د طالبانو تصفیوي کمیسیون د خپلو جنګیالیو د تصفیې فورمې له سره ارزوي

د سره صليب ویب‌پاڼې د خبر له مخې، ښاغلي کراهنبول په کابل کې، چې د چین د سرې میاشتې ټولنې مرستیال وانګ یې ملتیا کوله، د افغاني سرې میاشتې له رضاکارانو او طالب چارواکو سره لیدلي او د افغانستان د روان ناسم بشري وضعیت په اړه یې خبرې ورسره کړې دي.

هغه ویلي، په افغانستان کې بشري وضعیت لا هم خورا خراب دی او په میلیونونو خلک بشری مرستو ته اړتیا لري، هغه وايي: «دا د څلورو لسیزو جګړو پایله ده، چې هره افغانه کورنۍ یې اغیزمنه کړې ده. ما په کابل کې د سره صلیب د فزیکي بیارغونې په مرکز کې له نارغانو سره ولیدل، دغه کار ډیر مهم دی، چې موږ د ماینونو قربانیانو ته د بدن مصنوعي غړي برابروو ترڅو په بیا تګ کې ورسره مرسته وشي، د مصنوعي غړو جوړول، د دوی ژوند ته بدلون ورکولی شي.»

کراهنبول، له افغانستان سره د نړیوالو مرستو په لېږلو په ټینګار سره ویلي، «دا مهمه ده چې بشردوستانه بنسټونه په بې پرې او خپلواکه توګه له اړمنو ټولنو سره کار وکړي، د سره صلیب لومړیتوب دا دی، چې معلولیت لرونکو خلکو، بندیانو او د وسله‌والې جګړې له قربانیانو سره بشري مرستې ترسره کړي.»

هغه وايي، یاده ټولنه به له طالبانو سره اړیکو ته دوام ورکړي، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې بشري اصول مراعت شوي دي.

د سره صلیب نړیواله کمېټه له څو لسيزو راهیسې په افغانستان کې له افغاني سرې میاشتې ټولنې سره په ګډه کار کوي.

د سره صلیب نړیواله کمېټه د ۱۹۰۰ تنه کارکوونکو په لرلو سره بیلابیلې بشري مرستې لکه روغتیایي خدمتونه او څارنې، د بیارغونې ملاتړ، اوبه او همداشان د خوراکي خوندیتوب په برخو کې خپل خدمتونه ترسره کوي.

سعودی عربستان ویلي، دغه مهمې مرستې به په سملاسي توګه د پولیو د له منځه وړلو نړۍوال پروګرام ته ورکړل شي، چې په افغانستان او پاکستان کې د پولیو له خپرېدو او مخنیوي په برخه کې مرسته وکړي.

د پاچا سلمان د بشری مرستو د بنسټ مشر ډاکټر عبدالله الربیع وویل: «نړۍ تل د پولیو د له منځه وړلو په هڅه کې ده، او سعودي عربستان ویاړي چې د دې نړۍوال نوښت برخه ده. د سلطنت مرستې به د نن ورځې ټولو زیان منونکو ماشومانو د ساتنې مهمه برخه شي، ترڅو د سبا نسلونه د دې مخنیوي وړ ناروغۍ څخه پاک ژوند وکړي.»

د روغتیا نړیوال سازمان مشر ډاکټر ټیډروس ادهانوم ګبریسیوس وویل: «موږ په خپل ګډ ماموریت کې تر دې دمه رارسېدلي یو، چې په نړۍ کې د پولیو مخنیوی وکړو، خو وروستۍ لاره خورا سخت ده. د کار پای ته رسیدل ثابت عزم ته اړتیا لري، او د سعودي عربستان دا سخاوتمندانه مرسته به موږ سره مرسته وکړي چې په جګړه ځپلو او نورو ستونزمنو سیمو کې ماشومانو ته ورسیږو ځکه، چې موږ د پولیو څخه د پاکې نړۍ لید درک کولو لپاره په ګډه کار کوو.»

د پولیو د مخنیوي نړېوال پروګرام سره د سعودي عربستان ۵۰۰ میلیون ډالره مرستو ژمنه په داسې حال کې تازه کېږي، چې د ملګرو ملتونو د روغتیا نړېوال سازمان د معلوماتو له مخې، په تېر ۲۰۲۴ زېږدیز کال کې په افغانستان کې د ګوزڼ ۲۵ پېښې ثبت شوې وې چې د ۲۰۲۳ کال پرتله څلور برابره ډېرې وې.

د دغو پېښو کچه په کندهار او هلمند ولایتونو کې تر بل هر ځای زیاتې وې، چې یوازې ۲۰یې په یادو ولایتونو کې ثبت شوې دي.

د راپورونو پر بنسټ په روان کال کې لا تر اوسه پورې په افغانستان کې د پولیو شپږ مثبتې پېښې ثبت شوې دي.

په افغانستان کې ناسم کلتوري او مذهبي دودونو له کبله خلک خپل کوچنیان د ګوزڼ پر ضد نه واکسین کوي او له همدې کبله د دغه ویروس خپریدو ته لار برابره شوې دي.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ د افغانستان د څانګې مشر عرفات جمال، د تړون د لاسليک پر مهال ویلي، په دې خوښ دی، چې له جایکا سره په ګډه د کډوالو ستونزو ته د رسیدو په برخه کې کار کوي، هغه وايي: «زموږ دا ګډ کار، د راستنېدونکو کډوالو، بې ځایه شویو افغانانو او د هغوی په کوربه سیمو کې د ژوندانه ملاتړ دی، په ځانګړي توګه د کورنۍ په اقتصاد کې د ښځو ونډې ته ډیره پاملرنه په کې شوې ده.»

هغه زیاته کړه، چې د دغو مرستو په لړ کې به کډوالو او بې ځایو شویو کورنیو ته کاري فرصتونه رامنځته کړي: «موږ به نه یوازې دا چې په بشري مرستو د بې ځایه شویو خلکو تکیه کمه کړو، بلکې په دې سره به د ټولې ټولنې وقار او سوکالۍ ته وده ورکړو.»

بلخوا په افغانستان کې د جاپان سفیر ډاکټر تاکایوشي کورومیا ویلي، چې د جاپان حکومت ژمن دی، چې له افغانستان سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي، هغه ویلي جاپان به د کرنې، د ښځو لپاره اقتصادي فرصتونه او راستنېدونکو کډوالو په برخه کې د افغانستان لاسنیوی وکړي، ترڅو ټولنیز یوالی او پیاوړې ټولنه رامنځته شي.

هغه وايي، د جاپان له‌خوا پردغو مرسته شویو پیسو به د بلخ، هرات، کابل، کندهار، لوګر او پکتیا په ولایتونو کې ګڼې پروژې پلې شي، چې موخه یې په هغو ټولنو د فشار کمول دي، چې د بېرته راستنېدونکو کډوالو او بې ځایه شویو خلکو کوربه دي.

د کډوالو او داخلي بې ځایه شویو په برخه کې دغه مرستې په داسې حال کې کېږي، چې افغانستان لا هم له سترو اقتصادي او بشري ننګونو سره مخ دی او د کډوالو او بې ځایه شویو کورنیو د ژوند شرایطو د بیارغونې او ښه کولو لپاره نړیوال ملاتړ ته اړتیا لري.

یاد سازمان وړمه ورځ د «بېګم راډیو» د خپرونو د بیا پلېدو او د دغې رسنۍ د دوو کارکوونکو د خوشې کېدو په تړاو د خپلو سرچینو د معلوماتو پر بنسټ یوه خبرپاڼه خپره کړې وه؛ خو تازه دغه سازمان د یوې بلې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه کسان لا نه دي خوشې شوي.
تر دې وړاندې (د سلواغې په ۱۶مه نېټه) په کابل کې د بېګم راډيو د خپرونو له بندېدو وروسته د دغه راډيو مسوولانو ویلي و، چې طالبانو د دوی یو شمېر کارکوونکي هم له ځانه سره بېولي دي؛ خو دوی د دغو کارکوونکو د شمېر په تړاو څه نه و ویلي.
د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان په خبرپاڼه کې راغلي، چې په هېواد دننه معلوماتو ته د لاسرسي شرایط خورا پېچلې دي او له افغانستان څخه د معلوماتو ترلاسه کول تل له جدي خنډونو او محدودیتونو سره مل وي.
‏د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان د «بېګم راډیو» او د دغې رسنۍ د کارکوونکو وضعیت څاري او په سملاسي توګه یې د دغو کسانو د خوشې کېدو غوښتنه کړې.
دغه سازمان دارنګه په افغانستان کې د رسنیو ازادۍ ته پر درناوي ټینګار کړی دی.
د یاد سازمان په تېرې خبرپاڼه کې راغلي و، چې له فشار او سانسور پرته د رسنیو ازاد فعالیت یو بنسټیز حق دی او باید تضمین شي.
د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان په خبره، په دغه هیواد کې پر رسنیو دوامداره فشار، سانسور او ګواښونه د دې لامل شوي چې د ژورنالېزم کیفیت راټیټ شي.
په خبرپاڼه کې راغلي و، د رسنیو بیا پرانیستل باید د بیان د ازادۍ محدودیتونه، د ناقانونه فشارونو پلي کول او د سانسور د پراختیا لامل ونه ګرځي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د شنبې په ورځ (د کب ۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل، چې بېګم او ځوانانو راډیوګانو ته تر هغه وروسته د فعالیتونو اجازه ورکړل شوه چې مسوولینو یې د خپلو نشراتو د بیا پیل غوښتنه وکړه.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، د دغو دواړو راډیوګانو مسوولانو د یاد وزارت له نشراتي معینیت سره ژمنه کړې چې تر دې وروسته به د دغې ډلې د قوانینو په پام کې نیولو سره فعالیتونه کوي.
یادو راډیوګانو چې په کابل او نږدې ولایتونو کې نشرات لاره؛ څه موده وړاندې یې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت له‌خوا «د فعاليت له جواز څخه د ناوړه ګټې اخیستنې او له بهرنیو تحریم شویو رسنیو سره د همکارۍ په تور» خپرونې وځنډول شوې.

دغه بنسټ د دوشنبې په ورځ (د کب ۶مه) د جنورۍ میاشتې پرمهال په ټول افغانستان کې د امنیتي پېښو په تړاو موندنې د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې خپرې کړې دي.

د افغانستان د امنیت څار بنسټ د راپور پر بنسټ، هغه پېښې چې مسوولیت یې د طالبانو مخالفو جبهو پر غاړه اخیستي، د ډېسمبر میاشتې په پرتله کمې دي.

نوموړي بنسټ له دې مخکې راپور ورکړی و، چې د ډېسمبر میاشتې پرمهال په ټول افغانستان کې ۳۹ امنیتي پېښې رامنځته شوي، چې ډېری یې د مقاومت او ازادۍ جبهو په ګډون د طالبانو د مخالفو ډلو له خوا ترسره شوي دي.

یاد بنسټ د جنوري په میاشت کې د داعش درېیو بریدونو ته په اشارې څرګنده کړې، چې یو په تخار او دوه هم په بغلان ولایتونو کې ترسره شوي دي.

په کابل، تخار او هرات کې لږترلږه درې بریدونه نورې هغه پېښې بلل کېږي، چې د افغانستان امنیت څارونکو ورته اشاره کړې ده.

د دې پیښو عاملان ناڅرګند دي.

همداراز د دغه بنسټ موندنې ښيي، چې دا پېښې په هرات، کابل، بغلان، کندوز، پروان، تخار، کاپیسا او خوست کې په ترتیب سره متمرکزې وې.

د افغانستان د امنیت څاربنسټ په ټول هېواد کې د طالبانو په اجراییوي بنسټونو کې له۵۰۰ څخه د ډېرو پېښو ثبتېدو ته هم اشاره کړې، خو د نوعیت په تړاو یې نور جزییات نه دي ورکړي.