د خراسان رضوي یو چارواکی: هره ورځ ۳ زره افغان کډوال له دوغارون پولې ایستل کېږي

تازه د هند د بهرنیو چارو وزارت ځانګړی استازي جي پي سېنګ افغانستان ته تللی او هلته یې د پخواني ولسمشر حامد کرزي په ګډون د طالبانو د بهرنیو چارو او دفاع وزیرانو سره لیدلي دي.

نوموړي له امیرخان متقي سره په لیدنه کې ویلي، چې په نږدې راتلونکي کې به د چابهار بندر په اړه د سیمې د هېوادونو، افغانستان او هند تر منځ خبرې اترې وشي.

ښاغلي افراسیاب خټک په امریکا کې د تازه سیاسي بدلونونو او د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا د امریکا د ولسمشریزو ټاکنو ګټلو ته په اشارې وویل، چې په اسیا کې هم د امریکا سیاستونه د تغیر په حال کې دي او هند غواړي چې په افغانستان کې د طالبانو د وضعیت سربېره د شمالي ولایاتو احوال واخلي.

افراسیاب خټک زیاته کړه، چې د هند او پاکستان رقابت له پخوا افغانستان ته انتقال شوی او د طالبانو په ډلو کې هم دواړو هېوادونو ته تمایلات لیدل کیږي.

نوموړي د حقاني شبکې د مشر په ګډون د دغې شبکې له غړو سره د هند د استازي نه لیدنه له پاکستان سره د دغې شبکې اړیکې په ګوته کړې.

د یادونې وړ ده، چې د هند د بهرنیو چارو وزارت استازي له پخواني ولسمشر حامدکرزي سره له لیدنې پر مهال د افغانستان او سیمې پر وضعیت خبرې کړې دي.

نور احمد اغا له اسلامي مالي بنسټونو وغوښتل، چې له طالبانو سره د «زکات او حلال اقتصاد» په اداره کولو کې همکاري وکړي.

د طالبانو تر کنټرول لاندي د افغانستان مرکزي بانک په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې دغه غونډه (د لړم ۱۳ مه او ۱۴ مه ) نېټو د بېلابېلو اسلامي هېوادونو د مرکزي بانکونو او اسلامي سوداګریزو بانکونو د نږدې ۳۰۰ استازو په حضور کې جوړه شوې وه.

دغه طالب چارواکي په خپلو خبرو کې په ټولنه کې د فقر کمول او د شتمنیو عادلانه وېش خورا مهم بللی.

نور احمد اغا، د سودي پانکوالۍ د مخنیوي، د اسلامي بانکدارۍ د پراختیا او په افغانستان کې د بانکي نظام د ثبات په اړه د غونډې ګډونوالو ته معلومات ورکړل.

د مرکزي بانک د خبرپاڼې له مخې، نور احمد اغا له اسلامي مالي موسسو او اسلامي پراختیایي بانک څخه غوښتي، چې له طالبانو سره «د ظرفیت لوړولو، تعلیمي پروګرامونو، د زکات او وقف د ښه مدیریت، اسلامي بانکدارۍ ته د دودیزو بانکونو د بدلولو او د حلال، باثباته او قوي مالي او اقتصادي نظام د رامنځته کولو په برخو کې همکاري وکړي.»

دغه کلنۍ غونډه د اسلامي مالي ادارو د محاسبې او پلټنې سازمان (AAOIFI) له خوا د دغه بنسټ په مرکزې دفتر کې د بحرین په پلازمینه منامه کې تر سره شوه.

دغه غونډه، د اسلامي مالي صنعت د مختلفو موضوعاتو او ننګونو او په ځانګړې توګه د محاسبې، پلټنې، شرعي او د اسلامي مالي موسسو لپاره د معیارونو ارزونې په برخه کې د بیاکتنې او نظرونو تبادلې په موخه ترسره کیږي.

دغه طالب چارواکي د دې ډلې او متحده ایالتونو ترمنځ د عادي اړیکو غوښتنه کړې ده.

سهیل شاهین د روسیې له ریا نووستي خبري اژانس سره په مرکه کې چې د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۱۷ مه) خپره شوه وویل: «موږ هیله لرو چې پرمختګ وکړو، د دواړو هیوادونو ترمنځ اړیکې ښې کړو چې په [رسمیت] پیژندلو تمامې شي. موږ له امریکا او نورو هیوادونو سره عادي اړیکې غواړو».

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت هم د چارشنبې په ورځ (لړم ۱۶مه) په ټاکنو کې د ټرمپ د بري هرکلی وکړ او له امریکا سره یې د ښو اړیکو هیله وښوده. د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې له ټرمپ غوښتي چې د طالبانو په اړه پر خپله تګلاره له سره غور وکړي.

له امریکا سره د اړیکو لپاره د طالبانو هڅې داسې مهال دي، چې د ډونالډ ټرمپ مرستیال، جې ډي وانس، مخکې ویلي و، چې طالبانو ته د امریکا د مالي مرستو لېږل « سم لیونتوب دی».

هغه ټینګار کړی، چې امریکا دې د طالبانو د مالي ملاتړ پر ځای د خپلو سویلي پولو د کنټرول لپاره نورې مرستې بېلې کړي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه مرسته به د پراختیايي پروژو په خاص ډول د کرنې په برخه کې د مرستې په موخه ځانګړې شي.

د طالبانو اقتصاد وزارت په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د اروپايي ټولنې استازې ویرونیکا بوشویک پوهر ویلي، چې دغه سازمان به ډېر ژر په افغانستان کې د کوچنیو سوداګریو په اړه یو کنفرانس جوړ کړي.

د طالبانو دغه وزارت د پنج شنبې په ورځ (د لړم ۱۷ مه) نېټه په خپره شوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې په دې کتنه کې د طالبانو د اقتصاد وزير دین محمد حنیف له افغانستان سره د اروپايي ټولنې د بشردوستانه مرستو مننه وکړه او په بېلابيلو برخو کې یې د دغې اتحاديې د پراختيايي همکاريو د دوام غوښتنه وکړه.

اروپايي ټولنې تر اوسه د دغه ليدنې او د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د ۱۰۰ میلیونه ډالرو مرستې د ژمنې په اړه څه نه دي ویلي.

د نړیوالې ټولنې بشري مرستې په افغانستان کې معمولا د ملګرو ملتونو د ادارو له لارې ویشل کیږي.

په تېرو درېیو کلونو کې د دغو مرستو د وېش بهیر له ډېرو نیوکو سره مخ شوی دی.

یو شمېر منتقدین وايي، داسې شفافه څارنه نشته؛ تر څو معلومه کړي، چې دا مرستې رښتیا هم اړمنو ته رسېږي او که طالبان ترې ګټه اخلي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې؛ د طالبانو تر کنټرول لاندې په افغانستان کې تر شلو میلیونو ډېر خلک بشري مرستو ته اړتیا لري.

د خيبر پښتونخوا والي د چهار شنبې په ورځ (د لړم ۱۶ مه) نېټه په پېښور کې په يوه غونډه کې وويل، چې د دغو لارو په پرانيستلو سره به د پاکستان، افغانستان او منځنۍ اسيا هېوادونو ترمنځ سوداګري پياوړې شي.

ډان ورځپاڼې د ښاغلي کنډي له قوله لیکلي: «له افغانستان سره د ټولو لارو پرانیستل به نه یوازې سوداګري پراخه کړي؛ بلکې په سیمه کې به اقتصادي فعالیتونه هم پراخ کړي.»

هغه ټینګار وکړ، چې افغانانو ته د ویزو ورکولو پروسه باید اسانه شي او د افغانستان، ایران او پاکستان ترمنځ باید ګډ سرحدي بازارونه جوړ شي.

افغانستان او پاکستان څه دپاسه ۲ زره کیلومتره ګډه کرښه او لږ تر لږه اته لارې لري.

د دغو لارو له جملې څخه د مسافرو او سوداګریزو توکو تګ راتګ د تورخم او سپین بولدک له دوو لارو تر سره کیږي.

د خېبرپښتونخوا والي څرګنده نه کړه، چې کومې لارې دي پرانستل شي.

د پاکستان سره نوري لارې لکه؛ د پکتيکا ولايت د برمل ولسوالۍ او د خېبر پښتونخوا د وانو تر منځ د انګور اډه، د خيبر پښتونخوا د کرم اجنسي او د پکتيا ولايت د ډنډ پټان ولسوالۍ تر منځ د خرلاچه، د خيبر پښتونخوا د ميرانشاه ولسوالۍ د غلام خان او د خوست لار، د خیبر پښتونخوا د سوات د ارندو سیمه او د کونړ ولایت د برکانر ولسوالۍ ترمنځ لار، د بلوچستان کلا سیف الله او زابل ترمنځ لار او د پکتيکا د ځاځي اريوب او پاراچنار تر منځ د تيري منګل لارې دي، چې ډېری وخت د بېلابېلو لاملونو له امله تړل کېږي.