له پاکستان او ایرانه د افغان کډوالو جبري اېستل کېدو د کډوالۍ نړۍوال سازمان اندېښمن کړی

د امنیت شورا د راپور له مخې، په دغه مسوده کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت به د یو بل کال لپاره هم د سولې او امنیت، بشري حقونو، ترهګرۍ، د نشه‌یي توکو قاچاق، په افغانستان کې اقتصادي وضعیت، وړې وسلې، کورني بې‌ځایه شوي، کډوال او همداراز د طبیعي پېښو د اغېزو په برخه کې خپلې چارې ترسره کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د یوې میاشتې راهیسې په افغانستان کې د یوناما د ماموریت غځولو د طرحې پر سر د ملګرو ملتونو امنیت شورا څلور دایمي غړي امریکا، روسیه، چین او فرانسه د سختو اختلافونو سره مخامخ دي؛ خو د امنیت شورا وایي تمه لري، چې د یادې شورا ټول ۱۵ دایمي او غیر دایمي غړي به له دغې طرحې ملاتړ وکړي.

په افغانستان کې د یوناما د ماموریت مودې غځولو پر سر د دغې شورا د څلورو دایمي غړو جنجال هغه وخت راپورته شو، چې روسیې په مسوده کې د طالبانو سره د خبرو او چین په لویدیځو بانکونو کې د کنګل شویو شتمنیو د خلاصون مسلې د شاملولو غوښتنه وکړه چې د امریکا او فرانسې له‌خوا رد کړل شول.
خو له بلې خوا امريکا او فرانسې غوښتنه کړې وه، چې په افغانستان کې د يوناما د ماموريت د تمديد لپاره دې د پرېکړه ليک مسوده د بشري حقونو په برخه کې متمرکزه وي چې دا بیا د روسيې او چين له‌خوا رد شوه.

د طالبانو حساب ورکونه، د بشري حقونو د ملاتړو او په ځانګړې توګه د افغان مېرمنو له مهمو غوښتنو څخه ده، چې د نوې طرحې له متن څخه اېستل شوې ده.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا به سبا په داسې حال کې د یوناما کاري مودې غځولو پرېکړه لیک ته رایه ورکړي، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د رسنیو سره په خبرو کې په افغانستان کې د یوناما ماموریت بې ګټې بللی و.

ورځپاڼې په بلوچستان کې پر رېل ګاډي وروستي خونړي برید ته اشاره کړې او ویلي یې دي، چې طالبان د هند په امر د بلوڅ بېلتون‌ پالو د مشروعیت ورکولو لپاره فعالیت کوي.

اېکسپرېس ټربیون د شنبې په ورځ د «کابل-ډیلي یووالي» تر سرلیک لاندې دغه مقاله کې لیکلي:« دا نوره پټه خبره نه ده، چې افغانستان او هند د پاکستان د کمزوري کولو او بې‌‌ثباته کولو لپاره ګډ کار کوي».

ورځپاڼه چې د پاکستان د پوځ دریځ ته نږدې بلل کېږي، د بلوچستان د رېل ‌ګاډي برید یې د استخباراتي ناکامۍ په توګه یاد کړی او ټینګار یې کړی چې د طالبانو او هند ښکاره اړیکې باید اسلام‌اباد د نړۍوالو ډېپلوماټیکو فورمونو له لارې افشا کړې دي.

یادې پاکستاني رسنۍ له دې امله نړۍواله ټولنه هم ملامته کړې، چې د اسلام‌‌اباد شکایتونو ته لازمه پاملرنه نه کوي.

ورځپاڼې لیکلي:« پاکستان باید دا وڅېړي، چې ولې د دغه هېواد له‌خوا وړاندې شوي اسناد او شواهد، چې د بهرنیو عناصرو د رول په اړه دي، په ملګرو ملتونو او نړۍوالو پلازمېنو کې جدي نه نیول کېږي؟».

اسلام‌ اباد ځان د ترهګرۍ قرباني بولي؛ خو هند او طالبان پاکستان تورنوي چې د ترهګرو ډلو څخه د وسیلې په توګه کار اخلي.

هند له تېرو څو لسیزو راهیسې پاکستان د ترهګرۍ پر ملاتړ تورن کړی او اوس طالبان هم ورته ادعاوې کوي.

دوی ادعا کوي، چې «پاکستان په سیمه کې د داعش ډلې څخه د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي».

د طالبانو ویاندویانو ویلي: «د داعش مرکزونه د پاکستان په بلوچستان ایالت کې دي».

همدا راز د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزي هم ادعا کړې وه، چې د پاکستان پوځ په خپل هېود کې د داعش روزنیز مرکزونه جوړ کړي‌ او دوی په دې تړاو کره شواهد لري.

هغه ادعا کړې وه، چې د یاد هېواد پوځ داعشیان افغانستان ته د جګړو او ورانکارۍ لپاره لېږي.

له دې مخکې، د پاکستان د پوځ ویاند په رسمي ډول طالبان او هند تورن کړي وو، چې د بلوچستان پر جعفر اېکسپرېس د برید تنظیم او پلان یې کړی.

د پاکستان پوځ ادعا کوي، چې دغه برید د افغانستان له خاورې تنظیم او رهبري شوی و؛ خو طالبانو دغه تورونه رد کړي او له پاکستانه یې غوښتي، چې «د خپلو ناکامیو پړه پر افغانستان وانه چوي».

په همدې حال کې د پاکستان د اورګاډي وزیر حنیف عباسي د شنبې په ورځ اعلان وکړ:« هغه ترهګر چې د بې‌ګناه انسانانو ژوند ته ګواښ پېښوي؛ که په پاکستان کې وي که افغانستان ته او یا بل هر هېواد ته تښتي دوی به یې وڅاري».

نوموړي په لاهور کې یوې خبري غونډې ته وویل:« باید وڅېړو، چې ولې ترهګري بیا په هېواد کې سر راپورته کوي؟ ټوله نړۍ د سي ‌پېک پروژې سره مخالفت لري او هڅې روانې دي، چې دغه پروژه ناکامه شي».

حنیف عباسي ټینګار وکړ:« پریکړه شوې، چې هېڅ ترهګر که په پاکستان کې وي او که بهر باید ونه بښل شي او که افغانستان یا بل کوم ځای ته تښتي باید وڅارل شي».

هغه د مفتي منیر شاکر پر وژل کېدو خواشیني ښودلې او پرې شوی برید یې د ترهګرۍ هغه بېلګه بللې، چې هېڅ ډول ارزښتونو ته پکې ژمنتیا نشته او ان په جوماتونو کې دیني عالمان هم پکې هدف ګرځول کېږي.

د یادې جبهې د دغه سیاسي مسوول په وینا؛ طالبانو کلونه ورته بریدونو کې سلګونه لمونځ کوونکي ووژل په جوماتونو کې د ترهګریزو بریدونو ظالمانه دود یې رامنځته کړ.

داوود ناجي وایي، په جوماتونو کې د انسانانو وینه تویول د اسلامي شریعت خلاف کړنه ده او د طالبانو په‌ څېر ډلې دغه ډول بریدونه ځان ته منسوبوي.

هغه زیاته کړې، چې طالبان د سیمې د ټولو ترهګرو ډلو د مور حېثیت لري چې د ترهګریزو فعالیتونو ودې او فعالیتونو پراختیا ته یې لاره برابره کړې ده.

مفتي منر شاکر چې په ۲۰۰۴ کال کې یې د لشکر اسلام په نوم یوه وسله‌واله ډله د خېبر پښتونخوا په قبایلي سیمو کې رامنځته کړې وه؛ تر یوه کاله یې د یادې ډلې مشري وکړه او بیا یې له جګړې لاس واخیست.

هغه په دې وروستیو کې د طالبانو په ګدون د بېلابېلو وسله‌والو ډلو فعالیتونه غندل.

هغه د پښتنو په سیمه کې روانه نا امني د پاکستان د پوځ زېږنده بلله او ملایان یې د روانو جګړو اصلي عاملین بلل.

تېره ورځ شنبه د پېښور په اورمړو سیمه کې داسې مهال چې نوموړی د جومات دروازه کې د ننوتو پر مهال و؛ د چاودېدونکو توکو د برید ښکار شو.

هغه په پېښه کې سخت ټپي شو؛ خو روغتون کې له نږدې یوه ساعت بستر کېدو وروسته یې ساه ورکړه.

په یاد برید کې درې تنه نور ملکي وګړي‌ هم ټپیان شوي دي.

د خېبر پښتونخوا د سیاسي ګوندونو سربېره د افغانستان یو شمېر مشهورو سیاست‌والو هم د مفتي منیر شاکر وژل کېدل غندلي او پړه یې د پاکستان د‌ پوځ په ګډون په حکومت ور اچولې ده.

ټاکل شوې د مفتي منیر شاکر جنازه نن یکشنبه د (کب ۲۶مه) په درېیو بجو د پېښور په ناران باغ کې ادا شي.

پخواني سفیر دغه څرګندونې وروسته له هغه وکړې، چې تېره ورځ یو شمېر امریکايي رسنیو راپور ورکړ چې د ډونالد ټرمپ حکومت د لسګونو هېوادونو پر وګړو د سفرونو د سختو بندیزونو او محدودیتونو لګولو پر سر غور کوي؛ که دغه طرحه پلې شي د افغانانو په ګډون به د لسو نورو هېوادونو وګړي امریکا ته له سفر کولو منع شي.

د نیویارک ټایمز ورځپاڼې د خبر له مخې، د ټرمپ اداره د ۴۳ هېوادونو پر وګړو د سفرونو پر بندیزونو غور کوي.
د سرچینو په وینا، دغه ګام د ټرمپ د لومړۍ دورې د کډوالۍ بندیزونو پرتله یو څه محدود دی؛ خو لا یې هم د پراخېدو شونتیا لیدل کېږي.

ښاغلي حیدري د بې‌ځایه شویو سازمان ته په یوه لیکنه کې د امریکا د ملي امنیت په سلاکار مایک والټز غږ کړې، چې باید د هغو افغانانو ملاتړ وکړي چې په افغانستان کې یې له دوی سره اوږه په اوږه د هغو ترهګرو او نشه‌یي توکو قاچاقبران چې همدا اوس هم امریکا ګواښي، د ګډو ارزښتونو، ډیموکراسۍ او بشر حقونو لپاره مبارزه کړې ده.

هغه زیاته کړې، متحده ایالات باید افغان کډوال د محدوده اجرایوي اقداماتو معاف کړي؛ ترڅو هغو قربانیو ته درناوی وشي، چې د دوی له ماموریتونو څخه یې په افغانستان کې ملاتړ کړی.

د هغه په وینا، پاکستان هم باید خپلې بشرپاله ژمنې پوره کړي؛ د جبري ستنېدو مخه ونیسي، د کډوالو خوندیتوب پیاوړی کړي او د باعزته، منظمې بیا مېشتېدنې لپاره د نړۍوالو ادارو سره په ګډه کار وکړي.

نوموړي همدا زار ویلي، چې منیر شاکر د خرافاتو پر ضد کلکه مبارزه وکړه او د ملایانو دوکانداري یې خرابه کړه.

مفتي منیر شاکر نن شنبه د مازیګر لمونځ لپاره جومات ته روان و، چې چاودنه پرې وشوه او ټپي حالت کې جرنیلي روغتون ته یوړل شو، خو وروسته د سختو ټپونو امله ومړ.

له نوموړي سره پنځه کسان نور هم په دغه چاودنه کې ټپیان شوي دي.

عبدالباري جهاني په خپله فېسبوک پاڼه کې د مفتي منیر شاکر په اړه لیکلي: «زما په ټول اوږده ژوند کې مې د مفتي منیر شاکر په څېر هر اړخیز دیني عالم او زړور او خوله ور انسان نه وو لیدلی. زړه ته مې نه لوېږي چې زما په باقي پاته ژوند کې دې بیا د هغه په څېر زړور دیني عالم ووینم او فکر نه کوم چي د پښتنو بدبخته قوم دې بیا په ډېرو زمانو کې داسې خوله ور او زړور انسان وویني».

جهاني د منیر شاکر د مبارزې په اړه لیکلي: «مفتي منیر شاکر د خرافاتو، پیرانو او تاجرو ملایانو، چې نن ورځ یې بازار ډېر تود دی، داسي دوښمن وو چې هغوی یې د زغملو حوصله نه درلوده او باید چې حوصله یې نه درلودلای. هغه د ملایانو له خولې ناروا پیسې راګرځولې. هغه د پیرانو لنګرونو ته تاوان رساوه. هغه خلک د اسلام د دین واقعي او حقیقی مفهوم او مطلب ته متوجه کول».

د اطلاعاتو او کلتور دغه پخوانی وزیر وایي، مفتی منیر شاکر یوازې زړور او خوله ور دینی عالم نه وو، بلکې هغه د پښتنو د ځوان مشر منظور پښتین ترڅنګ په نره ودرېد چې د ګوتو په شمېر ملایانو به یې جرات کړی وي او یا یې ښايي نه وي کړی.

یاده دې وي، چې منیر شاکر د پښتون ژغورنې غورځنګ فعاله غړی هم وو،

عبدالباري جهاني د نوموړې په وژنه د پاکستان استخباراتي اداره (ای اېس ای) تورنه کړې او ویلي یې دي: «شهید مفتي منیر شاکر د لر او بر پښتنو ګډ رهبر وو. د ای اېس ای او د دې منحوسې جاسوسې شبکې په زرګونو مزدورو او تالۍ څټو مُلایانو د هغه په پاکه وینه لاسونه سره کړل. هغه زړور شهید په خپله هم د خپل شهادت وړاندوینه کړې وه، خو د خواشینۍ ځای دا دی چې نور د هغه ځای داسې تش شو چې په پنځوس کاله نور به یې هم څوک ډک نه کړي. حق متعال دې د هغه قاتلان او ټول هغه کسان چي د هغه په شهادت خوشاله شوي وي په سزا ورسوي».

مفتي منیر شاکر دیني عالم او قامپاله شخصیت وو، چې د ولس د بېدارۍ لپاره یې مبارزه کوله.

نوموړی یو له هغه علماو څخه وو، چې د پښتنو ملایانو پر ضد یې هم څرګندونې کولې او دوی یې د اسلام دین په ناسم عامه پوهاوي تورنول.

ددې ترڅنګ مفتي شاکر د پاکستان په حکومت سختې نیوکې کولې او ویل یې چې پالیسي یې د پښتنو پر ضد جوړه کړې.

دغه ستر عالم د شنبې په ورځ د ماذیګر د لمانځه پر مهال د جومات په دروازه کې د ځای پر ځای شوي بم د چاودنې له امله ټپي شو، خو وروسته په روغتون کې د ټپو له امله ومړ.