جرمني تېر کال ۱۳۶۱ تنه افغانان له خپلې خاورې شړلي

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي پر خپل اېکس ولیکل چې د سیمې هېوادونه باید له زیانمنو افغانانو سره ښه چلند وکړي.

ریچارډ بینیټ لیکلي: « زه بیا خپل غږ پورته کوم د دې لپاره چې افغانان، په ځانګړې توګه هغه کسان چې زیانمنو کټګوریو پورې اړه لري، خوندي پاتې شي او جبري ونه شړل شي. په سیمه کې مېشت افغانان د غوره چلند مستحق دي».

نوموړي زیاته کړې، « زه له ټولو هېوادونو غوښتنه کوم چې د کوربه هېوادونو لپاره د تمویل کچه زیاته کړي او د کډوالو د ځای پر ځای کولو لارې چارې لا پیاوړې کړي».

په دې وروستیو کې پاکستان اعلان وکړ، چې په تېره یوه اونۍ کې یې ۱۸۳ بې اسناده افغان کډوال له دغه هېواده شړلي دي.

پاکستان له دغو کډوالو سره د ناوړه چلند راپورونه رد کړي، خو په دې وروستیو کې د دغه هېواد د پارلمان یوه پخواني غړي محسن داوړ ویلي، چې پاکستاني پولیس له افغان کډوالو سره "غیر انساني چلند" کوي.

د افغانستان فوټبال اتلانو لیګ په څلورم پراو سياليو کې ۱۲ لوبډلو برخه لرله.

د فراه ابوملسم او د هرات اټک انرژۍ لوبډلې نومرې مساوي او لومړۍ هغه د ګولونو په توپير د سیاليو مخکښه لوبډله اعلان شوه.

په دې سياليو کې د فراه ابومسلم، د هرات اټک انرژۍ او د هرات سرخ پوشان خوافي لوبډلو ترمنځ د اتلولۍ لپاره سخته سيالي روانه وه.

د فراه ابوملسم لوبډلې د افغانستان د ملي او نړيوالو لوبغاړو په درلودلو سره د ګولونو په توپير د دې سیاليو اتلولي تر لاسه کړه.

په دې سياليو کې د هرات اټک انرژۍ لوبډلې دویم او د هرات سرخ پوشان خوافي لوبډلې درېیم مقام خپل کړ.

د سرپل خادم اف سي او د فراه عدالت لوبډلې د کمو نمرو په لرلو سره د لوبو د جدول وروستي ځایونه خپل کړل او له لیسته بهر شوې.

د افغانستان د فوټبال اتلانو لیګ د دویم او درېيم فصل اتلولي د هرات اټک انرژۍ لوبډلې له ځان سره درلوده.

په دې سياليو کې د کابل استقلال او جوانان پیروزي، د هرات اټک انرژي، صرافان او سرخ پوشان، د فراه ابو مسلم او عدالت، د بلخ موج ساحل، د سرپل خادم، کندهار عینو مېنې او د فاریاب خراسان او سرسبز یاشلر لوبډلو برخه درلوده.

د طالبانو د سوداګرۍ او صنایعو وزارت نن سې شنبه «د مرغومي ۱۸مه» پر خپل اېکس د ترکیې په استانبول ښار کې د غالیو نړیوال نندارتون کې نندارې ته د افغان غالیو د وړاندې کولو خبر ورکړ.

په دغه نندارتون کې د ګډون هدف په نړيوال بازار کې د افغانستان غالیو ته بازار موندل ښودل شوي دي.

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت وايي چې د افغانستان اتو شرکتونو هم په دغه نندارتون کې خپل محصولات نندارې ته وړاندې کړي.

دوی زیاتوي چې په دغه نندارتون کې به د ۱۹ هېوادونو لاسي او ماشیني غالۍ د څلورو ورځو لپاره نندارې ته کېښودل شي.

د نړۍ په بازارونو کې افغان غالۍ په لسګونه زره ډالرو پلورل کېږي خو غالۍ اوبدونکو ته یې ایله دومره ګټه رسېږي چې خپلې کورنۍ پرې مړې وساتي.

د طالبانو په واکمنیدو سره له افغانستان څخه بهرنیو هېوادونو ته د غالیو د لېږد بهیر هم ټکنی شوی چې د غالیو اوبدونکو روزګار هم ورسره یو څه تت شوی دی.

غالۍ د افغانستان له پخوانیو صنعتونو څخه شمېرل کېږی چې شمالي ولایتونه یې د اوبدلو مهمې سیمې بلل کېږي.

وال سټریټ ژورنال او فاکس نیوز وايي، متحده ایالتونو د نومبر پر۱۴مه طالبانو ته وړاندیز کړی، چې محمد رحیم الافغاني، چې د امریکا حکومت یې د القاعده لوړپوړی غړی ګڼي، خوشی کړي. په بدل کې به د طالبانو واکمنان جورج ګلیزمان، ریان کوربټ او محمود حبیبي خوشي کوي.

محمودحبیبي طالبانو د القاعدې د مشر ایمن الظواهري د وژنې په پېښه کې د ښکیلتیا له امله زنداني کړی.

جو بایډن د نړۍ په مختلفو سیمو کې د نیول شویو امریکایانو د خوشې کولو لپاره هڅې کړې پیل کړې او په تېرو څلورو کلونو کې یې له ۷۰زیات امریکایان خپلو کورونو ته ستانه کړي دي.

د راپورونو له مخې، طالبانو د نومبر د تبادلې وړاندیز ته ځواب ورکړی او غوښتنه یې کړې چې رحیم او د هغه ترڅنګ دوه نور کسان هم خوشې شي چې جورج ګلیزمان او ریان کوربټ ازاد شي.

د وال سټریټ ژورنال د رپوټ له مخې، د امریکا کانګرس د بهرنیو چارو کمېټې غړي د ډسمبر پر۱۷مه د ملي امنیت سلاکار جیک سولیوان سره په یوه محرمه ناسته کې خبر شول چې بایډن لا هم د دې وړاندیز په اړه غور کوي.

د دې غونډې یوه برخه‌وال وویل چې د غونډې پر مهال د کمېټې مشر، ریپ. مایکل مک‌کال د طالبانو د دې وړاندیز په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل چې دا د امریکا لپاره مناسبه معامله نه ده.

د امریکا د ملي امنیت شورا ویاند شون ساوېت ویلي: « د بایډن-هرېس اداره په بهر کې د امریکایانو د خوندیتوب او امنیت لپاره تر خپلې وسې کار کوي او موږ شپه ورځ کار کوو چې جورج، ریان او محمود خوندي خپلو کورونو ته ستانه کړو.».

د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت وایي، چې په مسلمانو ټولنو کې د نجونو د زده کړو اړوند دغه نړيوال کنفرانس به د جنوري میاشتې پر ۱۱ مه او ۱۲ نېټه تر سره شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط دنیا نیوز ته ویلي، چې لومړی وزیر شهباز شریف به د دې غونډې پرانسته وکړي، چې موخه یې په مسلمانو ټولنو کې د نجونو د زده کړو پر وړاندې د ستونزو څیړل دي.

یاده غونډه د اسلامي هېوادونو نړیوالې ټولنې ( رابطه العالم الاسلامي) او د پاکستان د لومړي وزیر په ګډو هڅو تنظیم شوې ده او په دې کې به د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو له۵۰ نه ډېر پلاوي ګډون وکړي. د سرچینې په وینا،په غونډه کې به د ۳۰ هېوادونو د زده کړو وزیران هم برخه اخلي.

د پاکستان ډېپلوماتیکو سرچینو ویلي چې د دې غونډې اصلي هدف د حکومتونو، اسلامي سازمانونو او مدني ټولنو ترمنځ یوه ګډه شبکه جوړول دي چې په مسلمانو ټولنو کې د نجونو زده کړو ته وده ور کړي.

تمه ده چې د سعودي عربستان، ترکیې، متحده عربي اماراتو، ایران، اذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان او نورو مسلمانو هېوادونو پلاوي په دې غونډه کې ګډون وکړي.

یاده غونډه به د نجونو د زده کړو د ودې لپاره عملي تګلارې وړاندیز کړي او د زده کړې لاسرسي او کیفیت پر وړاندې پرتې ستونزې به وڅېړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر په مشرۍ د دې غونډې د تیاریو کمېټې د سې شنبې په ورځ ناسته وکړه، چې ددغه هېواد د اطلاعاتو وزیر عطا الله تارړ، د فدرالي زده کړو او روزنې وزیر ډاکټر خالد مقبول صدیقي، د ځوانانو چارو وزیر رانا مشهود احمد او نورو چارواکو پکې ګډون کړی و.

پاکستان پر داسې مهال په مسلمانو ټولنو کې د نجونو د زده کړو پر اهميت د نړيوال کنفرانس کوربه توب کوي، چې له څه باندې دوو کلونو راهیسې په افغانستان کې نجونې له لومړنیو، نيمه او لوړو زده کړو بې برخې دي.

پاکستاني چارواکو نه دي ویلي چې دې غونډې ته د طالبانو پلاوی ور غوښتل شوی او که نه.

دا غونډه داسې مهال کیږي، چې د پاکستان مذهبي ګوندونو په افغانستان کې د نجونو زده کړو په برخه کې تراوسه ښکاره دریځ نه دیی نیولی.

پاکستاني سیاستوال او د جمعيت علمای اسلام مشر فضل الرحمان څه موده وړاندې د غزې جګړې ته په اشارې ويلي و، چې «په غزه کې جنګي جنايت روان دی، خو خلک وايي چې ولې افغانستان کې نجونې ښوونځيو ته نه ځي».