د افغانستان یو شمېر دیني عالمانو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې نن په سعودي عربستان کې د عرفې ورځ وه او د حج مراسم پر ځای شوي دي. دغه عالمان وايي: “د طالبانو قاضي القضات او نور چارواکي هم په حج کې دي، که هغوی د دوشنبې په ورځ د اختر فتوا ته صادق وي؛ نو حج یې باطل دی”.
د ننګرهار د یوې دیني مدرسې استاد او دیني عالم چې د امنیتي ستونزو له امله د نوم له ښودلو ډډه کوي وايي، چې په افغانستان کې د طالبانو سترې محکمې حکم کړی، چې د یکشنبې په ورځ د عرفې ورځ ده او په خپله د طالبانو قاضي القضات په سعودي عربستان کې د حج په مراسمو کې ګډون لري.
هغه زیاته کړه: “دا چې د افغانستان ستره محکمه حکم کوي، چې اختر دوشنبه دی، دا په دې معنا چې فتوا د قاضي القضات له خوا منل شوې نو که هغه دا فتوا ورکړې وي، بیا د قاضي القضات او نورو ټولو طالب چارواکو حج باطل دی”.
نوموړی وايي، چې که چېرې د طالبانو قاضي القضات په خپله د شنبې په ورځ د حج مراسم ترسره کړې وي؛ نو دا په دې معنا چې د هغه فتوا باطله ده او اختر د یکشنبې په ورځ دی.
هغه وویل: “حضرت محمد ص فرمایلي دي، چې حج عرفه ده. پرته له عرفې حج ناممکن دی؛ نو پس د طالبانو د قاضي القضات فتوا باطله ده او اختر د یکشنبې په ورځ دی”.
د کابل یو بل دیني عالم افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې په ټولو مذاهبو کې پر دې اجماع شوې، چې عرفه د حج رکن دی او هېڅ ډول تردید پکې نه شته.
نوموړي زیاته کړه: “د طالبانو قاضي القضات په خپله فتوا ورکړې، چې عرفه د یکشنبې په ورځ ده او په خپله حج ته تللی، هلته عرفه د شنبې په ورځ وه دا په دې معنا چې د هغه او نورو ټولو طالبانو چې حج ته تللي حج یې باطل دی او هلته تګ یې عبث دی”.
یاد دیني عالم زیاتوي، چې د طالبانو د چارواکو حج ته تګ په “منافقت” کې حسابیږي او مکې مکرمې ته تګ یې بې معنا دی.
د کندهار یو دیني عالم افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې حج څلور رکنونه (احرام تړل، عرفه، طواف او صفا و مروا) لري او باید یاد رکنونه پر ځای شي.
نوموړی وايي: “په دغو رکنونو کې که یو هم قضا شي نو حج باطل دی؛ نو که چېرې د طالبانو قاضي القضات په خپله فتوا کې صادق وي؛ نو حج یې باطل دی او که صادق نه وي بیا یې حج ته تګ منافقت دی”.
یاد دیني عالم زیاتوي، چې په اسلام کې که چېرې یو قاضي او مفتي د شخصي سلیقې په اساس فتوا او حکم ورکوي، حکم او فتوا یې د منلو نه ده.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو سترې محکمې په افغانستان کې یکشنبه د عرفې ورځ او دوشنبه د لوی اختر ورځ اعلان کړې ده؛ خو په سعودي عربستان کې نن شنبه د عرفې ورځ وه او حاجیانو د حج لومړی رکن پر ځای کړ.
د طالبانو پر دغې پرېکړې د ګلبدین حکمتیار په ګډون ګڼو دیني عالمانو نیوکې وکړې او د طالبانو دغه پرېکړه یې له پاکستان سره د یووالي په معنا یاده کړه.
د طالبانو د قاضي القضات عبدالحکیم حقاني په ګډون سراج الدین حقاني او د دغې ډلې له ۳۱ زیات چارواکي دا مهال د حج په مراسمو کې دي.
