اوکراین د غلا شویو غلو دانو د صادرولو په تور یوه باروړونکې بېړۍ او د بېړۍ چلوونکی نیولی

حماس وايي، چې په روانه اونۍ کې پر غزې د اسراییل سخت بریدونه ښایي د جګړې د پای ته رسولو هڅې په داسې حال کې له منځه یوسي چې خبرې اترې اصلي مرحلې ته رسیدلي دي.

دغې ډلې په یوه اعلامیه کې ویلي، چې تر اوسه یې د خبرو اترو د وضعیت په اړه تازه معلومات نه دي ترلاسه کړي.

حماس تېره اونۍ د امریکا په ملاتړ د اسراییل د سولې وړاندیز ته مثبت ځواب ورکړی و.‌

د غزې ښار اوسېدونکي وايي، چې د دې اونۍ بریدونه د اسراییل د عملیاتو د پیل له خورا سختې جګړې سره پرتله کېدلی شي، چې تېر کال رامنځته شوې وه او د دغه ښار پراخې سیمې یې ویجاړې کړې وې.

د غزې ښار چې د غزې د اوسېدونکې څلورمې برخې په کې ژوند کاوه، د ۲۰۲۳ کال په وروستیو کې د اسراییل د سختو بریدونو له امله نږدې ټول ویجاړ شو؛ خو بیا هم سلګونه زره فلسطینیان خپلو دغو ویجاړ شویو کورونو ته راستانه شوي وو.

خو اوس بیا د اسراییل پوځ دغو خلکو ته امر کړی چې خپل کورونه پرېږدي. ډیری خلک وايي،‌ چې دغه کار به نه کوي.

۳۰ کلن محمد علي رویټرز خبري اژانس ته ویلي: "موږ به مړه کیږو خو سوېل ته به نه ځو. موږ نهه میاشتې لوږه او بمونه زغملي دي او موږ چمتو یو چې دلته د شهیدانو په توګه ووژل شو."

علي چې کورنۍ یې څو ځله نورو سیمو ته کډه شوې، وویل چې دوی د خوړو، اوبو او درملو له کمښت سره مخ دي.

هغه وايي: "اشغال (اسراییل) د غزې په ښار داسې بمباري کوي لکه جګړه چې بیا پیل شوې وي. موږ هیله لرو چې ژر اوربند وشي، او که نه کیږي، بیا نو هر څه چې د خدای رضا وي."

د غزې د روغتیا وزارت ویلي، چې دوی د غزې ښار په تل الحوا او صبرا ولسوالیو کې د خلکو د بند پاتې کېدو او د نورو د وژل کېدو راپورونه ترلاسه کړي؛ خو د روانو پراخو اسراییلي بریدونو له امله، ژغورونکي ډلې دغو سیمو ته نه شي رسیدلي.

د ملکي اضطراري خدماتو ادارې ویلي، اټکل کوي چې په تل الحوا او رمل سیمو کې لږ تر لږه ۳۰ کسان وژل شوي وي؛ خو د روانو اسراییلي عملیاتو له امله دوی دغه جنازې تر نړېدلو ودانیو نه شي راویستلی.

د اسرايیل پوځ د چهار شنبې په ورځ د غزې ښار اوسېدونکو ته وویل، چې د سوېل لور ته ولاړ شي او له دوو "خوندي لارو" کار واخلي.

ځینو په ټولنیزو رسنیو کې د "موږ نه ځو" هشټګ له لارې اسراییل ته ځواب ورکړی دی.

پښتین په خپله وینا کې دغه راز زیاته کړه، «د وطن خاوره په غلې پاتې کېدو نه ترلاسه کیږي او د وچ مټ په زور به یې ګټو.»
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر د ګیله من وزیر مړینې ته په اشارې سره وویل: «دې سړي مونږ ډېر غمجن کړي یو او په وطن بده ورځ ده، د ګیله من په جود کې تر اوسه هم هغه نښانونه شته چې په سپیو یې خوړلی و.»
نوموړي یو ځل بیا په ټينګار سره وویل، چې ګیله من وزیر «شهادت» قبول کړ، خو سر یې ټیټ نه کړ.

د پښتون ژغونې غورځنګ د مرکزي کمېټې غړی او شاعر ګیله من وزیر چې څو ورځې وړاندې په سر وهل شوی و، تېره شپه په روغتون کې مړ شو.
د ګیله من وزیر مړی له اسلام اباد څخه پېښور ته وړل شوی او تر هغه وروسته خپل پلرني ټاټوبي وزیرستان ته انتقالیږي.

د ګیله من وزیر مړینې زرګونه افغانان خپه کړي او له ډېرو پراخو غبرګونونو سره مخ شوی دی.
د یادولو ده، چې ګیله من وزیر د سیاسي مبارزې ترڅنګ شاعري هم کوله، چې د افغان وطن او ولس روانې ستونزې په کې بیان کړي دي.

هغه روانه سرمشريزه "تاريخي" وبلله او ويې ويل، چې ايتلاف به د خپلې ٧٥مې کليزې له نمانځلو وروسته د راتلونکي لپاره "مهم تصميمونه" ونيسي.

د سټولټنبرګ په وینا؛ د ناټو د ملاتړ کڅوړه له پنځو برخو څخه: «د امنیتي مرستې او روزنې چمتو کولو لپاره د ناټو قومانده، د دوامداره ملاتړ لپاره اوږدمهاله ژمنه، د هوايي دفاع په ګډون د بېړني ملاتړ نوې اعلامیې، نوي دوه اړخیز امنیتي تړونونه او د ګډې همکارۍ لپاره د کار زیاتوالی» جوړه ده.

نوموړي په سرمشریزه کې دغه پنځه عناصر د اوکراين د اتحاد د غړيتوب لپاره يو پياوړی پل وباله او ويې ويل: «زه ډاډه يم چې له دې وروسته به غړي بيا په ناټو کې د اوکراين د غړيتوب د منلو لپاره پر خپلې ژمنې ټينګار وکړي."

سټولټنبرګ همدا راز؛ د ناټو پر دریځ د امریکا د راتلونکو انتخاباتو د اغېزو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل: « تمه لرم چې د امریکا د ټاکنو پایلو ته په نه پاملرنې، دا هېواد د ناټو یو پیاوړی او ټینګ متحد پاتې شي.»

هغه دې سره په ویلو، چې یوه پیاوړې ناټو شتون د امریکې د امنیت په ګټه دی ټینګار وکړ، چې د ناټو پر وړاندې د ټرمپ او نورو اصلي نيوکې په اصل کې د ناټو په خلاف نه دي بلکې د ناټو د هغو متحدينو په خلاف دي، چې په ناټو باندې کافي پيسې نه لګوي.

هغه د دغه پړاو د بدلون په اړه خبرداری ورکړ او وې ویل، چې په تېرو کلونو کې موږ په ټوله اروپا او کاناډا کې د دفاعي لګښتونو په برخه کې د پام وړ زیاتوالی لیدلی دی.

د امریکا ولسمشر جو بایډن په واشنګتن کې د ناټو د بنسټېدو د ۷۵مه کلیزې د مراسم کوربه و.

په دې مراسمو کې د ناټو غړو هېوادونو مشرانو ګډون کړی دی.

برید د خان یونس په ختیځ کې د عباسان په ښارګوټي کې د العوده ښوونځي په دروازه کې شوی چې لږ تر لږه ۵۳ کسان یې ټپیان کړي دي.

فلسطیني ډاکټرانو ویلي، چې په وژل شویو کې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.

اسراییلي پوځ ویلي؛ دا برید یې د سې شنبې په ورځ په داسې حال کې کړی، چې ښوونځي ته څېرمه یې د "حماس د پوځي څانګې یو ترهګر" په نښه کړی و.

اسراییلي پوځ دا هم ومنله چې د شنبې ورځې راهیسې یې د غزې په ښوونځیو کې چې د سرپنا په توګه کارول کیږي درې نور بریدونه هم ترسره کړي دي.

د غزې د روغتیا وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې لږ تر لږه ۵۰ تنه وژل شوي او لسګونه نور ټپیان دي.

د اسراییل د رسمي شمېرو له مخې؛ د ۲۰۲۳کال په اکټوبر میاشت کې د حماس برید چې د دې هېواد په تاریخ کې تر ټولو بده پېښه بلل کیږي ۱۲۰۰ کسان ووژل شول او کابو ۲۵۰ نور بیا د حماس له خوا یرغمل ونیول شول.

د غزې د عامې روغتیا وزارت د شمېر پربنسټ؛ بیا پر غزې د اسراییل د برید له پیل څخه تر اوسه پورې څه باندې ۳۸زره فلسطیني وګړي وژل شوي، چې ډېری قربانیان یې ښځې او ماشومان دي.

د میټا کمپنۍ د فیسبوک څانګې یو کار کوونکي د نوم د نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې له تېرو درېیو کلونو را په دېخوا د میټا کمپنۍ د طالبانو د مخابراتو وزارت ته ځواب نه وايه؛ خو په اړه یې د یادې کمپنۍ د مشرتابه له خوا رسمي پرېکړه نه وه شوې.

د سرچینې په خبره؛ د روانې جولای میاشتې په شپږمه نېټه د میټا کمپنۍ د پالیسۍ برخې د سینګاپور دفتر ته ایمیل کړی، چې وروسته له دې په رسمي ډول د طالبانو له مخابراتو وزارت سره اړیکې پرې دي او هېڅ کارکوونکی نه شي کولی، چې د طالبانو مخابراتو وزارت ته په رسمي ډول ځواب ورکړي.

دغه سرچینه وايي، چې د طالبانو د مخابراتو له وزارت څخه یې په تېرو درېیو کلونو کې له له ۱۵۰ زیات ایمیلونه او غوښتنې تر لاسه کړي، چې د شا او خوا ۱۹ سوه اکاونټونو، پاڼو او ګروپونو د بیا فعالېدو او بندیز لرې کېدو وړاندیز یې کړی دی.

د سرچینې په خبره؛ اکثر فیسبوک اکاونټونه او پاڼې د ټولنیزو معیارونو په نظر کې د نه نیولو له امله محدودې شوې او یا هم له منځه تللې وې؛ خو د طالبانو د مخابراتو وزارت یې د بیا فعالیدو او محدودیت د لرې کېدو غوښتنه کړې وه.

د طالبانو د مخابراتو په وزارت کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته تایید کړه، چې دغه وزارت په بار – بار هڅه کړې، چې له فیسبوک کمپنۍ سره اړیکه وکړي؛ خو هغوی نه منفي او نه هم مثبت ځواب ورکوي.

د مخابراتو وزارت دا سرچینه زیاتوي: "د جمهوریت پر مهال له فیسبوک، ټویټر او ټولو ټولنیزو شبکو سره په رسمي ډول زموږ ارتباطات وو؛ مګر د طالبانو په راتګ سره فیسبوک اړیکې پرې کړې دي".

په افغانستان کې د طالبانو د بیا واکمنېدو را وروسته د دغې ډلې د اکثرو غړو د فیسبوک اکاونټونه وتړل شول، د طالبانو د کلیمې سربېره د طالبانو د ګڼو چارواکو د نومونو لیکل په فیسبوک کې محدود شول او د طالبانو د مشر په ګډون د کابینې د ۴۱ غړو پر تصویرونو هم بندیز ولګېد.

له همدې امله ګڼو طالبانو په اېکس شبکې کې اکاونټونه پرانیستي او فعالیت کوي.

هڅه مو وکړه، چې په دې اړه د فیسبوک کمپنۍ رسمي نظر را واخلو؛ خو له بار - بار اړیکو نیولو سره هم ونه توانېدو.