د جمهوریپال ګوند مشر او د امریکا پخوانی ولسمشر ډونلډ ټرمپ د متحده ایالتونونو په پخوانیو یا واکمنو ولسمشرانو کې لومړنی کس دی چې محکمه یې مجرم بولي. نوموړی د چوپ پاتېدو قضیه کې په خپلو مالي اسنادو کې د درغلۍ اړوند ۳۴ برخو کې مجرم وبلل شو.
نیویارک کې پرون محکمې وویل، چې ډونلډ ټرمپ د ۲۰۱۶ کال تر ټاکنو مخکې د لوڅو فلمونو لوبغاړې سټورمي ډانیل ته پیسې ور کړې چې له ده سره جنسي اړیکې رسوا نه کړي او په دې برخه کې یې په مالي اسنادو کې جعل کړی دی.
د رویټرز د راپور له مخې، د محکمې ۱۲ کسیز منصفه پلاوي نوموړی په دې تړاو په ټولو هغو ۳۴ برخو کې مجرم بللی چې پرې تورن شوی و.
خو ډونلډ ټرمپ وايي، چې یو مخ بې ګنا دی او د دې ټولو مسوولیت د جو بایډن پر حکومت اچوي.
محکمه به را روانه جولای میاشت کې ډونلډ ټرمپ ته سزا واوروي، خو نوموړی د دې حکمونو په مقابل کې د استیناف غوښتنه کولی او ننګولی یې شي.
د ډونلډ ټرمپ وکیل ټاډ بلنش له سي اېن اېن سره په خبرو کې ویلي، ټرمپ به ځینې ګامونه پورته کړي او که نتیجه یې ور نه کړه، نو ممکن ډېر ژر د بیا کتنې غوښتنه وکړي.
هغه زیاته کړه چې اول باید د نیویارک محکمه خپل حکم وکړ ي، بیا به یې په مقابل کې د ټرمپ ډله ګام پورته کړي.
جمهوریپال سناتور ټډ کروز د محکمې حکم غندي او وايي: «نن د امریکا لپاره توره ورځ ده. دا ټوله محاکمه جعلي وه، له سیاسي ځور او شکنجې پرته بل څه نه و.»
د محکمې په پرېکړه پسې د امریکا إر جمهوریپالو او ډیموکراټانو سربېره په ولس کې هم درز زیات شوی دی.
ځینې خلکو د ښاغلي ټرمپ محکومېدل غندلي، خو نورو یې هرکلی کړی دی.
دا د امریکا په تاریخ کې لومړی ځل دی، چې د دغه هېواد یو پخوانی یا اوسنی ولسمشر په محکمه کې مجرم پېژندل کېږي.
د محکمې له دې پرېکړې سره ډونلډ ټرمپ د امریکا ولسمشرۍ ټاکنو کې برخه اخیستلی شي، چې لا د مخه ورته نوماند شوی دی.
پاکستان کې د فرورۍ د میاشتې له لانجمنو ټول ټاکنو وروسته جوړیدونکی د دریو ګوندونو -مسلم لیګ، پیپلز پارټی او ایم کیو ایم- ایتلافي حکومت په دغه هیواد کې د سیاسي بحران په حل کولو کې پاتې راغلی دی.
اوس داسې ښکاري چې پاکستان له یوې خوا د یوه ژور سیاسي انقطاب سره مخ دی چې پکې د واکمنو ګوندونو او د اپوزیشن د سیاسي ګوندونو، په خاصه توګه د عمران خان ګوند تر منځ تاوتریخوالی مخ په زیاتیدو دی.
له بلې خوا په ظاهره د پارلمان د واکمنو ګوندونو او د قضا د عالي محکمو قاضیانو هم یو بل په علني توګه د اساسي قانون د محتویاتو نه په سرغړونه تورن کړي.
دا خبره د پاکستان په دولتي نظام کې مخ په زیاتیدونکې شخړو ښکاري، خو لکه چې ټول خبر دي، د پاکستان په دولتي چارو کې د تصمیم نیولو تر ټولو زیات او اخري صلاحیت د اساسي قانون نه ماورا د جنرالانو سره دی، نو په تیره څه موده کې د قضا او د پوځ تر منځ ترینګلتیا ورو ورو د یوه څرګند ټکر شکل غوره کړی دی.
پخوا هم څو څو واره د عالي قضا په قاضیانو باندې د پوځ د استخباراتو د موسسې ای ایس ای له خوا د خپلې خوښې د احکاماتو د جاري کولو لپاره د فشار اچولو خبرونه په مطبوعاتو کې خپاره شوي.
خو د روان کال د مارچ میاشتې په ۲۶د اسلام اباد د عالي محکمې یا های کورټ د شپږو قاضیانو د سترې محکمې د عالي شورا په نوم لیکل شوي خپل ګډ لیک کې، چې سملاسي په خواله رسنیو کې خپور هم شو، په ای ایس ای باندې تور پورې کړو چې ډیر ځله یې د هغوی په کار کې په غیرقانوني توګه د دې لپاره مداخله کړې ده او د دغې عالي محکمې قاضیان یې د خپلې خوښې فیصلې کولو باندې مجبور کړي.
په دغه لیک کې د اسلام اباد شپږو قاضیانو د فشار د ځینې خطرناکو مثالونو ذکر هم کړی دی.
د مثال په توګه قاضیانو په دغه لیک کې تور پورې کړی چې استخباراتو د یوه قاضي د کور په خوبکوټه کې پټې کامرې لګولې وې چې د ناوړه استفادې لپاره د هغه د شخصي ژوند ویډیو ګانې ثبت کړي.
د قاضیانو ګډ لیک دا هم وايي چې ای ایس ای د یوه قاضي اوښی په دې غرض تښتولی و چې د خلاصون په بدل کې قاضي د استخبارارتی موسسې له امر سره سمې فیصلې صادرې کړي.
په اکثرو مواردو کې ای ایس ای د محاکمو د فیصلو له لارې خپلې د سیاسي مهندسۍ پروژې پر مخ بیايي، یعنې د محاکمو له لارې خپل مخالفین په زندان کې اچوي او د خپلو متحدینو د خلاصون لپاره زمینه همواروي.
په خوا یې د مسلم لیګ رهبر نواز شریف، د هغه لور مریم نواز او د هغه د ګوند نور غړي بندي کول، نن سبا یې عمران خان او د هغه نور ملګري د زندان د تورو تنبو تر شا ساتلي دي.
د اسلام اباد د عالي محکمې د شپږو قاضیانو په ګډ لیک کې د اعتراضونو دوسیه تر اوسه د سترې محکمې په وړاندې پرته ده.
تر اوسه سترې محکمې په دې باره کې کوم نهايي تصمیم نه دی نیولی، خو ستره او عالي محکمه د عمران خان او د هغه د ګوندي ملګرو په دوسیو کې د مستقلو تصمیمونو د نیولو له لارې د جنرالانو د دکتاتورۍ په ضد د خپل خفګان څرګندونه کوي.
که څه هم پوځ په ځینې محاکمو باندېد فشار اچولو له لارې عمران خان یا د هغه ملګري په بندي ساتلو محکوم کړي، خو د استیناف په مراحلو کې سترې او عالي محکمې د ټیټو محاکمو دغه تصمیمونه رد کړي او د عمران خان په ګټه یې اوامر صادر کړي دي.
دغه مسله اوس ځکه ډیره حاده شوې ده چې عمران خان له محبس او د هغه په پاکستان او په خارج کې میشتو پلویانو د صدراعظم شهباز شریف یا د ولسمشر اصف علي زرداري په ځای د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال عاصم منیر، د ای ایس ای لوی مشر جنرال ندیم انجم او د هغه معین جنرال فیصل نصیر د خپلو تبلیغاتي حملو هدف ګرځولي دي.
په داسې شرایطو کې چې کله ستره او عالي محکمه د زندان څخه د عمران خان د راوتلو لپاره حقوقي لارې پرانیځي نو د هغوی دغه کار د جنرالانو قهر او غضب را پاروي.
د پاکستان د محاکمو او پوځ تر منځ د ټکر یوه بله جبهه د پاکستان د زرګونو تړي تم شوو اتباعو دوسیې دي، چې د د پاکستان د استخباراتو له خوا تښتول شوي.
د قانون له مخې پوځیا له پوځ سره تړلې استخباراتي موسسې د وګړو د توقیفولو صلاحیت نه لري، خو دوی هره ورځ خلک له کورونو او د کار له ځایونو وړي.
دغه کسان شکنجه کوي او حتا په ځینې مواردو کې یې وژني، خو بیا هغوی د دغو غیرقانوني کارونو نه انکار کوي، په محاکمو کې چې پرې تور ولګیږي، نو هغوی دا تور په سپین سترګۍ ردوي.
د زرګونو تړي تمو خلکو ستره برخه بلوڅان او پښتانه تشکیلوي. پوځ وايي، بلوڅ بیلتون خوښي د پاکستان په ضد جګړه کې بوخت دي.
د پښتونخوا کې د ترهګرۍ په تور خلک تښتوي او یا هم په غونډو کې یا په خوله رسنیو کې د پوځ په پالیسیو تنقید کوونکي سیاسي فعالان او ژورنالستان هم تړی تم کیږي.
داسې خلک شته چې د لسو یا د پنځلسو کلونو نه لادرکه دي. د ځینې تښتول شویو خلکو مړي پیدا کیږي چې استخباراتي موسسې یې د مسولیت اخستلو نه انکار کوي.
د لادرکه خلکو د کورنیو غړي او حامیان له کلنو راهیسې د دغه ظلم پر ضد تظاهرات او مارشونه کوي.
د استخباراتو دا کار په ډاګه د پاکستان د قانون او له بین المللي موازینو نه سرغړونه ده، خو پوځ په دې قضایاوو کې د محاکموامر نه مني.
دوه اونۍ وړاندې په اسلام اباد کې استوګن د احمد فرهاد په نوم یو کشمیری ژورنالست د استخباراتو له خوا اختېاف شو. چې کله د احمد فرهاد مدافع وکیلانو داسې شواهد تر لاسه کړل چې هغه د ای ایس ای له خوا اختطاف شوی دی، نو د وکیلانو په خواست د اسلام اباد عالي محکمې د ای ایس ای د اسلام اباد د څانګې د رییس د احضار امر صادر کړ، خو هغه دا کار ونه کړو.
البته بندي احمد فرهاد یې کشمیر کې پولیسو ته په لاس ور کړ او د مۍ میاشتېپه نهه ویشتمه نیټه هغه په ضمانت راخلاص شو، خو په زرګونو بلوڅ او پښتانه تړي تم خلک داسې بخت نه لري.
د پاکستان عدالتونه یا محکمې له پوځ سره د نیغ په نیغه د ډغرې وهلو توان نه لري، خو په نزدې وختونو کې د هغوی له خوا مقاومت زیات شوی دی.
د پوځ او د قضا تر منځ د یوه ټکر د امکان په صورت کې ځینې سیاسي شنونکو په پاکستان کې د اضطراري حالت او یا عین د اساسي قانون د ملغا او د نظامي قانون د تپل کیدو ویره هم څرګنده کړې ده.
یادونه: افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو لیکوالو نظریاتو ته درناوی لري؛ خو د چا د نظر ملاتړ نه کوي.
د ناټو سرمنشي ینس سټولټنبرګ د پنجشنبې په ورځ وویل، چې د دې وخت رارسېدلی چې د ناټو غړي د هغو وسلو د کارولو پر ځینو محدودیتونو له سره غور وکړي، چې اوکراین ته یې استولې دي. دغه وسلې اوکراین ته ورکړل شوې چې د روسیې پر وړاندې جګړه کې یې ملاتړ وشي.
سټولټنبرګ په پراګ کې د ناټو د بهرنیو چارو وزیرانو له مجلس وړاندې په یوه وینا کې ویلي، چې متحدین یې اوکراین ته بېلابېلې پوځي مرستې کوي او ځینو یې د دغو وسلو پر کارولو ځینې محدودیتونه لګولي، چې د هغوی ملي پرېکړې دي.
نوموړی وايي: "زه فکر کوم چې د دغه جګړې د څرنګوالي په رڼا کې د دې وخت رارسیدلی، چې ځینې دغه محدودیتونه بیا له نظره تېر شي، ترڅو اوکراینیان وکولای شي چې واقعي د ځان دفاع وکړي."
په داسې حال کې چې د اوکراین مشرانو له برلین څخه تر واشنګټن پورې له حکومتونو څخه غوښتي چې په اکمالاتي وسلو محدودیتونه کم کړي، لویدیځ هیوادونه په وروستیو اونیو کې په زیاتیدونکي ډول په دې اړه سره ویشل شوي چې ایا د اوکراین اردو ته باید اجازه ورکړل شي چې د روسیې په خاوره کې د دوی د وسلو پر مټ پر اهدافو برید وکړي که نه.
د اوکراین ځینو متحدینو لکه؛ بریتانیا، بالتیک هیوادونه او ډنمارک استدلال کړی، چې دا د اشغال په وړاندې د مشروع ځان دفاع برخه ده، په داسې حال کې چې نورو ویلي، چې د دوی وسلې یوازې په اوکراین کې کارول کیدی شي، دا ویره منعکس کوي چې په روسیه کې دننه برید به لویدیځ هم په دې جګړه کې ښکیل کړي.
د بلجیم لومړي وزیر په روانه اونۍ کې وویل، چې هغه اف ۱۶ الوتکې چې د هغه هیواد پلان لري چې سږکال یې اوکراین ته ولیږي یوازې به د اوکراین په پولو کې کارول کیدای شي.
که چېرې تاسو ټیټ قد لرئ او تاسو یې په اړه خوښ نه یاست؛ مګر نوې څېړنې ښايي ستاسو د ناخوښۍ پاڼه بدله کړي او تاسو حیران کړي، ځکه چې وايي: "ټیټ قد لرونکي خلک شاید اوږد ژوند وکړي."
نوې څېړنې ښيي، چې د ټیټ قد لرونکي خلک ممکن د لوړ قد لرونکي خلکو په پرتله په اوسط ډول له دوو څخه تر پنځو کلونو پورې زیات ژوند وکړي.
څېړونکي ډېری مرسته کونکي عوامل په ګوته کوي او زیاتوي، چې په ټیټ قد لرونکو کې د ناروغیو خطر کم وي.
ایا لنډ خلک اوږد ژوند کوي؟
"اوږد ژوند" په دې معنا دی، چې تاسو "اوږد ژوند کوئ" نه دا چې تاسو یو اسانه ژوند کوئ یا د ناروغۍ او ضیعفوالي څخه مخنیوی وکړئ.
اوږد عمر د اوسط عمر څخه ډېر اوږد ژوند دی. ځینې خلک فکر کوي چې قد د سالم او اوږد ژوند معنا لري، په داسې حال کې چې ډېری څېړنې ښیي، چې دا جینیټیکي او یو روغ ژوند دی چې په روغتیا او اوږد عمر کې مهم رول لوبوي.
د فاکس ۰۳ جین (FOX03) د انسان او حیوان اوږد عمر پورې اړه لري.
دا جین د بدن د اندازې او بیولوژیکي پروسو سره هم تړاو لري، چې د ژوند په جریان کې د روغتیا لپاره حیاتي دي او بدن د ځینې ناروغیو لکه؛ د ډیابیټ ۲، د زړه ناروغۍ، سرطان او عصبي اختلالاتو څخه ساتي.
د ویري ویل هلت (Very Well Health) په وینا؛ په 2014 کې د څېړنې پایلې وښودله چې "Fox03" جین د جاپاني - امریکایي سړو په عمر پورې اړه لري.
د دې پروژې څېړونکو وموندله؛ هغه نارینه چې ۱۵۸.۵ سانتي متره قد لري د فاکس ۰۳ جین له خوا ډېر خوندي دي او اوږد ژوند کوي.
څېړونکي نور اغیزناک عوامل هم په پام کې نیسي لکه؛ ټولنیز او اقتصادي شرایط، روغتیایي پاملرنه، وزن، تعلیم، د سګرټ څکولو مخنیوی، تغذیه او ورزش د انسان په ژوند کې دخیل دي.
شواهد ښیي، چې ښځې د نارینه و په پرتله اوږد ژوند کوي او څېړونکي په نارینه و کې د ناروغۍ اغیزو ته اشاره کوي.
په متحده ایالاتو کې د ښځو اوسط قد ۱۶۴ سانتي متره دی او د نارینه قد ۱۷۹ سانتي متره دی.
البته دا اوسط د نړۍ په نورو برخو کې توپیر لري. په ټوله نړۍ کې ښځې د نارینه و په پرتله له یو څخه تر یوولسو کلونو پورې زیات ژوند کوي او داسې ښکاري، چې د ښځو کوچني او لنډ قد د دوی د نارینه ملګرو په پرتله د دوی اوږد عمر کې مرسته کړې.
هغه خطرونه چې روغتیا تهدیدوي
ځینې روغتیایي خطرونه چې د قد سره تړاو لري عبارت دي، له د وینې د لښتو کېدو، سرطان، او د زړه غیر منظم ضربان یا atrial fibrillation چې د A-fib په نوم پېژندل کیږي.
په ۲۰۱۷ کې د یوې څېړنې پایلې ښودلې، چې هغه نارینه چې قد یې له ۱۶۰ سانتي مترو څخه کم وي د هغو نارینه و په پرتله چې قد یې له ۱۸۸ سانتي مترو څخه ډېر وي د رګونو د وینې د لښته کیدو خطر ۶۵٪ کم دی او مېندواره مېرمنې چې لنډې پښې لري ۶۹٪ د وینې د ټوټې کېدو کم خطر سره مخ دي.
د شپاړس کلونو یوه څېړنه دا هم ښیي، چې لوړ قد لرونکې او پیاوړې مېرمنې د لنډو مېرمنو په پرتله درې چنده د زړه په غیر منظم ضربان اخته کیږي.
د څېړنو د پایلو په وینا؛ د کوچنیو بدن لرونکي خلک د اوږدمهاله یا جدي غذایي ناروغیو لکه؛ د ویني لوړ فشار، شکر، چاقۍ او په ځینو ناروغیو د اخته کېدو لږ احتمال لري.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا د پنجشنبې په ورځ ویلي، چې د امریکا هغه پلان چې غواړي د روسیې د تېلو چارې نورې هم محدودې کړي، دوی ته د منلو وړ نه دی.
نوموړې زیاته کړې، چې دا د روسیې او چین د سوداګرۍ د مخنیوي لپاره د امریکا د نا قانوني سوداګریزې جګړې یوه برخه ده.
د نړۍوال اقتصاد لپاره د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار مرستیال دلیپ سینګ د سې شنبې په ورځ وویل، چې متحده ایالات او ملګري یې د چین او روسیې د سوداګرۍ د مخنیوي لپاره د بندیزونو او د صادراتو کنټرولونو ته چمتو دي.
امریکا وايي، چې د اوکراین د روانې جګړې په جریان کې دغه سوداګري د دوی امنیت ګواښي.
هغه وویل، چې امریکا او متحدین یې کولای شي، چې د روسیې د تېلو د انتقال د لګښت په لوړولو سره روسیې ته د تیلو تجارت ستونزمن کړي.
د ښاغلي سېنګ د څرګندونو په ځواب کې اغلې زاخارووا ویلي، چې د روسیې او چین سوداګرۍ ګډوډولو لپاره د متحده ایالاتو هڅې او د بندیزونو پرله پسې او "بې کنټروله" کارول نه یوازې دا چې پاتې راغلي بلکې نړۍوال مالي سیسټم یې هم کمزوری کړی دی.
زاخارووا یوې خبري غونډې ته وویل: "موږ دغې چارې ته د نورو هېوادونو ترمنځ په سوداګریزو او اقتصادي اړیکو کې د لاسوهنې په سترګه ګورو."
د پاکستان پخوانی لومړی وزیر او د تحریک انصاف ګوند بنسټګر د دغه هېواد د تېرې فېبرورۍ ټاکنې «تر ټولو لویه غلا» بولي. بندي عمران خان نن بیا ویلي، چې دغه ټاکنې د نوموړي په مشرۍ ګوند ګټلې وې؛ خو ترې «غلا» شوې.
عمران خان له اډیا جېل څخه عالي محکمې ته د ویډیو لېنک له لارې خبرو کې دا هم وویل، چې په انفرادي سلول یا کوټنۍ کې ساتل کېږي.
تېر اګسټ کې له بندي کېدو راهیسې، دا لومړی ځل دی چې د ښاغلي خان خبرې په پرانیستې محاکمه کې اورېدل کېږي.
هغه قاضیانو ته په وینا کې زیاته کړه: «زما ګوند قرباني شوی، له انساني حقونو لویه سرغړونه شوې، د فېبرورۍ د اتمې ټاکنې له عمومي ماموریت تر ټولو لویه غلا وه.»
د عمران خان ګوند د پاکستان پوځ او کمېسیون په ټاکنو کې په درغلۍ تورنوي؛ خو دا دواړه لوري ورته ادعاوې او درغلۍ ردوي.
۷۱ کلن عمران خان د فساد او نورو لسګونو دوسیو له امله په جېل کې دی؛ خو نوموړی پخپله او ګوند یې دا تورونه سیاسي او له واک د دوی د لرې ساتلو لپاره بولي.
که څه هم د ټاکنو کمېسیون د پرېکړې له امله د عمران خان ګوند په تېرو ټاکنو کې د ګوند پر ځای د ازادو نوماندانو په توګه ګډون وکړ؛ خو تر نورو ګوندونو یې ډېرې څوکۍ وګټلې.
له دې سره بیا هم د اکثریت په جوړولو کې پاتې راغی او په مقابل کې یې د شهباز شریف په مشرۍ مسلم لیګ نواز ډلې له پیپلز او ایم قیو اېم ګوندونو سره ایتلافي حکومت جوړ کړ.
