د فرانسې په سټراسبورګ کې د بیان ازادۍ او رسنیو ملاتړ او پیاوړتیا په موخه یو کنفرانس جوړ شو

د فراه رود ولسوالۍ لپاره د طالبانو د پوهنې رییس اختر محمد زعیم وايي، چې فراه رود منځنی ښوونځی یې پر لېسه بدل کړی دی.

د فراه رود ولسوالۍ ځايي اوسېدونکو او زدکوونکو د طالبانو له لوري د لېسې جوړېدو ته خوښ دي خو وايی چې تر اوسه یې لېسه تعمیر نه لري.

دوی زیاتوي پخوا د نهم صنف له فارغېدو وروسته دوی مجبور ول چې د نورو زدکړو لپاره د فراه ولایت مرکز او یا هم شاوخوا ولسوالیو ته لاړ شي.

د فراه رود ولسوالۍ لپاره د طالبانو ولسوال وايي چې د ولسوالۍ نفوس زیات دی خو په دغه ولسوالۍ کې یوازې ۵ ابتدایه او ۳ منځني ښوونځي فعالیت لري.

محمد صادق جهادمل زیاتوي چې په پام کې لري چې په راتلونکي کال کې د فراه رود لېسې ودانۍ د جوړولو لپاه عملي کار پیل شي.

دغه طالب چارواکی په داسې حال کې د دې لېسې د جوړولو خبره کوي چې په تېرو شلو کلونو کې د طالبانو د تاوتریخوالي له امله ښوونځي تړل شوي وو.

د طالبانو ځايي چارواکي وايی چې د فرا رود منځنی ښوونځی چې لېستې ته بدل شو، شاوخوا ۷۰۰ زدکوونکي لري، خو یوازې ۵ استادان لري.

جرمن رسنیو د جمعې په ورځ، د لړم په ۲۵مه خبر ورکړ، چې دغو پناه غوښتونکو په افغانستان کې د جرمني لپاره د ژباړونکو یا موټر چلوونکو په توګه کار کاوه.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، دغه کډوال له افغانستان څخه د ناټو ځواکونو له وتلو وروسته پاکستان ته تللي وو او په دغه هېواد کې یې پناه اخیستې وه.

ویل کېږي چې په دغو پناه غوښتونکو کې ښځې هم شته چې ج د پنجشنبې په ماښام د جرمني ایرفورت هوايي ډګر ته رسیدلي دي.

د جرمني د کډوالۍ دفتر کارکوونکو د دې افغان کډوالو هرکلي وکړ.

په افغانستان کې د پخواني حکومت له ړنګېدو وروسته د جرمني فدرالي حکومت ژمنه کړې وه، چې هره میاشت به له خطر سره مخامخ ۱۰۰۰ افغانان جرمني ته ولېږدوي خو دا بهیر اوس له ځنډ سره مخ دی.

راپورونه ښيي چې د جرمني د بهرنیو چارو وزارت په خطر کې د یو شمېر افغانانو غوښتنلیکونه منلي وو، خو په دغه هېواد کې له څو امنیتي پېښو وروسته یې په پاکستان کې مېشتو افغان کډوالو ته ایمیلونه لېږلي چې د ډېرو غوښتنلکیونه رد شوي وو.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت د اعلان له مخې دا مهال په پاکستان کې شاوخوا ۳ زره افغانان چې له خطر سره مخامخ دي جرمني ته د تلو په تمه دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیرې نانسي فېسر د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا حکومت له افغانانو سره کړې ژمنې په خطر کې اچولې، وویل چې د لېږل شویو کډوالو شمېر تر ژمنې کم دی.

نوموړې د دې ځنډ لامل د زياتو امنيتي څېړونو شتون وباله.

پر افغانستان د طالبانو واکمنېدو پسې پاکستاني چارواکي بیا بیا دا ډله تورنوي چې د دغه هېواد ضد پاکستاني طالبانو غورځنګ یا ټي ټي پي ته یې پنا ور کړې ده.

جنرال عاصم منیر نن په خپلو خبرو کې دې ډلې ته په اشاره وویل: «فتنه الخوارج د ټولې نړۍ د ترهګرو او نیابتي ډلو لپاره په مرکز یا هستې بدله شوې ده.»

د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو دفتر په خپلو خبرپاڼو کې د تحریک طالبان پاکستان ته فتنه الخوارج خطلب کوي.

په افغانستان کې طالبانو تل د پاکستاني چارواکو دا څرګندونې رد کړې دي او ویلي چې د کومې وسلوالې ډلې ملاتړ نه کوي او نه کومې ډلې ته اجازه ورکوي چې د افغانستان خاوره د کاونډيو هېوادونو پرضد وکاروي.

د پاکستان د پوځ مشر دا هم وايي، چې له افغانستان سره د پولو خوندي کولو لپاره یې تکلاره جوړه کړې ده او د عزم استحکام عملیاتو هدف هم د ترهګرۍ او فراطیت ختمول دي.

د پاکستان د پوځ مشر وايي چې د امن لپاره خپل مثبت کردار ته ادامه ورکو او د کومې نړیوال شخړې برخه نه جوړیږي.

که څه هم جنرال عاصم منیر د کوم حکومت یا هم هېواد نوم وانخیس>‌خو وویل چې ریاستي سرپرستی لاندې ترهګري یوه نړیواله جدي ننګونه ده.

د پاکستان حکومت پر طالبانو سربېره د هند حکومت هم تورنوي چې په دغه هېواد کې د وسلوالو ملاتړ کوي، خو نوی ډېلی دا تورونه ردوي.

خو د پنټګان د ویاند مرستیالې سبرینا سېنګ د پنجشنبې په ورځ (د لړم۲۴مه) په یوه خبري غونډه کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په پروسه کې د ښکېلو کسانو په وړاندې اقدامات رد کړل او ویې ویل، چې پنټګان لا دمخه په دې اړه خپلې پلټنې کړې دي.

هغې د دغو کسانو د ګوښه کولو په اړه د افغانستان انټرنشنل د پوښتنې په ځواب کې وویل:"داسې څه نه دي روان".

مېرمن سېنګ زیاته کړه، پنټګان هم د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې د کابل پر هوايي ډګر د برید په اړه خپلې څېړنې بشپړې کړې وې.

سبرینا سېنګ له افغانستان د وتلو او د کابل هوايي ډګر د حملې په اړه د نویو تحقیقاتو په اړه بې خبري وښوده او ویې ویل: «زه له نورو هغو څېړونو خبره نه یم چې اوس د امریکا په دفاع وزارت کې روانې دي.»

د امریکا د دفاع وزارت دغې چارواکې وویل، چې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د ایستلو په برخه کې د ښکېلو چارواکو د ګوښه کولو په اړه د امریکا د منتخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ د څرګندونو په اړه د تبصرې اراده نه لري.

نوموړې د افغانستان انټرنشنل د پوښتنې په ځواب کې د طالبانو لاس ته د امریکا د ورغلو وسلو د ارزښت په اړه هم مشخصې شمېرې وړاندې نه کړې او ويې ويل: "تاسو کولاى شئ په دې اړه خپاره شوي معلومات ولټوئ."

ډونلډ ټرمپ تر دې مخکې په افغانستان کې د امریکا د پاتې کېدونکو پوځي وسلو ارزښت ۸۵ میلیارده ډالره اعلان کړی و.

تر دې وړاندې ډونلډ ټرمپ د خپل ټاکنیز کمپاین پر مهال ویلي و،چې د بریا په صورت کې به له هغو پوځي چارواکو چې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو مهالوېش یې تنظیم کړی، د استعفا غوښتنه وکړي. ټرمپ وویل: زه د دوی سمدستي استعفا غواړم.

ټرمپ د امریکا تر ټاکنو مخکې هم ویلي وو: که زه ولسمشر وای، په افغانستان کې به داسې غمیزې نه وې.

هغه زیاته کړه، که ولسمشر وای، د بګرام اډه به یې ساتلې وای، خو اوس دغه اډه د چین په واک کې ده.

که څه هم سپینې ماڼۍ ته د ډونلډ ټرمپ د ننوتو شاوخوا یوه میاشت پاتې ده، خو هغه ژمنه کړې چې له افغانستانه به د امریکايي پوځیانو د "ناڅاپي وتلو" په اړه څېړنه وکړي او د امریکا له حکومته به مسوول کسان ګوښه کړي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت مالي او اداري مرستیال ملا بخت الرحمن شرافت د قطر د مرستو ستاینه وکړه او ویې ویل، دوی هڅه کوي چې د ترلاسه شویو طبي وسایلو په کارولو سره د افغانستان روغتیايي سیستم ښه کړي.

د روغتیا نړیوال سازمان د ۱۳۹۳ کال د وري په میاشت کې اعلان وکړ، چې په افغانستان کې ۱۸ میلیونه وګړي طبي مرستو ته اړتیا لري.

دغه سازمان زیاته کړه چې باکیفیته روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی په افغانستان کې یوه لویه ننګونه ده.

له هغه وروسته د ۱۴۰۳ کال د تلې په میاشت کې د روغتیا نړیوال سازمان اعلان وکړ، چې د افغانستان ۱۶۶ روغتیايي مرکزونو ته یې د ۱،۴ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۱۴ ټنه درمل او روغتیايي کیټونه ورکړي دي.