ټول لس ټپي افغانان په ځايي روغتون کې درملل کېږي خو شپږ چې بد حالت لري.
ښاغلی مرادیان وايي، د دې ټپیانو د ښې درملنې لپاره د چورلکې برابرولو هڅه کوي چې ژر تر ژره یې ولایتي مرکز شېراز ته لېږدوي.
د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد هغه مکتوب جعلي بولي چې د دې ډلې د مشر په لاسلیک خپور او پکې له امریکا سره د داعش په ځپلو کې د همکارۍ خبره شوې. د طالبانو دا غبرګون له هغه وروسته دی چې پرون د بلوچستان صوبې پخواني اطلاعاتو وزیر اود دې ډلې نورو مخالفانو دا مکتوب خپور کړ.
دغه مکتوب د طالبانو له نورو رسمي لیکونو سره هم د منځپانګې له پلوه توپیر لري او هم یې د ګرامر او د جملو جوړښت سم دی.
خو له دې سره د بلوچستان د اطلاعاتو پخواني وزیر جان اڅکزي او د طالبانو ځینې مخالفانو د دې مکتوب په خپرولو سره وویل، چې د دې ډلې او امریکا ترمنځ د داعش پرضد همکاري پیل شوې ده.
جان اڅکزي پرون خپل اېکس کې لیکلي، طالبان په عامه توګه مظاهرې کوي خو د پردې تر شا یې له امریکا سره لاس یو کړی دی.
د نوموړي په خبره: «طالبانو امریکایانو ته اجازه ورکړه چې د کندهار د احمدشاه ابدالي هوايي ډګر او د ارزګان له ترینکوټ هوايي ډګر څخه د بې پیلوټه الوتکو د عملیاتو لپاره کار واخلي.»
خو ذبیح الله مجاهد د هغه اېکس لېنک خپور کړی چې دا مکتوب یې جعلي بللی او پکې ویل شوي چې دا مکتوب جعلي.
ښاغلي مجاهد د دې اېکس لېنک خپرولو سره لیکي: د مغرضو کړیو له جعل او تزویر سره پام کوئ!
د فېک نیوز په نوم دې اېکس تر دې مخکې هم د نورو هغو مکتوبونو انځورونه یا طالب چارواکو ته منسوب د جعل اېکسونو منځپانګې خپرې کړې او پکې لیکل شوي چې دا لېنکونه یا مکتوبونه درواغ دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې په ارګ کې د ملا برادر په مشرۍ او په سپېدار ماڼۍ کې د مولوي کبیر په مشرۍ د اختر دوه جدا لمونځونه شوي دي. د ارګ پر رسمي پاڼې د دواړو ډلو د اختر د لمانځه انځورونه خپاره شوي، چې پکې د طالبانو رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند نه ښکاري.
د کوچني اختر لومړی لمونځ په ارګ کې د ریاست الوزرا د دوو مرستیالانو ملا برادر او ملا عبدالسلام حنفي په ګډون د طالبانو د کابینې د یو شمېر غړو او ځینو میلمو سره یو ځای ادا شوی دی.
دویم لمونځ په سپېدار ماڼۍ کې د طالبانو د ریاست الوزرا د سیاسي مرستیال په ګډون د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم، د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او یو د طالبانو د کابینې د یو شمېر غړو سره یو ځای ادا شوی دی.
که څه هم طالبانو د دغو دوو بېلابېلو جماعتونو د ادا په اړه څه نه دي ویلي؛ خو د طالبانو تر کنټرول لاندې د ارګ د تشریفاتو یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د رییس الوزرا په نه شتون کې د ارګ تشریفاتو مولوي کبیر ته د اختر په لمانځه کې د ګډون پیغام لېږلی و؛ خو د هغه دفتر ورته د رد ځواب لېږلی.
سرچینه زیاتوي: "د مولوي کبیر له دفتره ورته ویل شوي وو، چې دوی غواړي د بهرنیو هېوادونو له سفیرانو سره یو ځای لمونځ وکړي او نه شي کولی، چې د ارګ د اختر په لمانځه کې ګډون وکړي".
په ارګ کې په جماعت د اختر د دواړو لمونځونو تر منځ یوازې ۱۵ دقیقې توپیر و؛ چې د سپېدار ماڼۍ د اختر په لمانځه کې مولوي کبیر وینا کړې او د ارګ داخل لمانځه کې د ملا برادر او عبدالسلام حنفي په ګډون د طالبانو یو شمېر چارواکو خبرې کړې دي.
په ارګ کې د اختر دوه لمونځونه پر داسې مهال کیږي، چې له اختر وړاندې د طالبانو حج او اقافو وزارت د جوماتونو له ټولو ملا امامانو څخه غوښتي وو، چې د اختر لمونځونه په هرې سیمې کې باید په یو ځای او پر یو وخت وکړي.
دا لومړی ځل دی، چې په ارګ کې د اختر دوه بېلابېل لمونځونه کیږي او د ریاست الوزرا مرستیالان پر یو ځای له لمانځه ډډه کوي.
د طالبانو یو شمېر سیاسي مخالفینو دا چاره د طالبانو په کابینه کې د خپل منځي اختلافاتو یو روښانه مثال ګڼلې ده.
په بلخ ولایت کې د طالبانو والي وایي، چې پر افغانستان د دې ډلې واکمنۍ سره «لویې امپراتورۍ له منځه لاړې، چې افغانستان یې له تجزیې سره مخ کړی و.» محمد یوسف وفا د روضې په عیدګاه کې د خبرو پرمهال زیاته کړه، چې په دغه ولایت کې ګوندونه، ژبنیي تعصبات او سمت پرستي هم له منځه تللې ده.
د ښاغلي وفا په خبره، د پنځو څلوېښتو کلونو ناخواله کې ملک تجزیه کېدی، پیسې چاپ شوې، جلا حکومتونه اعلان شول.
نوموړی وایي: «اوس په افغانستان کې یو امیر، یو مرکزي حکومت او یو نظام دی.»
ښاغلي وفا که څه هم د کوم مشخص کس نوم نه دی اخیستی، خو د تېر حکومت پرمهال د بلخ پخوانی والي عطا محمد نور په خپلو پلویانو کې د شمال د امپراتور په نوم یادېده.
د جمهوریت پر وخت په شمال کې یو شمېر وتلو څېرو لکه عطا محمد نور په بلخ او عبدالرشید دوستم په جوزجان کې د وخت حکومت ننګاوه او د جمهوریت په وروستي کال یې دغه ولایت ته د اشرف غني له خوا غوره شوی والي نه مانه.
عطا محمد نور ۱۴ کاله د بلخ د والي په توګه پاتې شوی و او سره له دې چې په ځلونو تېر حکومت د هغه د لېرې کولو هڅه کوله، خو نوموړي د بلخ ولایتي څوکۍ نه پرېښوده.
د طالبانو تر پخوانۍ واکمنۍ مخکې هم په افغانستان کې د رباني پر حکومت سربېره جنرال دوستم هم خپلې پیسې چاپ کړې وې.
په بلخ ولایت کې د طالبانو والي محمد یوسف وفا د روضې په عیدګاه کې د خبرو پرمهال دغه راز له دیني عالمانو وغوښتل، چې د ولس او حکومت ترمنځ واټن له منځه یوسي.
پر نوموړي سربېره د طالبانو نورو چارواکو په تېره د دې ډلې مشر هم د اختر په وینا کې د دوی د حکومت او ولس تر منځ د واټن لرې کولو خبرې کړې دي.
د ایران د پارلمان غړي یعقوب رضازاده د پاکستان پوله ساتي ځواکونه او افغان طالبان له جندالله ډلې سره په همکارۍ تورن کړل. ښاغلي رضازاده وايي: «طالبان او پاکستاني ځواکونه نه یوازې د خپلو پولو په امنیت کې کمزوري دي، بلکې کله ناکله له جندالله ډلې سره همکاري کوي.»
یعقوب رضازاده چې د ایران پارلمان د ملي امنیت او بهرنۍ تګلارې د کمیسیون د دوهم سکرتر په توګه کار کوي، د ایران له حیات خبري اژانس سره په مرکه کې چې د پنجشنبې په ورځ د وري په ۲۳ مه خپره شوه، وویل: «ایران له افغانستان او پاکستان سره شاوخوا ۲۱۰۰ کیلومتره ګډه پوله لري، خو دواړه هېوادونه زموږ له هېواد سره د خپلو پولو د خوندي کولو لپاره اړین او کافي واک نه لري.»
ښاغلی رضازاده وايي چې له افغانستان او پاکستان سره د ایران د ختیځو پولو د امنیت مسوولیت یوازې د ایراني پوله ساتو ځواکونو پر غاړه دی.
د ایران د پارلمان د دغه استازي په وینا له جندالله سره د طالبانو او پاکستان د سرحدي ځواکونو همکاري د دې لامل کیږي چې دغه ډله ایران ته دننه شي.
د هغه په وينا، سره له دې چې ايران ته د جندالله ډلې د ننوتلو د مخنيوي هڅې روانې دي، خو په وروستيو بريدونو کې د ايران د وسله والو ځواکونو يو شمېر په دغه بریدونو کې وژل شوي دي.
د ایران د پارلمان د دغه غړي د څرګندونو په اړه تر اوسه پورې اسلام اباد او د طالب چارواکو کوم غبرګون نه دی راغلی.
د طالبانو د ټرانسپورټ او هواييچلند د هوا پوهنې ریاست وايي، د پنج شنبې او جمعې په ورځو کې د افغانستان په ټولو ولایتونو کې د واورې، باران، سېلابونو راوتلو او چټک توپان اټکل شوی.
د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د پنج شنبې په ورځ د (وري ۲۳مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د وري په ۲۳مه او ۲۴مه نېټه په بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، کونړ، بلخ، پروان، پنجشیر، کاپیسا، کابل، لوګر، پکتیا، نورستان، لغمان، ننګرهار، خوست، پکتیکا، زابل، کندهار، هلمند، ارزګان، ډایکنډي، غور، هرات، فراه، نیمروز، بادغیس، سرپل، بامیان، میدان وردګ، غزني، سمنګان، جوزجان، او فاریاب ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د درنې واورې، ګڼ باران، نسبتا چټک توپان او سېلابونو راوتلو اټکل شوی دی.
یادې ادارې ویلي دي، د ورښت کچه به په بېلابېلو ولایتونو کې له ۱۵څخه تر ۸۰ ملي مترو او د واورې کچه به له ۱۵ څخه تر ۵۰ سانتې مترو پورې وي.
د ټرانسپورټ او هوايي چلند د هوا پوهنې ادارې له لوري په خپره شوې خبرتیا کې لیکل شوي چې، په لوېدیځو، سوېلي او سوېل لوېدیځو ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون به نسبتا چټک توپان پېښ شي چې، د چټک والي کچه یې په بېلابېلو سېمو کې له ۲۰څخه تر ۸۰ کیلومتره په یوه ساعت کې اتکل شوې.