طالبان: د ایران او پاکستان حکومتونو له درې زرو ډېر افغان کډوال راستانه کړل

د چمن او سپین بولدک یو شمیر اوسېدونکي وايي، چې د پاکستان حکومت له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د افغانستان په پیژندپاڼه او د پاکستان پر شناختي کارډ د تګ راتګ اجازه نه ورکړل کیږي.

دغه کسان وايي، تېره ورځ د چمن په پرلت کې اعلان وشو، چې نور به پر دغه دروازه تګ راتګ د تېر په څېر له پاسپورټ او ویزې پرته کیږي خو له نن سهار راهیسې لسګونه کسان د دروازې درواړو غاړو ته د پرلت له اعلان سره سم د تګ راتګ په تمه دي او د تېرېدو اجازه نه ورکړل کیږي.

په چمن کې ځايي خبریال احمد ظاهر وايي، د دوشنبې په ورځ (زمري لومړۍ نېټه) سهار د دروازې د خلاصېدو په تمه پر ډیورنډ کرښې جوړې شوې دروازې ته له نږدې ورغلی خو پاکستاني پوله ساتو خلکو ته له پاسپورټ او ویزې پرته د تګ راتګ اجازه نه ورکوله.

همدارنګه د چمن اوسېدونکی امیر محمد وايي، غوښتل یې له ډېرې مودې وروسته په خپل پاکستاني شناختي کارډ سپین بولدک ته ولاړ شي خو پولیسو ورته ویلي، چې د پاکستان حکومت له لوري په شناختي کارډ او پيژندپاڼه د تلو راتلو د اجازې ورکړې امر نه دی ورته شوی.

د پاکستان له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورت د حتمي کېدو په غبرګون پیل شوی لس میاشتنی پرلت، تېره ورځ د دغه ‌پرلت د بندي شویو غړو له راخوشې کېدو او د پرلت له لوري په دروازه له پاسپورټ او ویزې پرته د تګ راتګ تر اعلان وروسته پای ته ورسېده.

بل خوا پر ټولنیزو رسنیو د کندهار ولایت د سپین بولدک ولسوالۍ د امنیه قوماندان مولوي محمود یو غږیز پیغام خپور شوی، نوموړي په دغه پیغام کې ویلي، چې د طالبانو له لوري پر پيژندپاڼې او شناختي کارډ د تلو رالو پر مهال هیڅ ستونزه نشته او دوی د مساپرو مخنیوی نه کوي.

که څه هم تېره ورځ د چمن پرلتوالو له لوري د سپین بولدک ـ چمن په دروازه د پخوا په څېر د افغانستان په پیژندپاڼه او د پاکستان په شناختي کارډ د تګ راتګ د اجازې خبره وشوه، خو د یادې پرېکړې په اړه تر دې مهاله د پاکستان حکومت په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته نن دوشنبه (زمري لومړۍ نېټه) وويل چې وسله والو هغه ښوونځی په بمونو الوځولی چې د پاکستاني پوځ تر بشړ واک لاندې و، خو د پاکستان حکومت لا په دې اړه څه نه دي ويلي.

د روان کال غوايي میاشتې نمايي کې هم په شمالي وزیرستان کې د نجونو یو ښوونځی د وسله‌والو له‌خوا په بمونو الوځول شوی و.

په خیبر پښتونخوا کې د نجونو د ښوونځيو پر وړاندې تاوتریخوالی تر دې وړاندې هم مخینه لري، په ۲۰۰۸ او ۲۰۰۹ کلونو کې په ملاکنډ او د خیبرپښتونخوا په نورو سیمو او دره ادم خېل کې هم ښوونځي په بمونو الوځول شوي وو.

له سیمې څخه خپلواک خبریال لال وزیر افغانستان انټرنشنل پښتو وويل چې په وزیرستان د نجونو ښوونځي ټول د پوځ تر ولکې لاندې دي خو بیا هم د وسله والو له لوري په بمونو الوځول کیږي.

ښاغلی وزیر وايي، چې د دغه ښوونځي په شاوخوا کې عادي کسان لا په اسانه او ازاد ډول نه شوای ګرځیدلی.

هغه وايي، په دغو سیمو کې د ټي ټي پي وسله‌وال فعال دي خو بیا هم د دغه ښوونځي د الوځولو په اړه کومې ډلې نظر نه دی څرګند کړی، چې د هغه په ټکو دغه کار د سیمې له خلکو سره اندېښنې زیاتې کړې دي.

د افغانستان د کرېکټ بورډ د کورني کرېکت څانګه وايي، د کورني کرېکټ لېسټ اې یو ورځنیو سیالیو ۱۱مې لوبې پچه د ماهیپر ستورو لوبډلې وګټله او د پامیر لیجنډز په وړاندې یې لومړی د توپوهنې پرېکړه وکړه.

په نننۍ لوبه کې د ماهیپر ستورو په لوبډله کې د حشمت الله شهیدي په لوبډلمشرۍ، نوید عبید، مسعود ګربز، ګلبدین نایب، الله نور، رحمان الله ځدراڼ، بلال ترین، عرب ګل، ظاهرخان پکتین، ضیا شریفي او خلیل احمد اخیستل شوي.

همدارنګه د پامیر لیجنډز لوبډلې له لوري د درویش رسولي په لوبډلمشرۍ، ارشاد صافی، ناصرجمال، اکرام علیخیل، شاهدالله کمال، محمد ریاض، عجاز احمدزی، حقمل اریا، بابرخان، لعلباز او نوید ځدراڼ اخیستل شوي دي.

په یادو سیالیو کې د درویش رسولي په لوبډلمشرۍ د پامیر لوبډلې خپلې مخکنۍ څلور لوبې بایللې دي او په دغې لړۍ کې نور د مخکې تګ چانس نه لري.

همدارنګه د حشمت الله شهیدي په لوبډلمشرۍ د ماهیپر ستورو لوبدلې خپلې مخکنۍ ټولې لوبې ګټلې دي او په روانو سیالیو کې لا له وړاندې پایلوبې ته وتلې ده.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي، د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې ۲۹۲ تنو ته د ماینونو چاودونو له امله مرګ ژوبله اوښتې ده.

دغه اداره وايي،‌ د چاودېدونکو توکو د زیانونو قربانیان له ۱۰ څخه نهه یې ماشومان وو.

د اوچا له لوري د خپرو شویو معلوماتو له مخې، ماین چاودنو له امله نږدې ۵۰ سلنه مرګ ژوبله د ماشومانو د لوبو پرمهال او ۱۵ سلنه مرګ ژوبله د اوسپنیزو توکو د راټولولو پر مهال اوښتې ده.

اوچا وايي، له ۱۹۸۹ کال راهیسې، ۴۵۰۰۰ افغانان د ځمکنیو ماینونو او د جګړې د پاتې شونو چاودیدونکو توکو قرباني شوي

دغې ادارې ویلي، چې په ۲۰۲۳ کال کې د ماین چاودنو ۸۹ سلنه قربانیان ماشومان وو.

په ۲۰۲۴ کال کې، د بودجې کمښت د ماین پاکولو او د قربانیانو سره د مرستې پروګرامونه ګواښي، چې له امله یې د ۳،۴ ملیونونو کسانو ژوند یې له ګواښ سره مخامخ کړی.

افغانستان د نړۍ یو له هغو هېوادونو څخه شمېرل کیږي، چې چاپيریال یې د ځمکنیو ماینونو او د جګړي په پاتې شونو ککړ دی.

اوچا ویلي، نږدې څلور میلیونه افغانان د زیانمن کېدو له دوامداره ګواښ سره مخ دي.

د دغې ادارې د اټکل له مخې ۱،۲ میلیونه متره مربع ځکه په مایونونو او چاودېدونکو توکو باندې ککړه ده.

د طالبانو ټولګټو چارو وزات نن دوشنبه د (زمري لومړۍ نېټه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د سالنګ تونل اصلي لاره دا مهال تر کار لاندې ده او د مساپرو د تګ راتګ لپاره یې بله بدیله لاره پرانیستله چې د روانې زمري میاشتې له څلورمې نېټې به پرې تګ راتګ پیل شي.

د وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس زیاتوي چې کوچني مساپر وړونکي ګاډي به په دغې لارې تګ راتګ کوي خو لوی ګاډي او مساپر وړونکي بسونه به په نوبتي ډول یوه شپه له شمال څخه سوېل لورته او بله شپه د سوېل څخه شمال لورته سفر کوي چې په دې سره به په لاره کې د زیاتې ګڼې ګوڼې مخه ونیول شي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون دوه میاشتې وړاندې د ټولګټو وزارت په حواله خبر ورکړی، چې د سالنګ لویې لارې د بیارغونې قرارداد له دریو شرکتونو سره نوی شوی او چارې به ژر پیل شي.

طالبانو تېر کال ویلي وو، چې د سالنګ لویه لاره یې رغولې ده.

لوړپوړو طالب چارواکو د سالنګ لاره د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ میاشتې په ۲۹مه نېټه د یو لړ ځانګړو مراسمو په ترڅ کې پرانیسته.

له هغه وروسته يو شمېر افغانانو افغانستان انټرنشنل ته د يوې ويډيو په لېږلو سره وويل. چې طالبانو د سالنګ لويې لارې د بيارغونې چارې نه دې بشپړې کړې.

د سالنګ لویه لاره چې شمالي، شمال ختیځ او شمال لویدیځ ولایتونه له پلازمینې کابل سره نښلوي، پخوا د افغانستان د پخواني ولسمشر حامد کرزي په وخت کې بیارغول شوې وه؛ خو په دې ورستيو کې دغه لویه لاره د زياتو موټرونو په ځانګړې توګه د بار وړونکو لاریو د تګ راتګ له امله د نورو لارو په څېر ويجاړه شوې ده.

د سالنګ لاره د منځنۍ اسیا او د پاکستان د کراچۍ بندر تر منځ یو له لنډو لارو څخه ده، چې اوس‌مهال پاکستاني سوداګر د خپلو مالونو د لېږد رالېږد لپاره ترې کار اخلي.