د فرانسې پارلمان مرستیاله:۲۱مه پېړۍ کې پر ښځو د طالبانو بندیزونه د ښځو د ورکېدو په معنا دي

مهدي انصاري د تلې میاشتې پر ۱۴مه نېټه د کابل په پل سرخ سیمه کې د افغان خبري اژانس له دفتره تر وتلو وروسته لادرکه شو. د هغه له ورکېدو ۸۵ ورځې وروسته لا هم د هغه د برخلیک په اړه څه نه دي ویل شوي.

د مهدي انصاري کورنۍ ویلي و، چې دغه خبریال د طالبانو د استخباراتو له لوري نیول شوی دی. خو د نوموړي له نيول کېدو وروسته د خبريالانو مرکز د طالبانو د وياند په حواله خبر ورکړ، چې "استخباراتو مهدي انصاري نه دى نيولى."

په ترکیه کې میشت افغان خبریال تمیم عطايي افغانستان انټرنشنل ته وویل:«د مهدي انصاري غیر قانوني نیول او د هغه د وضعیت په اړه د هیڅ ډول معلوماتو نشتوالی د بیان له ازادۍ سره د طالبانو د وحشت او دښمنۍ اوج دی.»

د بیان د ازادۍ کور مشر له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې د دغه خبریال دوامدار توقیف د خبریالانو د غږ د غلي کولو هڅه وبلله.

نجیب اصیل د نوموړي نیول کېدل غندلي او له طالبانو یې غوښتي چې ژر تر ژره مهدي انصاري خوشی کړي.

نوموړي وويل:«موږ له نړيوالې ټولنې، د رسنيو له ملاتړو بنسټونو او د بشري حقونو له سازمانونو غواړو چې د مهدي انصاري او د طالبانو تر توقيف لاندې نورو خبريالانو او د رسنيو د کارکوونکو د ژر تر ژره خلاصون لپاره جدي هڅې وکړي.»

پر همدغه مهال د جاوید جلالي په نوم یو بل خبریال هم د مهدي انصاري توقیف غیر قانوني بللی.

هغه له نړیوالو سازمانونو وغوښتل چې د مهدي انصاري د خلاصون لپاره ژر تر ژره اقدام وکړي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته په هېواد کې د خبریالانو او رسنیو فعالیتونه خورا محدود شوي دي.

دکندز د طالبانو امنيه قوماندانۍ د یکشنبې په ورځ (د مرغومې ۹مه) په يوه خبرپاڼه کې ويلي، چې دغه کسان تيره ورځ په دغه ولايت کې نيول شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، نيول شوي کسان د تحقيقاتو له بشپړولو وروسته د دې ډلې عدلي او قضايي ارګانونو ته سپارل شوي دي.

طالبان په داسې حال کې هره ورځ په ټول افغانستان کې د بېلابېلو جرمونو په تور د خلکو د نیولو خبر ورکوي، چې هېواد تر پخوا زيات له بې وزلۍ، بېکارۍ او ټولنیزې ناامنۍ سره مخ دی.

دغه پېښه نن سهار د «مرغومي ۹مه» د الیشنګ ولسوالۍ په شهرام کلي کې شوې ده.

د وژل شوې نجلۍ خپلوان وايي، « کومه نجلۍ چې د طالبانو تر رینجر موټر لاندې شوې حسنات د محمد خالد لور ده او د الیشنک ولسوالۍ د شهرام کلي اوسېدونکې ده»

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، حسنات د ترنګ ښوونځي د درېیم ټولګي زده کوونکې وه.

تر اوسه طالبانو ددې پيښې او د رینجر موټر چلوونکي د نیولو په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو د وسله والو موټرچلوونکو له خوا له دې وړاندې هم ورته ېښې شوې دي.

د روان کال د تلې ۲۴ مه په پنجشېر کې د طالبانو یوه رینجر موټر یوه ۱۱ کلنه ماشومه لاندې کړې او وژلې وه.

د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ په ډیورنډ کرښه له نښتو سره هممهاله پاکستاني شنونکو ددغه هېواد پر حکومت غږ کړی، چې له روسیې او منځنۍ اسیا سره د مستقیمې سوداګرۍ لپاره واخان په واک کې واخلي.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر رییس عبدالکریم خرم د واخان او پاکستان مسالې ته په اشاره نن یک شنبه پر اېکس پاڼه لیکلي، چې واخان ته لاسرسی او ترلاسه کول یې د پاکستان پخوانۍ هیله ده، خو په دې کې به هیڅله بریالی نه شي.

نوموړي زیاته کړې، چې «چې پاکستان دې د ښه ګاونډیتوب لاره غوره کړي، نورې لارې د ټولو په ځانګړې توګه د پاکستان په زیان دي.»

واخان دهلیز د افغانستان په بدخشان ولسوالۍ کې یوه ستراتیژیکه سیمه ده، چې افغانستان او چین د ځمکې له لارې سره نښلوي.

طالبانو تېر کال په بدخشان کې د واخان دهلیز د سړک جوړولو چارې هم پیل کړې وې او ویل کیږي دمګړی د ۵۰ کیلومتره سړک جوړولو چارې د چین د یارکند تر سیمې پای ته رسیدلې دي.

وړاندې تردې هم داسې راپورونه خپاره شوي، چې پاکستان هڅه کوي د چین او افغانستان ترمنځ نښلیدونکې سیمې ته لاسرسی ومومي.

نوموړي ویلي، چې په نیمروز کې د اوبو بند د افغانستان په لویدیز کې د اقلیم له اغیزو سره هیڅ تړاو نه لري او دا په ډاګه کوي، چې ایران تر فشار لاندې راولي.

د ایران د پارلمان د امنیتي او بهرني سیاست د کمیسیون غړی ابوالفضل ظهره وند د ایران له انتخاب خبري اژانس سره په خبرو کې ویلي، چې ترکان په افغانستان کې بندونه جوړوي او دوی فکر کوي، چې پر تهران په فشار راوړلو سره ایران کمزوری کوي.

نوموړی له افغانستان سره د اوبو مساله یوه ستراتیژیکه مساله بولي او وايي، «اوبه له افغانستان سره زموږ په اړیکو کې یوه ځانګړې ستراتیژیکه برخه ده. له بده مرغه په دې وروستیو کلونو کې د اړیکو په اړه د هر اړخیز نظر د نشتوالي له امله موږ ته زیانونه اوښتي او ان اوس هم هغه دوستان چې له طالبانو سره د بشپړې اړیکې په لټه کې وو، ځانونه د دې زیانونو مسوول نه ګڼي.»

دغه ایراني چارواکي په افغانستان کې د ترکیې له لوري د اوبو د بندونو د جوړولو په اړه وویل:«اوس دوی د زرنج په سیمه کې یو بل بند جوړوي او دا نوی بند د افغانستان په لوېدیزو برخو کې د اقلیم له اغیزو سره هیڅ تړاو نه لري او دا په ډاګه کوي چې دوی موږ تر فشار لاندې راولي او داسې ښيي چې موږ به د اوبو مسالې ته په اړیکو کې د ستراتیژیکې برخې په سترګه نه ګورو او تل مو ویلي چې طالبان ښه دي، اوبه یې را خوشې کړې دي، داسې او هغسې شوي، په داسې حال کې چې له هر هېواد سره په اړیکو کې زموږ د بنسټ ډبره باید ستراتیژیکې برخې وي.»

نوموړی دغه راز وايي، ترکیه په دې کار سره نه شي کولی چې ایران تر فشار لاندې راولي؛ بلکې که د خپل هېواد داخلي اوبه په ښه ډول مدیریت کړي هم ورته بسنه کوي.

د ایران د پارلمان دغه غړی وايي، چې د ترکیې په ګډون ځینې هېوادونه د ایران ختیزو برخو ته څیرمه د جیو پولیټیکي وضعیت او د خپل رول د ډېرولو په لټه کې دي.

نوموړي له افغانستان څخه د ایران د اوبو د حق او نوو تړونونو په اړه وویل:«په ټوله کې طالبان د نړیوالې ټولنې له خوا په رسمیت نه دي پیژندل شوي او له همدې امله سم هویت نه لري او همدا اوس دوی په خپلو منځونو کې اختلافات لري او هغه کسان چې په کابل کې دي ژمنو او تړونونو ته ژمن نه دي.»

د ایران د اسلامی شورا د امنیت او بهرنی سیاست د کمیسیون دغه غړی په ټینګار سره وايي چې که امریکایان طالبان په رسمیت وپیژني، له ایران سره به یې چلند ګواښونکی وي.