په کابل کې د حامد کرزي او د ایران د سفیر لیدنه

د طالبانو د دفاع وزیر ملایعقوب د پنجشنې په ورځ د سردار محمد داود خان کمپلکس روغتون کې د څلورو طبي څانګو د پرانيستې په مراسمو کې وویل چې له ټولو هېوادونو سره په متقابل احترام اړيکي غواړي او دوی نه غواړي، چې افغانان بیا ناخوالو ته وګرځي.

هغه زياته کړه: «موږ د دې نړۍ يوه برخه یو. غواړو چې د دنیا سره ژوند وکړو.د ټولو اسلامي او ملي منافعو په نظر کې نيولو سره، په متقابل احترام ولاړې اړيکې ولرو، نه غواړو چې بیا پرديو اشغالګرو ته زمينه برابره شي».

د نوموړي په وینا، ځيني ستونزې درک کوي او د ملت ژغورنې لپاره به د ستونزو د حل لپاره کار کوي.

هغه وویل: «باید د دې ملت د ژغورنې هڅو ته دوام ورکړو، ځينې وختونه د ځينو مشکلاتو د حل په وجه تر هغه د لویو مشکلاتو سره موږ مخامخ کیږو.» نوموړي دا ونه ویل چې له کومو ستونزو سره مخ دي.

هغه غوښتنه وکړه، چې د تل پاتې ثبات لپاره باید حوصله وشي.

د طالبانو دفاع وزير په بهر کې له افغان ډاکټرانو غوښتنه وکړه، چې وطن ته راشي او د خلکو خدمت وکړی.

دغه طالب چارواکی پر داسي مهال له نړیوالو سره د تعامل غوښتنه کوي، چې له دې وړاندې د دې ډلې مشر هبت الله اخوندزاده په خپلو خبرو کې ویلي و، چې له نړۍ سره د تعامل هيڅ اړتیا نه لري او هيڅ وخت به «د شریعت پر سر معامله ونه کړي».

په زابل کې د طالبانو امنیه قومانداني وايي، چې دغه ټرافیکي پېښه نن غرمه مهال د کابل ـ کندهار پر عمومی لاره د کلات ښار اړوند پل سنګي سیمه کې د یوه باروړونکي ټېلر او یوه کوچني موټر ترمنځ شوې ده.

د زابل امنیه قومانداني وايي، په یاده ټرافیکې پېښه کې څلور ښځې او درې ماشومان مړه شوي او دوې ښځې او یو نارینه ټپیان دي.

د یادې ترافیکي پېښې ټول قربانیان د یوې کورنۍ غړي دي.

د زابل امنیه قومانداني وايي، ټپي شوي کسان روغتون ته لیږدول شوي.

د زابل د امنیه قوماندانۍ ویاند ذبیح الله جوهر وايي، د باروړونکي ټېلر موټر چلوونکي تر پېښې وروسته د تیښتې هڅه کړې، خو طالبانو نیولی دی.

د کابل ـ کندهار پر لویه لاره د روان کال د لیندۍ میاشتې په وروستیو کې هم دوو ټرافیکي پېښو له امله ۴۴ تنه مړه او ۷۶ نور ټپیان شوي وو.

د طالبانو لوی درستيز فصیح الدین فطرت په کابل کې د سردار محمد داود خان کمپلکس روغتون کې د طبي مرکزونو د پرانيستې په مراسمو کې وویل، چې د اتریش په پلازمېنه ویانا کې د وروستۍ ناستې ګډونوال د ملت له خوا رد شوي او هيڅ وخت به خپلو موخو ته ونه رسيږي.

فطرت ويلي، چې دغه کسان د «کفارو په شتون کې» له وطنه تښتيدلي او اوس د دوی په وړاندې توطيې جوړوي.

نوموړي زياته کړې: « د ویانا د غونډي کسان له طالبانو وروسته د افغانستان په اړه فکر کوي، زه یقین لرم، چې دغه خلک په ملت کې ځای نه لري، دوی باید پوه شي، چې له طالبانو وروسته افغانستان وجود نه لري».

د طالبانو لوی درستیز وایي، چې د دوی په منځ کې واک، څوکۍ او قدرت مهم نه دی او هغه کسان ډېر پرمختګ کوي، چې د خلکو خدمت وکړي.

نوموړي ویلي، چې د طالبانو په منځ کې اختلاف نشته او هر څوک چې د امنیت ګډولو هڅه کوي ځواکونه به یې پر وړاندې دريږي.

هغه زياته کړه: « هر څوک چې د افغانستان په هره برخه کې د امنیت د ګډوډولو هڅه او فکر کوي دوی به یې مخه نیسي، امنيتي ځواکونه کمزوري نه دي، دا هغه ځواکونه دي، چې ۲۰ کاله له لویو قدرتونو سره وجنګيدل او اوس امنيت هم ساتلی شي».

فصیح الدین فطرت خپلو مخالفو ته په خطاب کې وویل، چې د افغانستان نيول د هغوی لپاره یو خوب او خيال دی او هيڅ وخت به بریالي نه شي.

د طالبانو مخالفانو پرله پسې دوه ورځې په ویانا کې غونډه وکړه او د یوې اعلامیې په خپرولو سره یې اعلان وکړ، چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې مهم سندونه تصویب کړي دي.

د دې غونډې ګډونوالو وويل، چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې د ډیموکراتیک نظام جوړښت، نړیوالو اړیکو، بشري حقونو او اقتصادي برخو په اړه ارزښتناک سندونه تصویب کړي.

نوموړي په خپل پیغام کې ټینګار کړی چې د ویانا پروسې او ملي هڅو سره د افغانستان د راتلونکي لپاره یو قوي فکري اشتراک لري.

د غونډې له پای ته رسېدو وروسته د پنجشنبې په ورځ اتمر پر خپل اېکس ولیکل، « موږ ټول غواړو ملي حاکمیت بېرته د افغانستان خلکو ته را ستون شي او یو داسې سیاسي نظام رامنځته شي چې د خلکو د ازادې ارادې پر بنسټ ولاړ وي، د ټولو افغانانو، ښځو، نارینه‌وو او ماشومانو، اساسي حقوقو ته ژمن وي».

اتمر وویل چې دا ډول نظام نه یوازې د افغانستان د دوامدارې سولې بنسټ دی، بلکې د سیمه‌ییز ثبات او نړیوال امنیت لپاره هم حیاتي ارزښت لري.

نوموړي د ویانا پروسې هڅې د ملي اجماع د رامنځته کولو لپاره وستایلې او هیله یې څرګنده کړه چې دا پروسه وکولای شي د سیاسي او مدني جریانونو له پراخو مشورو سره یوه هر اړخیزه لارنقشه او مهم اسناد چمتو کړي.

خو اتمر د دې پروسې د لا پیاوړتیا لپاره یو شمېر وړاندیزونه هم کړي دي.

اتمر د ملي مشورتي پروسې پراخول او د هغې ټول‌ شموله کول مهم ګڼي او ټینګار کوي، چې نور سیاسي جریانونه هم ورته پایلې ته رسېدلي دي، نو باید ګډ کار ته لومړیتوب ورکړل شي.

هغه وايي، « که سیاسي او لوژستیکي محدودیتونه د ګډو غونډو مخنیوی کوي، باید له نوښتګرو لارو کار واخیستل شي، استازي واستول شي او د ملي همکارۍ لپاره ګډ تفکر رامنځته شي».

اتمر زیاتوي، « موږ باید یو بل ته د دوستۍ او همکارۍ لاس ورکړو او هغه اختلافات شاته پرېږدو چې زموږ د جمهوریت د سقوط لامل شول».

هغه دغه راز ویلي، چې لومړی باید پر هغو ټکو ملي همکاري پیل شي، چې ټولیز توافق پرې موجود دی.

د اتمر په باور، د مشروع نظام رامنځته کول او د بین‌الافغاني سیاسي مذاکراتو ترسره کول د ټولو لپاره د منلو وړ دي، نو باید ژر تر ژره پرې کار وشي.

اتمر په پای کې یو ځل بیا خپل او د خپلو همکارانو تعهد څرګند کړی او ډاډ یې ورکړی، « موږ چمتو یو چې له هر هغه افغان سره همکاري وکړو چې د دې اصولو ملاتړ کوي او موږ به د یو هدفمند او اصولي ګډ کار لپاره هېڅ ډول هڅه ونه سپموو».

هغه وویل، چې په ایران کې د بهرنیو وګړو شمېر د دوی له وسې لوړ دی، چې ځینې کاري فرصتونه یې له منځه وړي دي.

یاد ایراني چارواکي دې ناستې ته ویلي، چې « لومړی ګام، د غیرقانوني اتباعو [افغانانو] ایستل دي، خو باید داسې اقدام ونه کړو چې د دوو ګاونډیانو [افغانستان او ایران] ترمنځ درز رامنځته شي».

د ایران د کورنیو چارو وزیر سکندر مومني په دې ناسته کې ټینګار کړی، چې په دې برخه کې ستونزې یوازې د یو بل په ملامتولو نه‌ حل کېږي.

مؤمني وايي، «یوازې فزیکي دیوال جوړول مطلق حل نه‌دی، بلکې دا کار د تګ راتګ سرعت ورو کوي او کنټرول یې اسانه کوي، خو له بلې خوا باید د هغو کسانو لپاره لګښتونه لوړ شي چې د غیرقانوني اتباعو کارګر ځواک څخه استفاده کوي».

نوموړي ویلي، ددوی ټینګار دا دی چې والیان باید اجازه ورنه‌کړي چې ټولنیزې ستونزې امنیتي بڼه غوره کړي.