د طالبانو د اقتصاد وزارت: اروپايي ټولنه له افغانستان سره ۱۰۰ میلیونه ډالره مرسته کوي

د خيبر پښتونخوا والي د چهار شنبې په ورځ (د لړم ۱۶ مه) نېټه په پېښور کې په يوه غونډه کې وويل، چې د دغو لارو په پرانيستلو سره به د پاکستان، افغانستان او منځنۍ اسيا هېوادونو ترمنځ سوداګري پياوړې شي.

ډان ورځپاڼې د ښاغلي کنډي له قوله لیکلي: «له افغانستان سره د ټولو لارو پرانیستل به نه یوازې سوداګري پراخه کړي؛ بلکې په سیمه کې به اقتصادي فعالیتونه هم پراخ کړي.»

هغه ټینګار وکړ، چې افغانانو ته د ویزو ورکولو پروسه باید اسانه شي او د افغانستان، ایران او پاکستان ترمنځ باید ګډ سرحدي بازارونه جوړ شي.

افغانستان او پاکستان څه دپاسه ۲ زره کیلومتره ګډه کرښه او لږ تر لږه اته لارې لري.

د دغو لارو له جملې څخه د مسافرو او سوداګریزو توکو تګ راتګ د تورخم او سپین بولدک له دوو لارو تر سره کیږي.

د خېبرپښتونخوا والي څرګنده نه کړه، چې کومې لارې دي پرانستل شي.

د پاکستان سره نوري لارې لکه؛ د پکتيکا ولايت د برمل ولسوالۍ او د خېبر پښتونخوا د وانو تر منځ د انګور اډه، د خيبر پښتونخوا د کرم اجنسي او د پکتيا ولايت د ډنډ پټان ولسوالۍ تر منځ د خرلاچه، د خيبر پښتونخوا د ميرانشاه ولسوالۍ د غلام خان او د خوست لار، د خیبر پښتونخوا د سوات د ارندو سیمه او د کونړ ولایت د برکانر ولسوالۍ ترمنځ لار، د بلوچستان کلا سیف الله او زابل ترمنځ لار او د پکتيکا د ځاځي اريوب او پاراچنار تر منځ د تيري منګل لارې دي، چې ډېری وخت د بېلابېلو لاملونو له امله تړل کېږي.

دغه کمېټه چې له افغانستان نه د جرمني ځواکونو او ډپلوماټانو د راوتلو په تړاو څیړنې کوي، ټاکل شوې د بهرنیو چارو وزیر هورست زیهوفر د شاهد په توګه بونډسټاګ ته ور وغواړي. دغه راز تر راتلونکي کریسمس پورې ټاکل شوې له لومړي وزیر اولاف شولڅ، پخوانۍ لومړۍ وزیرې انګیلا مرکل او دغه راز پخوانیو دفاع او د بهرنیو چارو وزیرانو سره هم خبرې وکړي.

زیهوفر به د طالبانو له واک ته رسېدو وړاندې د اخراج د بهیر په تړاو معلومات ورکړي چې ولې نوموړي د تخلیې په بهیر کې د جرمني ځواکونو د افغان همکارانو په تړاو پر پراخو امنیتي پلټنو ټینګار درلود، ځکه ددوی په باور، دغه بهیر د تاییدپاڼو د ورکولو چاره ټکنۍ کړه.

د جرمني د میرکو رسنۍ د رپوټ له مخې، د کورنیو چارو وزارت ویانده وايي، چې ددې چارې هدف دا ډاډ ترلاسه کول دي، چې د امنیت اخلالوونکي او عمومي امنیت ته ګواښ جوړېدونکي کسان ونه منل شي.

د جرمني دولت وايي، هیڅ داسې مورد نشته چې د امنیتي ګواښونو له شته والي سره سره دې افغانان جرمني ته رالېږدول شوي وي.

د یاد وزارت ویانده وايي، ددغسې اندېښنو پرمهال د منلو تاییدپاڼه لغو کیږي او په پایله کې هغوی ته ویزې نه ور کول کیږي.

د هغه غیر مستقیمه اشاره په ټاکنو کې د جوبایډن د ګوند ماتې ته وه.

الکساندر دونر سکای نیوز ته په یوه مرکه کې وویل، چې له افغانستان نه وتلو د لویدیز د کمزورتیا په تړاو یوبد پیغام درلود.

هغه وویل، چې له دې مسالې نه چین روسیې او ایران ګټه واخسته. نوموړی زیاتوي، چې« له دغه [تصمیم] نه ایرانیانو، پوتین او شي جین پینګ ناوړه ګټه پورته کړې ده».

چین، روسیه او ایران په دې وروستیو کې له طالبانو سره نږدې اړیکې لري او د دریواړو هېوادونو سفارتونه په کابل کې پرانېستي دي.

طالبانو څه وړاندې اعلان وکړ، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا دوه دایمي غړي په ډېرو برخو کې ددوی همکار پاتې شوي.

الکساندر دونر وویل، چې بارک اوباما او جوبایډن د ایران او روسیې په مخنیوي کې کمزوری عمل درلود.

د افغانستان په تړاو د واشنګټڼ راتلونکی سیاست د متحده ایالتونو په ټاکنو کې مطرح نه و، خو له کابل نه د امریکايي ځواکونو د وتلو څرنګتیا دواړ ګوندونو د یوه او بل د کمزورۍ ښودلو لپاره یادوله.

۲۵ کلن سلیمان عطایي چې د افغانستان د هرات ولایت اوسېدوکی دی، د روان کال د غبرګولي د میاشتې په نیمایي کې یې په مانهایم کې د اسلام د مخالفانو پر یوې غونډې په برید کې یو پولیس وواژه او پنځه ملکیان یې ټپیان کړل.

په غزه کې د اسراییل د برید له پیل راهیسې، د جرمني امنیتي ادارې د "افراطي اسلامپالو" د ګواښونو په وړاندې چمتووالی نیسي.

تر دې مخکې د جرمني د جنايي جرمونو فډرالي پولیسو په یوه راپور کې ویلي و، چې «له جهادي انګېزو سره د تاوتریخوالو ګواښونه زیات شوي او د جرمني فډرالي جمهوریت د ترهګریزو سازمانونو مستقیم هدف دی.»

د دې ادارې د شمېرو له مخې له ۲۰۰۰ کال راهیسې په دغه هېواد کې شاوخوا ۱۲ اسلامپاله بریدونه ترسره شوي دي.

د حال وش په وینا، د دغې پېښې قرباني یو افغان لاس پلورونکی او د منځني عمر درلودونکی کس و.

حال وش وويل: «پرون ماښام د رودکي پر سړک د خاش د سراوان په څلور لاره کې يو افغان چې لاس پلورونکی و، د وسله والو کسانو له خوا په نښه شو او د شپږو مرمیو په لګېدو سره مړ شو.»

تر اوسه د وژل شوي کس د هويت، عاملينو او د وژنې د انګېزې په اړه معلومات نه دي خپاره شوي.

ایراني چارواکو او د دغه هېواد رسمي رسنیو تر اوسه په رسمي توګه د دغې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

په دې سیمه کې د کډوالو د وژلو موضوع نوې نه ده او تر دې مخکې هم د روان کال د وږي په میاشت کې په سیستان او بلوچستان کې یو افغان د وسله والو په ډزو وژل شوی و.