طالبانو په تېرو دریو کلونو کې په کونړ، نورستان او خوست ولایتونو کې یو شمېر والیان، د قومونو، قبایلو او سرحدونو چارو رییسان او دسرحدي لواوو قوماندانان د بهرنیو جنګیالیو په خوښه ګومارلي او تبدیل کړي دي. په تېرو څو کلونو کې کونړ پنځه، خوست څلور او نورستان درې والیان تجربه کړي.
دا چاره د طالبانو حکومت د سرحدي ولایتونو د ګومارنو په بهیر کې د بهرنیو جنګیالیو د نفوذ، یا لږترلږه د هغوی اندېښنې په پام کې نیول په ډاګه کوي.
یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د کونړ ولایت اوسنی والي مولوي قدرت الله ابوحمزه چې د ۲۰۲۳ کال په جون میاشت کې ټاکل شوی، د پاکستاني طالبانو او په کونړ او نورستان ولایتونو کې د القاعدې له جنګیالیوسره د پخوانۍ ملګرتیا او باور له مخې یوازینی والي دی چې ددغه ولایت په مقام کې ډېر پاتې شوی. نوموړی له دې وړاندې د بلخ او زابل ولایتونو والي و.
درې کاله؛ پنځه والیان
په تېرو څه باندې دریو کلونو کې کونړ ولایت پنځه، خوست څلور او نورستان درې والیان تجربه کړي.
د ۲۰۲۱ کال په سپتمبر کې محمد عثمان ترابي د طالبانو له واکمنېدو وروسته د یوې میاشتې لپاره د کونړ والي و. هغه د ۲۰۲۱ کال په سپټمبر کې له دندې ګوښه شو او پرځای یې محمد قاسم، ورپسې مولوي احمد طه قادري او وروسته قاري محمد ایوب وټاکل شول. محمد ایوب د ملا دادالله برادر نږدې ملګری و او د هلمند په جبهو کې یې له بهرنیو جنګیالیو سره یوځای جګړه کوله.
یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې « ترابي باجوړ ته تګ او راتګ درلود او د پاکستاني طالبانو نه خوښېده، له همدې امله له دندې لرې شو او تر یوڅه وخته بې دندې و. د ترابي له ګوښه کېدو وروسته په کونړ کې یو شمېر خلکو او د اهل حدیث مسلک خلکو دده په ملاتړ لاریونونه وکړل».
طالبانو عثمان ترابي د ۲۰۲۳ کال په اګسټ کې د کاپیسا امنیه قوماندان په توګه وټاکه، خو دلته یې یوه میاشت دنده نه وه ترسره کړې، چې له امنیه قوماندانۍ لرې شو او د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت د بشري سرچینو د رییس په توګه وټاکل شو.
سرچینه وايي، « ترابي د پاکستان له پوځ سره په اړیکو تورن و او په کونړ کې ډېر فعال و، له همدې امله پاکستاني طالبانو د ځان لپاره ګواښ باله ».
د ترابي د ولایت پرمهال د پاکستان پوځ ته یو نږدې دیني عالم مفتي ندیم کونړ ته راغلی و او د والي پر څوکۍ د ناستې انځورونه یې په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شول.
د قبایلو ریاستونه
پاکستاني طالبان د سرحدي ولایتونو د والیانو، د سرحدي لواګانو د قوماندانانو او سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو رییسانو ګومارنو ته ځیر دي.
سرچینه وايي، پاکستاني طالبانو د خوست د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو له مخکیني رییس شیخ کلیم الرحمن فاني نه شکایت کړی و، چې بنو او میرانشاه ته تګ او راتګ کوي.
سرچینه زیاتوي، « د خوست د قبایلو پخواني رییس بنو او میرانشاه ته تګ او راتګ درلود او یوځل یې قومي مشران د شمالي وزیرستان له جي او سي ۷ کمانډر [د پوځ د اووم ډیویژن عمومي افسر تورن جنرال] نعیم اختر سره د لیده کاته لپاره له ځان سره میرانشاه ته بیولي وو.». سرچینه وايي، چې « حافظ ګل بهادر او د ټي ټي پي مشر مفتي نور ولي څه موده وړاندې مالي خان او حقاني ته شکایتونه وکړل، چې دا سړی زموږ خوښ نه دی ».
وروسته د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت محمد ولي صدیقي د خوست د قبایلو نوی رییس وټاکه او شیخ کلیم الله فاني یې کابل ته وغوښت.
سرچینه وايي، چې پوځ نوموړي ته پر ډیورنډ کرښه هره ورځ دانټرۍ[تګ او راتګ] ۲۰۰ پرچې ور کولې، خو دا پرچې نیمې ناروغانو ته ورکول کېدې او نیمې نورې کمېشنکارانو پلورلې.
طالبانو په کونړ ولایت کې خپل والي حافظ محمداغا حکیم وروسته له هغه پنجشیر ته د نوي والي په توګه ولېږه چې لویدیزو رسنیو رپوټونه خپاره کړل، چې د القاعدې یو غړی په نورستان کې والي دی. حکیم له القاعدې او بهرنیو جنګیالیو سره په نږدې اړیکو تورن دی.
په کونړ، خوست او نورستان ولایتونو کې، چې ویل کیږي دغلته د ډیورنډ کرښې په دواړو غاړو کې د جنګیالیو پټنځایونه دي، ډېری د طالبانو د مشر ملا هبت الله نږدې کسان ټاکل کیږي.
سره له دې چې د طالبانو مشر په خپلو څو کلنو ګومارنو کې والیان تر یو او دوو کلونو ډېر په یوه ولایت کې پر دنده نه دي پرېیښي، په دغو دریو ولایتونو، په ځانګړې توګه کونړ او خوست کې د والیانو او امنیتي چارواکو تغییر او ګومارل د نورو ولایتونو په پرتله چټک دي او د ترابي په څېر کسان د ولایت پر څوکۍ له دوو میاشتو کم پاتې شوي.
