روبيو د بهرنیو مرستو د کمولو په دفاع کې وایي د امریکا حکومت خیريه موسسه نه ده

احدي وویل، چې افغانستان کې اوسنی حالت د ملي ګټو په زیان دی او د بهرنیو مرستو په بندیدو سره فقر او بیکاري ډیره شوې ده.

نوموړي د امریکا له خوا د مرستو بندیدو ته په اشاره زیاته کړه:« که دا کومکونه بند شي دا بحران به فوق العاده شدید شي، مالي او پولي بحران به هم زیات شي.»

انوارالحق احدي وايي، د افغانستان اوسنی اقتصادي بحراني حالت مخامخ د طالبانو له حکومتدارۍ سره تړاو لري.

احدي وايي، دمګړی د افغانیو د ارزښت ساتلو لپاره په ارګ کې د سرو زرو د خښتو پرته هیڅ ملاتړ نه لري.

نوموړی وايي، په ارګ کې د سر زرو خښتي میعاري نه دي او ارزښت یې د ۲۰۰ څخه تر ۳۰۰ میلیونو ډالرو په شاوخوا کې دی.

احدي وايي، د ډالرو په وړاندې د افغانیو د ارزښت ساتلو لپاره ښه ملاتړ د اماني صندوق سرمایه کیدای شي، خو طالبانو تر اوسه زموږ څخه په دې اړه د مرستې هیڅ ډول غوښتنه نه ده کړې.

احدي د ډالر په وړاندې د افغانۍ ارزښت کمېدو ته په اشاره زیاته کړه:«ډیره سخته ده چې دا حالت ودریږي خو د لنډ مهال لپاره افغانستان بانک کولی شي په دوامداره توګه په بازار کې مداخله وکړي او ډالر لیلام کړي خو زه نه پوهیږم چې طالبان به څومره توان ولري؟»

نوموړی وايي، د افغانستان د اقصاد د ښه والې او افغانیو د ارزښت ساتلو لپاره غوره داده چې طالبان له نړۍ سره ښې اړیکي جوړي او سیاسي مخالفتونه ختم او د خلګو په خوښه حکومتدادري جوړه کړي.

احدي د یوې پوښتنې په ځواب کې چې اوس د افغانستان بانک خپلواک دی وویل:«مخکې مرکزي بانک مستقل وو، ولسمشر حق نه درلود چې لارښوونه ورته وکړي. اوس هغه سیسټم نشته اوس ټول مرکزي دي. زه ډاډه نه یم چې مالیه وزارت او بانک په خپل کار کې څومره مستقل دي؟ طالبان اوس په مالي او‌پولې برخو کې مداخله کوي او کله کله دا مداخله د مثبت پر ځای منفي نتیجه ورکوي.»

نوموړی وايي، د پوهنې او روغتیا وزارتونو په ګډون یو شمېر نورو ادارو فعالیت د نړیوالې ټولنې او په ځانکړې ډول د امریکا په مرستو تکیه و، خو د بهرنیو مرستو په ودریدو سره د یادو وزارتونو او ادارو فعالیتونه د فلج کېدو له ګواښ سره مخ دي.« دا اوس ځیني مسولیتونه د نړیوالې ټولنې اړوند وه، اوس افغانستان مالي توان نه لري، که دا مرستې ودریږي. اتیا سلنه مرستې د امریکا دي اوس د پوهنې او روغتیا وزارتونو بودیجه له دغو مرستو ده که ودریږی، یا به تړل کیږي یا به پیسي ورته پیدا کوي. نو دا پیسي به له کومه پییدا کیږي. دا وضیعت د افغانستان د راتلونکي لپاره ښه نه دي.»

د اماني صندوق د بورډ غړی ښاغلی احدی وايي، سره له دې چې دچین، جاپان او ځیني اروپايي هېوادونه له افغانستان سره مرستې کوي، خو که د امریکا مرستې بندې شي د افغانستان لپاره به یې پایله ډیره خرابه وي.

انوارالحق احدي د هغې پوښتنې په ځواب کې چې، ځینې هېوادونه له طالبانو سره د ډالرو په وړاندې د افغانیو د ارزښت په ساتلو کې همکاري کوي وايي:« د امریکا او نړۍ له خوا زموږ سره بلاعوضه مرستې کیدلې، ډیره برخه په اردو مصرفیدلې، خو روسیه په دا حد کې نه ده او چین هم په دې حد کې نه دی چې دومره مرستې وکړي چین، روسیه او ایران دا توانمندي نه لري چې له افغانستان سره د امریکا په څیر کومک وکړي او افغانستان له دې حالت څخه وباسي.»

همدارنګه ښاغلی احدي په سویس کې پر اماني صندوق د ټرمپ د ادارې د مداخلو په اړه وايي، چې یاد صندوق خپلواک دی د چا تر اثر لاندې نه دی او د صندوق په اړه هره پرېکړه د صندوق د بورډ د څلورو غړو له لوري کیږي خو تر اوسه امریکا د اماني صندوق په اړه کومه لاسوهنه نه ده کړي.

نوموړي په دې اړه زیاته کړه:« د قانون له مخې دا حق نه لري، خو د هغوی استازی زموږ سره شته. د هغوی استازی ویټو حق لري خو دا مسایل ورته واړه دي چې مداخله دې وکړي او عمومي پالیسې یې د دوی پیروي کوي. مثلا یو وخت ما پیشنهاد وکړ، چې له پاکستان راغلو کډوالو لپاره یو څه مرسته وکړو چې په افغانستان کې ځای پر ځای شي، خو دوی وویل چې دا کار به د ملګرو ملتونو له لارې وکړو خو زه طرفدار نه وم بیا ونه شو. که دوی یو پیشنهاد وکړي یا یې موږ وکړو د نه ویلو ځای پکې شته. اساسنامه یې مستقله ده او تصمیم به دا ګډ بورډ نیسي.»

انوارالحق احدي وايي، په دغه صندوق کې دمګړی درې عشاریه نهه میلیارده ډالر شته، خو تمه لري چې ډیر ژر به څلور میلیارده ډالرو ته ورسیږي.

د طالبانو امنيه قومندانۍ د مالوماتو له مخ، چې وژل شوي ماشومان د بيلابيلو کورنیو دي، چې لس، یولس او دیارلس کاله عمرونه یې درلوده.

د طالبانو د اعلاميې له مخي، د دوی پرسونل سيمې ته رسېدلی تر څو د پيښې پلټنه وکړي.

له جګړو پاتې ناچاوده توکي د ماشومانو لپاره خورا ستر ګواښ دی، چې له امله یې ماشومان مړه او یا هم دایمي معیوب کېږي.

یونېسف د مرغومې په ۱۶ مه راپور ورکړی، چې تېر کال په افغانستان کې تر ۵۰۰ ډېر ماشومان د ناچاودو توکو یا د جګړې د پاتې شونو چاودېدونکو توکو له امله مړه او ټپیان شوي دي.

د سره صلیب نړۍوالې کمیټې ای سي ار سي هم څه موده وړاندي په افغانستان کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې په دوام ویلي، چې د ۲۰۲۴ کال له پیل څخه تراوسه د ماشومانو په ګډون ۴۵۵ کسان د نا چاوده توکو د چاودنو اړوند پېښو کې مړه او ټپیان شوي دي.

د ۱۴۰۰ کال په زمري میاشت د واک له ترلاسه کولو راهیسې طالبانو په افغان ښځو او نجونو په ښوونځیو، پوهنتونو او طبې موسسو کې د بندیزونو په ګډون ډېر محدودیتونه لګولي دي.

په کابل کې یوه روغتیاپاله ثمر ضیا وايي، چې د طالبانو د محدودیتونو له امله د غوره ډاکټرانو په ګډون ډیری ښځې له افغانستان څخه ایران یا پاکستان ته تللې دي ترڅو د خپلو لوڼو تعلیم ته لومړیتوب ورکړي.

د نوموړې په ​​وینا کله چې د طالب ډلې غړي خپلې میرمنې د درملنې لپاره روغتون ته ورولي، نو له ټولو نارینه ډاکټرانوخه غوښتل کیږي چې له کوټې ووځي.

اغلې ضیا وايي، فکر کوي چې ډیری طالبان نارینه او ښځي د لومړي ځل لپاره ډاکټر ته مراجعه کوي.

د نوموړې په خبره د هغوی نارینه په ډاکټرانو باور نه کوي.«یوې ښځې جراحي عملیات ته اړتیا درلوده خو د هغې خاوند چې یو طالب جنګیالی و د خپلې مېرمنې له عملیات انکار وکړ.»

اغلې ضیا وايي، چې د دغه طالب د میرمنې له مړینې وروسته، هغه له پولیسو وغوښتل چې په روغتون کې د هغه د مېرمنې د میړنې پلټنه وکړي.

ثمر ضیا وايي، چې ځینې طالبان د روغتون په هغو کارمندنو باور نه کوي د دوی ملاتړي نه دي او هغوی داسې ادعا کوي، چې دغه کارمنان نه غواړي چې د طالبانو کورنۍ زیږون وکړي.

یوه بله افغانه قابله چې په یوه دولتي روغتون کې کار کوي وايي چې په لغمان کې طالبان "د دیکتاتورانو په څیر عمل کوي”

ټیلیګراف لیکلي، چې د بهرنیو مرستو کمیدو، بندیزونو او د طالبانو د پالیسیو له امله د افغانستان اقتصادي سقوط په روغتونونو کې څرګند دی.

وغتیاپالانو له ټیلیګراف سره په خبرو کې روغتونونو کې د روغتیايي چوپړونو د کمښت یو بشپړ توپیان بیان کړی.

دوی وايي؛ چې په یوه روغتون کې سرچینې دومره کمې دي چې کارمنان ځینې وختونه له ناروغانو غوښتنه کوي چې له روغتون بیرون وینه واخلي.

په دغه راپور کې ویل شوي، د یوې میندواره میرمنې کورنۍ د وینې رانیولو د لګښت توان نه درلود او دغې میرمنې خپل ژوند له لاسه ورکړ.

یوه بله قابله چې د کندهار په یوه دولتي روغتون کې کار کوي وايي، "دلته هیڅوک له لږو پیسو سره نه راځي."

نوموړې چې په یوه سیمه ییز روغتون کې کار کوي، ناروغان یې د کندهار په ګډون د څو سوېلي ولایتونو د ولسوالیو ښځې دي.

نوموړې وايي:«موږ خواشیني یو چې طالبانو په هر ځای کې په ښځو پسې راخیستې ده، دوی ښځې له هرڅه منع کړې دي.»

دغه قابله وايي په ولسوالیو کې خلک غلط فکر لري. دوی فکر کوي چې موږ د دغو خلکو پر ضد یو او نه غواړو چې دا ښځې وژغورو.

د «د نړیوالې ترهګرۍ د مالي ملاتړ د بندولو قانون» په نوم دغه وړانديزي لایحه به د ملګرو ملتونو له لارې د امریکا مرستي په دې توګه مشروطې کړې، چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت به د دې تضمين کوي، چې د واشنګټن نغدې مرستې به د ملګرو ملتونو د بشري مرستو په توګه افغانستان ته نه ليږل کېږي.

د لایحې د دوهم شرط له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت باید دا ډاډ تر لاسه کړي، چې هیڅ «ترهګریز سازمان» به د امریکا له دې مرستې ګټه پورته نه کړي.

سناتورې کاپيټو په یوه بیانيه کې لیکلي: «د امریکا خلک د دوی د مالیې له پیسو د ترهګرۍ د تمویل ملاتړ نه کوي.»

هغې وویل، چې وړانديز شوې لایحه به دا ډاډ ورکړي، چې د امریکا مالي مرستې د ملګرو ملتونو د نغدو پيسو په ليږد کې د طالبانو ډلې په ګټه، چې ښځې او نجونې ځوروي افغانستان ته نه داخليږي.

اغلې کاپیټو وویل: «که ملګري ملتونه افغانستان ته د امریکا لخوا د شويو مرستو حساب په سمه توګه نشي ورکولی نو باید باور پرې ونشي.»

د لویدیځې ويرجینیا سناتورې وویل، چې د یو شمیر نورو سناتورانو په ګډون له ارکانزاس ایالت ټام کاټن، د الاباما کيټي بريټ، د لوييزيانا بيل کسیډي، د فلوريډا ریک اسکاټ، د تګزاس ټډکروز، له ټنسي مارشا بلکبرن، د شمالي کارولينا ټام ټيليس او د جنوبي کارولينا ټيم اسکاټ د دې لايحې ملاتړ کړی.

سناتورې کاپیټو په خپله بیانيه کې زیاته کړې، چې د سیګار د راپور له مخې، د تیر کال په می میاشت کې د امریکايي مالیه ورکوونکو لږ تر لږه ۱۰.۹ ملیون ډالر د طالبانو لاس ته ورغلي وو.

د نرښځیو د حقونو فعالې ارادیا خان د پاکستان له دولتي راډیو سره په مرکه کې، د پاکستان له حکومت د زدکړو او کارې زمیني برابولو په برخه کې د اسانتیاوو برابولو غوښتنه کړې.

نوموړي وایي:« فکر کوم د حکومت لپاره پکار ده چې ډیر ځه وکړي، په ځانګړي ډول د زدکړو په برخه کې، د کاري زمینې برابرولو په برخه کې.»

دغه جنس بدلې د محرومو ډلو د پیاوړتیا پر اهمیت ټینګار کوي او په پاکستاني ټولنه کې د ټرانس جنسو د پراخ شمولییت او ټولنیز عدالت غوښتنه کوي.«له خلکو به تردې هاخوا نور څه وغواړم، چې وه وړونو ستاسو څخه موږ ډیره عادي غوښتنه کوو، هغه انساني حقوق دي، هغه که زموږ د قانون له مخې وي، که زموږ د ټولنې د اصولو له مخې وي، یو عادي انسان چې کوم حق لري موږ ته دې هم راکول شي. موږ ډیر څه نه غواړو بس موږ دې ژوند کولو ته پریږدي. »

دغه جنس بدلې خوشاله ده چې د ځوانانو په ملي شورا کې د ټرانس جنسانو استازیتوب کوي.

که څه هم د پاکستان په قانون کې ټرانس جنس د زدکړو ترڅنګ په دولتي ادارو کې د کارولو او نور ټولنیز حقونه هم ورکول شوي، خو د ځینو دودونو له امله په دغه هېواد کې لا هم د دوی حقونو ته د نورو وګړو په څیر درناوی نه کیږي.