د پاکستان کرېکټ لوبډلې په ملتان کې له ويسټ انډيز سره د دوو ټېسټ سیالیو په لومړۍ ورځ د ۴ لوبغاړو په سوځېدو ۱۴۳ منډې جوړې کړې. دا له ۱۸ کلنو وروسته په پاکستان کې د ويسټ انډيز لومړۍ ټېسټ لړۍ ده.
د کرېکټ نړيوالې شورا د مالوماتو له مخې د پاکستان او ويسټ انډيز کرېکټ لوبډلو ترمنځ د لومړۍ ټېسټ سيالۍ پچه کوربه هېواد پاکستان وګټله او لومړۍ يې د توپوهنې پرېکړه وکړه.
د پاکستان لوبډلې د لومړۍ ورځي تر پایه ۴ لوبغاړي سوځېدلي او ۱۴۳ منډې يې جوړي کړې دي.
پاکستاني توپوهونکو محمد رضوان په ۸۰ توپونو ۵۱ او سعود شکيل په ۱۰۰ توپونو ۵۶ ناسوځېدلې منډې کړې او سبا به دواړه خپلو کې توپوهنې ته دوام ورکوي.
دغه ټېسټ لړۍ نن جمعه د پاکستان په کوربتوب په ملتان کې پيل شوه.
د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، له پاکستاني چارواکو سره یې په افغانستان کې د روانو ټرانسپورټي او مخابراتي پروژو په تېره د افغان ټرانس پټلۍ پر جوړولو خبرې کړې دي. افغان ټرانس پټلۍ د ازبکستان له ترمز ښار پیلیږي او له مزارشریف او کابل تر تېریدو وروسته پېښور ته رسیږي.
د ازبکسان د بهرنیو چارو وزارت وايي، په دغه لیدنه کې د افغانستان په چارو کې د ازبکستان د ولسمشر ځانګړي استازي عصمت الله ارګاشف او په ازبکستان کې د پاکستان سفیر احمد فاروق ګډون درلود.
دوی دواړو په افغانستان کې پر پروژو سربېره له ازبکستان او پاکستان سره د طالبانو د حکومت د اړیکو پر اوسني وضیعت او سیمه ییز امنیت هم خبرې وکړې.
افغان ټرانس پټلۍ د ازبکستان له ترمز ښار پیلیږي او د مزارشریف او کابل ښارونو تر تېریدو وروسته د کورمې له لارې د پښتونخوا تر پېښور رسیږي.
د افغانستان، پاکستان او ازبکستان ترمنځ د ټرانس افغان ریل پټلۍ د جوړولو پلان په ۲۰۱۸ کال کې وړاندې شو ترڅو یوه اقتصادي لویه لاره جوړه شي چې منځنۍ اسیا د پاکستان له سمندري بندرونو سره وصل کړي.
دغه پټلۍ چې ۵۷۳ کیلومتره اوږدوالی لري د جوړولو لګښت یې له څلورنیم میلیارد ډالرو څخه زیات اټکل شوی دی.
د دیسمبر په دیارلسمه د پاکستان پوځ پیښور کې د ځینې سیاسي ګوندونو د مشرانو یوه غونډه رابللې وه. په دې غونډه کې د تحریک انصاف، مسلم لیګ، پیپلز پارټۍ، جمیعت العلمای اسلام، عوامي نیشنل ګوند، جماعت اسلامي، قومي وطن ګوند او د ځینی نورو ګوندونو مشرانو ګډون کړی و.
د دوی خبرو اترو څلور ساعته ادامه وکړه. د تحریک انصاف غړي او د پښتونخوا د ایالتي حکومت سر وزیر علی امین ګنډه پور او د پیپلز ګوند له خوا د ایالت ګورنر فیصل کریم کنډي د خپلو ګوندونو نمائندګی وکړه.
د داخله چارو وزیر محسن نقوي هم په غونډه کې موجود و، عجبه خبره دا وه چې د سیاسي ګوندونو دغه غونډه پوځ رابللې وه او د دې ریاست هم د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال عاصم منیر په داسې حال کې وکړ، چې د حفظ مراتب او دولتي پروتوکول له مخې له ده لوړ رتبه رجالو ( د داخله چارو وزیر ، د پښتونخوا د ایالت وړومبی وزیر او ګورنر، د پارلیمان غړو) هم په دغه غونډه کې ګډون درلود.
سیاسي کتونکو او مستقلو ژورنالستانو په دې خبره حیرانتیا څرګنده کړه چې پوځ د سیاسی ګوندونو غونډې څنګې راغواړي او اداره کوي؟ هغوی دا کار پاکستان کې د جنرالواکۍ یوه بله بیلګه وبلله.
د نوي میلادی کال ۲۰۲۵په لومړیو ورځو کې د جنرال عاصم منیر د پښتونخوا سفر په داسې حال کې وشو چې په ۲۰۲۴کال کې په دغه ایالت کې ترهګري په دراماتیکه توګه زیاته شوې ده.
په اسلام اباد کې د پاکستان د سولې د مطالعاتو د انسټيټیوټ د کلني راپور له مخې په ۲۰۲۴کې د تیر شوي کال یعنې د ۲۰۲۳په پرتله په پاکستان کې په ترهګریز بریدونو کې ۷۰فیصده زیاتوالی راغلې دی، په دې کې بیا زیاتره بریدونه په پښتونخوا او په بلوچستان کې شوي دي.
پښتونخوا کې د جنګ اور د ایالت په جنوبي ضلعو، د کوهاټ نه تر ډیره اسماعیل خان او د پخوانۍ فاټا ضلعو کې زیات خور شوی او زیاتره د پوځ، پولیسو او سرحدی قواوو غړي د بریدونو هدف ګرځیدلي، خو کومه خبره چې د پوځ د جنرالانو د زیات تشویش سبب ګرځیدلې ده هغه په تیرو دوو کلونو کې د پښتونخوا د اولسونو هغه مظاهرې او پرلتونه دي په کومو کې چې ځايي خلکو د ترهګرۍ د غندنې سره سره د پوځي عملیاتو مخالفت هم کړی دی.
د ولس وړومبی دلیل دا دی چې په تیرو اتلسو کلونو کې د ترهګرۍ په ضد د تش په نوم جنګ په جریان کې د ګڼ شمیر جګړو او عملیاتو په نتیجه کې عامو خلکو زیاته مرګ ژوبله او تاوان لیدلی، خو ترهګري د کمیدو په ځای زیاته شوې ده.
دویم دلیل دا دی چې په پښتونخوا کې په تیرو پنځه څلویښت کلونو کې د جګړو اصلي علت د پاکستاني جرنیلانو له خوا د افغانستان په داخلي چارو کې لاس وهنه او د زبرځواکونو په هژمونیستي شخړو کې ګډون دی.
د دغې پالیسۍ اساس هغه جنګی اقتصاد دی چې په تیرو پنځو لسیزو کې منځ ته راغلی او د ډیورانډ د کرښې دواړو خواوو ته جنګ سالاران ترې ګټه پورته کوي، چې د پاکستان دغې پالیسۍ تغیر نه وي کړې تر هغه وخته به افغان/پښتون د جنګ په اور کې سوځي.
که څه هم پوځیانو د پیښور خبرو ته د پي ټي ایم ، این ډي ایم او د پښتونخوا نیشنل عوامي ګوند غوندې نور هغه سازمانونه نه وو بللي،چې د جنرالواکۍ په سیاستونو کلکې نیوکې کوي، خو بیا هم په غونډه کې د موجودو سیاسي ګوندونو مشرانو جنرال عاصم منیر ته وویل چې د پښتونخوا ولسونه د داسې پوځي عملیاتو خلاف دي چې دوی په کې د پخوا غوندې یو ځل بیا بې کوره شي او کورونه او کاروبارونه یې تباه او برباد شي.
سیاسي مشرانو بله خبره جنرالانو ته دا وکړه چې پاکستان باید له افغانستان سره د جنګ نه ډډه وکړي ځکه چې جنګ نه یوازې د هیڅ مسلې حل نه دی، خو هغه نوې مسلې هم زیږوي.
د سیاسي ګوندونو دغه موضع ګیري د هغه ولسي فشار نتیجه دهچې په تیرو دوو کلونو کې په پراخه کچه رابرسیره شوی. جنرال عاصم منیر غونډې ته وویل چې پوځ به د عام او تام پوځي عملیاتو پر ځای د استخباراتي اطلاعاتو په اساس محدود عملیات کوي.
هغه وویل چې له افغانستان سره د دوی یوازنۍ شخړه د طالبانو له خوا ټي ټي پي ته پټ ځایونه ورکول دي.
پاکستاني جنرالانو ته د دغې سیاسي غونډې رابللو اړتیا ځکه پیښه شوه چې د پښتونخوا په ګوټ کې د پوځ د پالیسیو په ضد پراخې خود جوشه مظاهرې وشوې.
په بنو او لکی مروت کې خو لکونو خلکو دا غوښتنه هم وکړه چې پوځ دې د هغوی د سیمو نه ووځي ، ځکه چې پوځ دغو سیمو ته ترهګر راوستي. د تیر کال د اکتوبر دمیاشتې په یولسمه، دولسمه او دیارلسمه د پی ټی ایم له خوا رابلل شوې د پښتنو قامی جرګه کې هم د پوځ او ټي ټي پي دواړو نه غوښتنه شوې وه، چې په دوه میاشتو کې د پښتونخوا نه ووځي.
د تیر کالدسمبر میاشت کې د پښتونخوا ایالتي اسمبلۍ یو پریکړه تصویب کړی وه چې پکې په پښتونخوا کې د نویو پوځي عملیاتو مخالفت شوی.
دې ټولو پرمختګونو سره دا خبره په ډاګه شوې ده چې په پښتونخوا کې د پاکستان د جنرالواکۍ سیاستونه د تجرید او انزوا سره مخامخ شوي او ولسونه یې په کلکه مخالف دي.
د پوځ له خوا پیښور کې د دغې سیاسي غونډې د رابللو اساسي موخه دا ښکاره کول وو چې په پښتونخوا کې د پوځ عملیات د سیاسي تائید او پشتیبانۍ نه محرومه نه دي او سیاسي ګوندونه د پوځ د تصمیمونو مرسته کوي.
دا هم عجیبه خبره ده چې د پاکستان وزیراعظم شهباز شریف او د دفاع وزیر خواجه اصف غونډې ته رابلل شوي نه وو.
د دغې غونډې نه پس د پوځ اعلامیه کې ادعا شوی وه، چې ګویا ټولو سیاسي ګوندونو د پوځ د پالیسیو مرسته وکړه، خو په غونډه کې ګډونوالو بعضي سیاسي ګوندونو میډیا سره خبرو کې وویل چې هغوی د نویو پوځي عملیاتو مرسته نه کوي.
د دې نه هم مهمه خبره دا ده چې پښتونخوا کې جنګ روان دی. د کورمې د مسایلو په باره کې د سرکاري جرګې د تصمیمونو باوجود حکومتد پاړا چنار او پاس کورمې د محاصرې او بندیزونو په پاې ته رسولو کې تر اوسه پاتې راغلی دی.
د دغو واقیعتونو په رڼا کې دا ویل غلط نه دي چې د پیښور سیاسي غونډه یوه داسې نمایشي پیښه وه، چې د پښتونخوا د بحراني اوضاعو باندې به کومه مثبته اغیزه نه ولري.
د پاکستان پخواني کرېکټ ستوري او لومړي وزیر عمران خان ته د ځمکې د فساد په قضیه کې د ۱۴ کلونو بند سزا ور کول شوه. دا د نوموړي د ژوند د لوړو ژورو په لړ کې وروستۍ ده، چې له تیر یو نیم کال راهیسې په زندان کې دی.
۷۲ کلن عمران خان، ۲۰۲۲ کال کې پارلمان د بې باورۍ رایې ور کولو سره له واکه لرې کړ او وروسته له لسګونو قضیو سره مخ شو.
ښاغلي خان ته د ۲۰۲۳ کال په اګست میاشت کې د فساد په یوه بله قضیه کې هم د دریو کلونو بند سزا ورکړل شوې، چې له امله یې هغه څو میاشتې وروسته له عمومي ټاکنو بې برخې شو.
په زندان کې د عمران خان ساتلو له امله د ۲۰۲۴ کال په عمومی ټاکنو کې د نوموړي د ګوند نوماندانو خپلواک ګډون وکړ او د پارلمان ډیری څوکۍ یې هم وګټلې، خو د حکومت جوړولو لپاره د اړین اکثریت کې پاتې راغلل.
عمران خان د ده پرضد ټولې قضیې رد کړې او رویټرز ته یې ویلي؛ د پاکستان پوځ چې په ۱۹۴۷ کال کې له خپلواکۍ راهیسې د خپل تاریخ ډیره برخه په پاکستان واکمني کړې ده او استخباراتي اداره یې هڅه کوي چې دی او سیاسي ګوند یې له منځه یوسي.
خو پوځ چې د اټومي وسلو لرونکي پاکستان ځینې لویې اقتصادي ادارې هم کنټرولوي، په سیاست کې ځان بې طرفه وليب.
عمران خان چې د خپل واک پر مهال د پوځ د جنرالانو له لوري تر نیوکې لاندې راغی، د هغه وخت د پوځ د مشر جنرال قمر جاوید باجوه سره یې شخړه وشوه، چې د هغه د ګوښه کیدو لامل هم شوه.
عمران خان ویلي دي، که څه هم د پوځ مشري اوس د عاصم منیر په لاس کې ده، خو لا هم نوموړی او ګوند یې په نښه کوي.
د عمران خان د ګوند او د پاکستان د پوځ ترمنځ مخالفتونه هغه مهال ډیر شول، چې د ۲۰۲۳ کال په مۍ کې د خان له نیول کېدو وروسته د نوموړي ملاتړو د پاکستان په څو ښارونو کې د پوځ تاسیسات ویجاړ او لوټ کړل.
تر دغو لاریونونو وروسته د خان د سیاسي ګوند ځینو مشرانو له تحریک انصاف ګوند استعفا ورکړه او ګوند وايي چې لا هم د تحریک انصاف ګوند زرګونه پلویان بندیان دي.
عمران خان چې د کرکټ افسانوي لوبغاړی هم بلل کیږي، په ۱۹۹۲ کال کې یې پاکستان ته د نړیوال جام تر ټولو مهمه بریا ورپه برخه کړې ده.
نوموړي له فساد د پاک او سوکاله ملت لپاره سیاسي مبارزه پیل کړه او په ۲۰۱۸ کال کې یې واک ترلاسه کړ.
عمران خان د پاکستان تحریک انصاف (پي ټي ای) ګوند له جوړولو وروسته له دوو لسیزو مبارزو وروسته واک ته ورسېد.
په ۲۰۱۱ کال کې خان هغه ځوانان را جلب کړل چې د پراخ فساد، د برېښنا د اوږدمهاله کمښت او د زدکړې او بې کارۍ له بحرانونو مایوسه شوي وو.
له نوموړي سره د سیاسي مبارزي په ملاتړ کې له اروپايی هېوادونو پاکستاني کډوال یوځای شول او ان بهرنیو مشهورو کسانو او لوبغاړو یې هم ملتیا وکړه او په ۲۰۱۸ کال کې یې ټاکنې وګټلې.
ځینې څارونکي وايي، چې د ښاغلي خان ترټولو لوی دښمن د هغه خپله وینا او الفاظ و، چې د ملاتړو هیلې یې لوړې کړې.
عمران خان په اکسفورد پوهنتون کې د فلسفې او اقتصاد په برخه کې زدکړې کړې دي.
په کرېکټ کې د نوموړي ډیر شهرت هغه ته د پلې بوای شهرت هم ورکړی و.
د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران درې ځلې واده کړی دی.
نوموړي لومړی واده په ۱۹۹۵ کال کې د بریتانیايي سوداګر جیمز ګولډسمیت لور جمیما ګولډسمیت سره وکړ. دې جوړې، چې دوه زامن یې درلودل په ۲۰۰۴ کال کې طلاق واخیست.
خان د دوهم ځل لپاره د تلویزیوني خبریالې ریحام نایر خان سره واده وکړ خو په طلاق سره پای ته ورسید.
دریم واده یې د بشرا بي بي سره چې یوه روحاني مشره وه وکړ او اوس دواړه په زندان کې دي.
کله چې خان واک ته ورسېد، د یو داسې فلاحي دولت د جوړولو پلان یې پیل کړ چې د هغه په وینا د اسلامي نړۍ د ۱۴ پیړیو راهیسې یو مثالي نظام به وي.
خو د فساد پر ضد مبارزه چې، ځیني کسان یې له دندو ګوښه او بندیان کړل، خان د ډیرو کسانو له نیوکو سره مخ شو او دا کړنه یې د نوموړي له لوري د سیاسيی مخالفانو د ځپلو په مانا وبلله.
خان د ۲۰۲۲ کال په اپریل کې د لوړ انفلاسیون، د بودیجې مخ په زیاتیدونکي کسر او پراخ فساد له امله د خلکو د نا امیدۍ په منځ کې د لومړي وزیر له څوکۍ لرې شو، چې هغه یې د له منځه وړلو ژمنه کړې وه.
هغه مهال سترې محکمې د پارلمان د منحلولو په اړه د عمران خان پریکړه لغوه کړه او له هغه د واکمن ایتلاف جدا کیدل معنی دا وه چې هغه د باور رایه له لاسه ورکړه.
په دې سره، خان د پاکستان د ټاکل شویو لومړیو وزیرانو په نه ماتیدونکي قطار کې وروستی کس شو چې خپلې بشپړې دورې یې نه دي پوره کړې.
د پاکستان يوې محکمې نن جمعه د (مرغومې ۲۸مه) د ۱۹۰ میلیونه پونډو د فساد قضیې اړوند د تحریک انصاف ګوند بنسټګر او د پاکستان پخوانی لومړی وزیر عمران خان پر ۱۴ کاله بند او د هغه مېرمن بشریٰ بي بي په اوه کاله بند سزا محکومه کړه.
دغه پرېکړه د ناصر جاوېد رانا په نامه د یوه قاضي لهخوا د اډیاله زندان دننه واورول شوه.
د پاکستان جیونیوز د راپور له مخې، عمران خان د دغې پرېکړې د اورېدو لپاره د یاد زندان یوې بلې برخې ته لېږدول شوی و او د هغه مېرمن بشریٰ بي بي هم په دغه ځای کې حاضره وه. له دوی سره د دوی مشهورو وکیلانو لکه بیرسټر ګوهر، شعیب شاهین او سلمان اکرم راجه هم په دې اورېدنه کې ګډون کړی و.
د محکمې د پرېکړې له مخې عمران خان د ۱۴ کاله بند تر څنګ باید یو میلیون پاکستاني روپۍ جریمه هم باید پرې کړي. په ورته کې د هغه مېرمن بشری بي بي د اوو کلونو بند تر څنګ باید پنځه لکه پاکستاني کلدارې جریمې پر ورکړې محکومه شوې ده.
د محکمې قاضي دغه اعلان هم کړی که یادې جریمې ورنه کړل شي؛ نو عمران خان به شپږ میاشتې او مېرمن به یې درې میاشتې نور هم په بند کې پاتې کېږي.
د دې تر څنګ محکمه امر وکړ چې د القادر خیریه پوهنتون دې دولتي ملکیت وګرځول شي.
د عمران خان مېرمن بشریٰ بي بي د پرېکړې له اعلان وروسته د محکمې له تالار څخه بیا ځل نیول شوې ده.
د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې د هر ډول امنیتي ګډوډۍ د مخنیوي لپاره د اډیاله زندان دننه او شاوخوا سخت امنیتي تدابیر نیول شوي وو. پولیس او په ځانګړي ډول ښځينه پولیسې او په ساده جامو کې امنیتي مامورین په سیمه کې ځای پر ځای شوي وو.
د ۱۹۰ میلیونه پونډو قضیه چې د القادر خیریه پوهنتون سره تړاو لري، د یوه کال په اوږدو کې له ۱۰۰ څخه زیاتو عدالتي غونډو کې وڅېړل شوه. د اصلي تور له مخې عمران خان په کابینه کې د یو پټ قرارداد د تصویب لپاره له خپل نفوذ څخه کار اخیستی دی.
همدارنګه د تورونو پر بنسټ بشریٰ بي بي د ناقانونه فعالیتونو په ترسره کولو کې کلیدي رول لوبولی دی.
دغه قضیه د ۲۰۲۴ د ډېسمبر په ۱۸مه نېټه د پرېکړې لپاره خوندي ساتل شوې وه؛ خو څو ځله د پرېکړې اعلان ځنډېدلی و او بالاخره د ۲۰۲۵ د جنوري په ۱۷ نېټه وروستۍ پرېکړه واورول شوه.
دغه پرېکړه په پاکستان کې د تحریک انصاف ګوند مشرانو اوپلویانو ته یوه دروند ګوزار بلل کېږي او د فساد پر ضد د مبارزې په برخه کې د پاکستان دننه یو له مهمو ګامونو څخه ګڼل کېږي.
د عمران خان د واکمنۍ پر مهال یو بل چارواکی او د (ای ایس ای) پخوانی مشر فیض حمید هم د فساد تر څنګ په بېلابېلو قضیو کې زنداني شوی دی.
تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) د حماس او اسراییل ترمنځ د اوربند هرکلی کړی او دا یې د اسراییل پر وړاندې د حماس د لوړ مقاومت پایله ښودلې. دغه ډله وایي، حماس ثابته کړه چې ژوند په جهاد او وسله والې مبارزه کې دی.
دغې دلې د پنجشنبې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره وویل: «فلسطیني کوچني جهادي تنظیم حماس، د ځواک په نشه کې مست اسراییل په وړاندې نه یوازې پوره مقاومت وکړ، بلکې په صبر، استقامت او د دښمن په ځواب کې د جهاد په پایله کې، له غزې څخه د اسراییلي پوځیانو اېستلو کې بریا ترلاسه کړه.»
ټي ټي پي زیاته کړه: « موږ د دغې سترې بریا مبارکي ټول مسلمان امت په ځانګړې توګه د فلسطین خلکو ته وایوو. هغوی چې د دغې اوږدې جګړې پر وړاندې مبارزه کړې یو ځل بیا ثابته کړه چې ژوند د خپلو حقونو او د دین دفاع لپاره جهاد او وسله واله مبارزه کې دی.»
تر دې وړاندې افغان طالبانو هم د حماس او اسراییل د اوربند هرکلی کړی وو.
د طالبانو بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضياء احمد د پنجشنبې په ورځ د حماس او اسراييل د اوربند اړوند په يوه ويډيويي پیغام کې ویلي و: «د افغانستان اسلامي امارت د مقاومت مشرباته او د فلسطین صابر ولس ته د دې لویې لاسته راوړڼې مبارکي وایي.»
یاد وزارت دغه اوربند «د فلسطيني ولس افسانوي زغم او په ټرانګه کې د مقاومت د ۱۵ میاشتنۍ تاريخي مبارزې او قربانۍ» پايله بللې ده.»