د طالبانو د ټولګټو وزارت یو پلاوی د ريلي همکاريو د پراختيا لپاره ایران ته لاړ

د طالبانو د عامي روغتيا وزارت د شنبې په ورځ پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، چې نور جلال جلالي او د روغتیا نړيوال سازمان عمومي مشر ډاکټر ټيډروس په افغانستان کې د پوليو او نورو ساري ناروغيو سره د مبارزې پر غښتلتيا هم خبرې کړې دي.

اعلاميه کې د جلالي له قوله ليکل شوي، چې دوی غواړي له داخلي سرچینو روغتيايي سيسټم حمايه او غښتلی کړي.

د طالبانو د روغتيا وزير زياته کړې: «هڅه کوو چې د ولسوالیو په کچه روغتیایي سیستم غښتلی کړو، په تدریجي ډول د روغتیا سکتور د ځان بسیاینې لور ته یوسو.»

د روغتيا نړيوال سازمان د دې ليدنې د جزياتو په اړه څه نه دي ويلي.

په کور دننه او بهر ډېرو د طالبانو د روغتيايي سیسټم پر ناسم حالت او وضعت نيوکې کوي، چې پر وخت خلکو ته خدمات نه شي برابرولای.

نړيوالو هم په افغانستان کې د روغتيا پر ناسم سيستم اندېښنه ښودلې.

د همدې کال په لومړۍ مياشت کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د روغتیا سازمان مسوول ډاکټر جمشید ټنولي په یوه خپاره شوي ویډېویي پیغام کې ویلي، چې باکیفیته روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی په افغانستان کې یوه مهمه موضوع ده.

نوموړي ويلي و په افغانستان کې میلیونونه کسان روغتیايي مرستو ته اړتیا لري: «نږدې ۱۸میلیونه کسان په نړېوالو بشري روغتیايي مرستو پايي.»

له دې سره د ښځو پر کار او زدکړو بندیز یوه بله ننګونه ده چې د افغانستان روغتیايي سیستم ته یې ستونزې ډېرې کړې او په ځینې برخو کې یې د نړیوالو مرستو مخه نیولې ده.

کاناډايي رسنۍ سي ټي وي نیوز د شنبې په ورځ د خپلو سرچېنو په حواله خبر ورکړ، چې ډیویډ لاوري د دوشنبې په ورځ افغانستان ته له پروازه وروسته د کابل په هوايي ډګر کې ونیول شو.

لاوري په تېرو کلونو کې څو ځلې افغانستان ته سفرونه کړي او په کابل کې د خپلې شخصي امنیتي کمپنۍ له لارې مشورتي خدمات وړاندې کوي.

يوې سرچينې کاناډايي رسنيو ته ويلي، چې طالبان له څو کلونو راهيسې په افغانستان کې د لاوري له شتون او فعاليتونو خبر وو.

د کاناډا د حکومت د نړیوالو چارو څانګه، چې د دغه هیواد ډېپلوماتیکې او کونسلګري اړیکې اداره کوي، سي ټي وي نیوز ته تایید کړه چې "په افغانستان کې د یوه کاناډايي له پیښې خبر دي او کاناډایي چارواکي وضعیت له نږدې څاري."

د کاناډا د سفارت کارکوونکي په تخلیه کې له افغانستان څخه وتلي وو او څلور ورځې وروسته کاناډايي سرتیري د لاوري سره د مرستې لپاره کابل ته ورسېدل.

لاوري ته د شاوخوا زرو کسانو لیست ورکړل شوی و، چې کاناډا ته د لیږدولو په تمه وو.

د هغه د ټیم دنده دا وه چې سمدلاسه د هغو خلکو په لیږدولو کې مرسته وکړي چې په هوایی ډګر کې د اعتبار وړ کاناډایی اسنادو سره انتظار وو.

لاوري په لست کې له ۱۰۰ کسانو سره مرسته وکړه، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان څخه ووځي.

طالب چارواکي محمد جلال وویل، دغه ګام د غزې د خلکو سره د پیوستون او د راتلونکو نسلونو لپاره د حماس د مشرانو د سرښېندنو د ژوندي ساتلو ښکاذندویي کوي.
محمد جلال د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني او حقاني شبکې ته نږدې کس دی. هغه د د یحیی سنوار په نوم د دغې مدرسې د نومولو په تړاو په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه کار یې د غزې له خلکو سره د پیوستون او د حماس د مشرانو د «سرښیندنو» په موخه کړی دی. هغه دا رنګه لیکلي، چې یحیی سنوار د فلسطیني ماشومانو لپاره الهام بخښونکې څېره ده او په افغانستان کې د یوې مدرسې نومول د راتلونکو نسلونو لپاره ښه درس دی.
په غور ولایت کې سرچېنو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په پنجشېر کې د طالبانو د استخباراتو یو چارواکي رحمت الله هجرت په ۱۴۰۲ کال کې دغه مدرسه په خپل نامه د غور د شهرک په ولسوالۍ کې جوړه کړې وه.
سرچېنې وایي، دمګړۍ په دغه مدرسه کې ۵۰۰ طالبان په زده‌کړو بوخت دي.

د مدرسو په جوړولو د دیني بنسټ پالنې په اړه اندېښنې

طالبانو په تېرو درېیو کالو کې له یوې خوا له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی، له بله پلوه یې په افغانستان کې زرګونه مدرسې جوړې کړې دي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د دیني مدرسو شمېر ۲۱ زره او ۲۵۷ یادوي.

د دغه وزارت د شمېرو له مخې، ټول ټال درې مېلیونه طالبان په دغو مدرسو کې زده‌کړې کوي. طالبانو دا رنګه په افغانستان کې د ټولو دولتي او خصوصي ښونځیو شمېر ۱۸ زره او ۳۳۷ ښيي.
کارپوهان وایي، طالبان په دغو مدرسو کې ماشومانو ته د بنسټ پالنې زده‌کړې ورکوي، چې د دوی له نظره دغه کار د افغانستان د راتلونکي لپاره ډېر خطرناک دی.
طالبانو د دیني مدرسو د جوړولو تر څنګ د پوهنې او لوړو زده‌کړو په نظام او نصاب کې هم ژور بدلونونه راوستي دي، دیني مضمونونه یې زیات کړي او تخصصي مضمونونه یې لرې کړي دي.

«د طالبانو او حماس ګډ ارمان»

سره له دې چې د اسراییل سره د حماس د جګړې او په افغانستان کې د طالبانو تاوتریخوالی سره توپیر لري؛ خو دغه دواړه ډلې یو بل ته الهام بخښونکې دي، طالبان وایي له حماس ډلې سره ګډ ارمانونه لري.
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته، د حماس پخواني مشر اسماعیل هنیه د طالبانو ستاینه وکړه او هغه یې «د امریکا پر واندې د دغې ډلې ستر بری» یاد کړی و.

هنیه د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر سره په خبرو کې هیله څرګنده کړې وه، چې طالبان به وتوانېږي «د خپلو فلسطیني ورونو څخه ملاتړ وکړي او د اورشلیم په ازادولو کې به د هغوی سره مرسته او همکاري وکړي.»
طالبانو په وروستیو میاشتو کې د کابل او د افغانستان د نورو ولایتونو په بېلابېلو برخو کې د «بیت المقدس» جومات ته ورته د دغه جومات بېلګې جوړې کړي دي.

رسول موسوي ټینګار وکړ، چې «امریکا په افغانستان کې جګړه وکړه خو نه پوهیده چې ولې جګړه کوي.»

په دې وروستیو کې د فلوریډا په پوهنتون کې د نړۍوال او ملي امنیت انستیتوت د افغانستان او امریکا د پخوانیو چارواکو په شتون کې د افغانستان په اړه د امریکا د راتلونکي تګلارې په تړاو یوه ناسته جوړه کړې وه.

دې غونډې ته په غبرګون کې د ایران د بهرنیو چارو پخواني مرستیال وزیر پر اېکس لیکلي: «امریکا شل کاله په افغانستان کې جګړه وکړه، خو پوهه نه شوه چې ولې جګړه کوي او تر اوسه یې ترې زده کړه نه ده کړې او بیا په افغانستان کې د مداخلې خبرې کوي، پرته له دې چې پوه شي ولې؟»

دې ناستې ته د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي لنډ پیغام ولیږه او د امریکا د مرکزي قومندانۍ پخواني قوماندان، د افغانستان په چارو کې د امریکا پخواني استازي او د دغه هېواد یو شمېر نورو شخصیتونو خبرې وکړې.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ پخواني قومندان جنرال فرانک مکنزي په افغانستان کې د خپل هېواد جګړه له وسله والو ډلو سره د مقابلې لپاره یوه "اړتیا" وبلله. هغه وويل: «موږ په افغانستان کې پوځي تېروتنه وکړه. موږ باید اسامه بن لادن ډېر مخکې وژلی وای.» دغه پخواني امریکايي چارواکي وویل، چې امریکا باید د افغانستان په جګړه کې له ترهګرۍ سره پر مبارزې تمرکز کړی وای، نه د افغان حکومت پر جوړښت.

مکنزي له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په اړه وویل، امریکا نه غوښتل چې د ماتې په اعلانولو سره له افغانستانه ووځي، خو په پایله کې د جګړې ماهیت بدل شو.

د افغانستان په چارو کې د امریکا پخواني استازي او د دې غونډې ګډونوال زلمي خلیلزاد ټینګار وکړ، چې د دوحې هوکړه له طالبانو سره د ټرمپ د ادارې د همکارۍ اساس کېدای شي.

همدا راز ښاغلي خلیلزاد وویل: "زه نه غواړم چې توقعات زیات کړم، خو ټینګار کوم چې د دوحې همدغه هوکړه د همکارۍ چوکاټ کېدای شي."

په هغو کسانو کې چې خپل ژوند یې له لاسه ورکړی، یو سړی، څلور ښځې او درې ماشومان شامل دي.

د طالبانو د بدخشان د امنيې قوماندانۍ وياند احسان الله کامګار د جمعې په ورځ (د لړم ۲۵مه) وویل، چې د چلوونکي جسد له سيند څخه را اېستل شوى او د نورو جسدونو د موندلو هڅې روانې دي.

په دغه ولایت کې د طالبانو ځایي چارواکو ویلي، چې دغه پېښه د هوا د خرابوالي له امله رامنځته شوې ده.