خلیلزاد: که د هېوادونو مشران له امریکا سره د نوې اړیکې پېلول غواړي د دوی یرغمل دې خوشي کړي

نرګس محمدي له نهه ځلې محاکمې وروسته اوس په زندان کې لسم کال تېروي او باید د نورو لسو کلونو لپاره بېرته زندان ته ولاړه شي.

نوموړې دا مهال د تهران په ایوین زندان کې د سیاسي بندیانو په څانګه کې بندي ده.

نوموړې وویل چې هغه درې ځله د یوازیتوب بند ته لیږل شوې، چیرې چې «د بند شرایط د زغم وړ نه دي.»

هغې زیاته کړه: «هغوی تاسو هلته د دې لپاره راوړي چې تاسو رواني او اخلاقي شکنجه کړي او تاسو مات کړي.»

د ښځو د حقونو دغې فعالې ویلي چې په بند کې ورته د ناروغ پلار سره د لېدو او ان په جنازه کې یې د ګډون اجازه ورنه کړل شوه.

نوموړې زیاتوي چې د خپلو اولادونو سره د خبرو اجازه نه ورکول کیږي خو د هغې ورځې په تمه ده چې یوه ورځ به خپل اولادونه په غېږ کې ونیسي.

محمدي ټينګار وکړ چې د «ښځه، ژوند، ازادۍ» لاريون چې په ۲۰۲۲ کال کې د مورالټي پوليسو له خوا د ماهسا اميني د وژل کېدو له امله رامنځته شو لا هم «ژوندی دی خو بېلابېلې بڼې لري.»

هغې زیاته کړه چې دا ښیي چې د ایران خلک «مقاومت کوي. تاسو د ایران په هر ځای کې د دې مقاومت کچه ​​لیدلی شئ.»

دغې فعالې د ایراني میرمنو لپاره د جبري حجاب قانون د چارواکو لخوا «زور واکي» وبلله. او زیاته یې کړه چې که دوی وکولای شي د ټولنې په نیمه برخه واکمن شي، نو «دا محکومیت به دوی ته اجازه ورکړي چې ټوله ټولنه تر خپل واک لاندې راولي.»

محمدي وايي، له هغې بار بار د ايراني چارواکو له خوا له هېواده د وتلو غوښتنه شوې، خو هغې رد کړې وه.

هغې په پای کې وویل: «زه له ایران څخه د وتلو اراده نه لرم. زه هوډ لرم چې د ایراني خلکو تر څنګ خپلې مبارزې ته دوام ورکړم.»

د حماس یوه چارواکي وویل: "منځګړیو حماس ته ویلي چې د شنبې په ورځ د بندیانو د تبادلې د څلورمې ډلې له بشپړېدو وروسته د رفح بندر د پرانیستلو اجازه ورکړي."

سرچینې څرګنده کړه چې "د غزې د اوربند او د یرغمل شویو خوشې کولو د موافقې له مخې به ټپي شوي فلسطینیان د غزې له خاورې څخه اېستل کیږي."

د مصر سره د رفح پوله د فلسطین خاورې ته د ننوتلو او د مرستې لپاره یوه مهمه لاره ده.

خو دا پوله د تېر کال په مې میاشت کې وروسته له هغې وتړل شوه، چې اسراییلي ځواکونو فلسطیني غاړه ونیوله.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ تګلارې مشرې کاجا کالاس د جمعې په ورځ وویل چې د دې ټولنې ۲۷ غړي د فلسطین او اسراییل په غوښتنه د رفح په بندر کې د څارنې ماموریت ځای پر ځای کړی دی.

نوموړې پر اېکس پاڼې لیکلي: "دا به د فلسطین د سرحدي پرسونل ملاتړ وکړي او د غزې څخه بهر د افرادو لېږدولو ته به اجازه ورکړي، په شمول د هغه کسانو چې روغتیایي پاملرنې ته اړتیا لري."

اسراییل او حماس به د شنبې په ورځ د اوربند د یوې برخې په توګه چې د جنورۍ په ۱۹ پلي کیږي د غزې په تړانګه کې د دوی څلورم پړاو یرغمل شوي بندیان تبادله کوي.

تر اوسه پورې ۱۵ تنه یرغمل شوي د سره صلیب نړۍوالې کمېټې (ای سي ار سي)ته د سلګونه فلسطیني بندیانو په بدل کې سپارل شوي دي.

ټيم برچیټ پر خپلې اېکس پاڼې کاږلي، د تېر ۲۰۲۴ کال د اکتوبر د نهمې د کانګرس د غړي په توګه بهرنیو چارو وزات ته لېږلي مکتوب سره لیکي چې افغان تبعه ایمان رحیمي امریکا ته مطلوب شخص سراج الدین حقاني ته د خلیفه خطاب کړی او همدا ډول یې د طالبانو کړنې ستایلي دي.

په دغه مکتوب کې چې د تېر حکومت د بهرنيو چارو وزیر انټوني بلېنکن ته استول شوی په کې راغلي: «زه د ښاغلي ایمان رحیمي په اړه د بیړنۍ اندیښنې څرګندولو لپاره لیکم، چې د افغانستان تبعه دی او د طالبانو د استخباراتو عمومي ریاست سره احتمالي اړیکې لري، چې په دې وروستیو کې د متحده ایالاتو ویزه ورکړل شوې او له ترکیې څخه متحده ایالاتو ته راغلی دی.»

په مکتوب کې وړاندې راغلي:« د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له خوا د افغانستان د نیولو راهیسې، ښاغلي رحیمي د لوړ پوړو طالب قوماندانانو ته نامحدود لاسرسی درلود او د طالبانو او حقاني شبکې له خوا کنټرول شوي محدودو سیمو ته د ننوتلو اجازه ورکړل شوې، په شمول د ترهګرو روزنیز کمپونه او د پخوانیو لوړ پوړو حکومتي چارواکو استوګنځایونو.»

په دغه مکتوب کې لیکل شوي چې دغه ډول ځایونو ته د لاسرسي دا کچه یوازې د طالبانو د استخباراتو عمومي ریاست له خوا ورکول کیږي.

مکتوب کې وړاندې راغلي: «په خپلو عامه موجودو ویډیوګانو کې، ښاغلي رحیمي سراج الدین حقګاني چې د (ایف بي ای) له خوا مطلوب ترهګر دی او د ۱۰ میلیون ډالرو انعام پرې اېښودل شوی، د "خلیفه" په توګه یاد کړی.»

په مکتوب کې په ښاغلي رحیمي تور پورې شوی، چې په دوامداره توګه د بندیزونو لاندې طالب مشرانو په اړه په سوشل میډیا کې مناسب پوښښ ترسره کړی، چې په موثره توګه د دوی د افراطي اجنډا په وده کې مرسته کوي.

د متحده ایالاتو کانګرس غړي په توګه د برجیټ په دغه مکتوب کې د افغان تبعه ایمان رحیمي په اړه بېلا بېلې هغه کړنې په نښه شوي چې نوموړي د طالبانو د حکومت په ګټه ترسره کړي او د بهرنیو چارو وزارت نه یې غوښتنه کړې چې د نومړي کړنې وڅاري.

ټيم برچیټ: «زه د بهرنیو چارو وزارت او اړوندو چارواکو څخه غوښتنه کوم چې د ښاغلي رحیمي فعالیتونه او تړاوونه له نږدې وڅاري، ځکه چې دوی ممکن د ملي امنیت لپاره د پام وړ احتمالي ګواښ رامینځته کړي او هغه ارزښتونه زیانمن کړي چې موږ یې ملاتړ کوو.»

مرستندویه ادارو ویلي، چې د مرستو ځنډول د دوی د جدي اندیښنو لامل ګرځيدلي، ځکه چې د خوارځواکو ماشومانو لپاره د خوړو ملاتړ په څیر پروګرامونه ممکن ودرول شي.

د دغو سازمانونو په وینا، د مرستو ځنډول د دې ماشومانو د ډیرې مړینې مانا لري.

خو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر د پنجشبنې په ورځ په يوه مرکه کې ټینګار کړی چې: «موږ نه غواړو خلکو د مړينې شاهد واوسو.»

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ سپینې ماڼۍ ته له ننوتلو سملاسي له افغانستان سره د پيسو د لېږد په ګډون ټولې بهرنۍ مرستې د دریو میاشتو لپاره وځنډولې.

له دې پریکړې وروسته د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې له بیړني خوراکي پروګرامونو او اسراییل او مصر ته د پوځي مرستو پرته د بهرنیو مرستو ډیری پروژې به وځنډول شي.

دا پریکړه د ټرمپ ادارې د پالیسیو سره د دې پروګرامونو اړوند د څارنې په موخه شوې او ممکن دا څارنه تر ۸۵ ورځو پورې وخت ونیسي.

مارکو روبیو وویل، چې د دې اقدام یوه موخه د مرستو ترلاسه کونکو ترمنځ د همکارۍ زیاتوالی دی.

امریکا، چې د نړۍ ترټولو لوی بشري مرسته کوونکی دی، په ۲۰۲۳ کال کې شاوخوا ۷۲ ملیارد ډالر مرسته کړې.

د امریکا د بهرنیو مرستو ځنډول هم په افغانستان باندې د پام وړ اغیزې لري.

له دې پریکړې وروسته، د افغانیو ارزښت بې ساري کچې ته راټیټ شو.

وروسته له هغه چې طالبان واک ته ورسېدل د بشري مرستو له لارې افغانستان ته نغدي پیسې رسېدلې.

د طالبانو تر کنټرول لاندې مرکزي بانک د تیر کال تر غويي مياشتې، په اونۍ کې دوه ځله کابل ته د ۴۰ ملیون ډالرو په ارزښت د کڅوړو د رسیدو خبر ور کاوه.

د طالبانو د اقتصاد مرستیال وزیر عبداللطیف نظري مخکې اعلان کړی و، چې له افغانستان سره د امریکا د مرستو له ځنډولو وروسته د هیواد په ۲۸ ولایتونو کې د ۵۰ نړیوالو مرستندویه سازمانونو فعالیتونه ځنډول شوي دي.

هغه د نړۍ له هېوادونو وغوښتل، چې بشري مرستې له سیاسي مسایلو جلا کړي.

له دې سره هم مهاله طالبانو دولتي کارمندانو ته تنخواوي او د تدارکاتي توکو اخیستل بند کړي دي.

لطیف نظري تایید کړه، چې د «تخنیکي ستونزو» له امله د دولتي کارمندانو د معاشونو په ورکولو کې ځنډ راغلی دی.

د «د نړیوالې ترهګرۍ د مالي ملاتړ د بندولو قانون» په نوم دغه وړانديزي لایحه به د ملګرو ملتونو له لارې د امریکا مرستي په دې توګه مشروطې کړې، چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت به د دې تضمين کوي، چې د واشنګټن نغدې مرستې به د ملګرو ملتونو د بشري مرستو په توګه افغانستان ته نه ليږل کېږي.

د لایحې د دوهم شرط له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت باید دا ډاډ تر لاسه کړي، چې هیڅ «ترهګریز سازمان» به د امریکا له دې مرستې ګټه پورته نه کړي.

سناتورې کاپيټو په یوه بیانيه کې لیکلي: «د امریکا خلک د دوی د مالیې له پیسو د ترهګرۍ د تمویل ملاتړ نه کوي.»

هغې وویل، چې وړانديز شوې لایحه به دا ډاډ ورکړي، چې د امریکا مالي مرستې د ملګرو ملتونو د نغدو پيسو په ليږد کې د طالبانو ډلې په ګټه، چې ښځې او نجونې ځوروي افغانستان ته نه داخليږي.

اغلې کاپیټو وویل: «که ملګري ملتونه افغانستان ته د امریکا لخوا د شويو مرستو حساب په سمه توګه نشي ورکولی نو باید باور پرې ونشي.»

د لویدیځې ويرجینیا سناتورې وویل، چې د یو شمیر نورو سناتورانو په ګډون له ارکانزاس ایالت ټام کاټن، د الاباما کيټي بريټ، د لوييزيانا بيل کسیډي، د فلوريډا ریک اسکاټ، د تګزاس ټډکروز، له ټنسي مارشا بلکبرن، د شمالي کارولينا ټام ټيليس او د جنوبي کارولينا ټيم اسکاټ د دې لايحې ملاتړ کړی.

سناتورې کاپیټو په خپله بیانيه کې زیاته کړې، چې د سیګار د راپور له مخې، د تیر کال په می میاشت کې د امریکايي مالیه ورکوونکو لږ تر لږه ۱۰.۹ ملیون ډالر د طالبانو لاس ته ورغلي وو.