پاکستانۍ ورځپاڼه: د طالبانو د سوداګرۍ وزیر به له اختر وروسته اسلام اباد ته سفر وکړي

د ملي تلویزیون د خبر له مخې، ښاغلي توماس استنستروم دا څرګندونې تېره ورځ په کابل کې د کارګرانو ټولنې (امکا) د پرانیست‌غونډې پر مهال کړې.

هغه د دغې ټولنې فعالیتونو ته په اشارې سره ویلي، «په یوې ریښتنې ټولنه کې د کارګرانو استازی کولی شي چې د نورو کارګرو د حقونو لپاره خبرې وکړي، دا د افغانستان لپاره یوه ارماني مفکره نه ده بلکې یوه اقتصادي او علمي حل لاره ده.»

د کارګرو د ټولنې په پرانیست‌غونډه کې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو مرستیال محمد زاهد احمدزي وویل، دغه وزارت د افغانستان د کار قوانینو په مطابق د کارګرانو له حقونو ملاتړ کوي او د هغوی ستونزو ته به رسېدنه وکړي.

هغه زیاته کړې: «کارګران د ټولنې په پرمختګ کې مهم رول لري او باید د هغوی د خدمتونو درناوی وشي او د قانون له مخې باید د هغوی ملاتړ وکړو. دغه ټولنه به د کارګرانو ستونزو ته رسېدنه کوي.»

په ورته مهال د طالبانو د اقتصاد وزارت مرستیال عبداللطیف نظري وویل، د طالبانو لومړیتوب دا دی چې داسې لوې پروژې او برنامې پلي کړي ترڅو د هېواد ځوان نسل د دندو خاوندان شي. نوموړی دا مني چې په هېواد کې د بې کارۍ کچه مخ پر لوړېدو ده.

طالب چارواکي په داسې مهال د کارګرو د حقونو او دندو خبرې کوي، چې په افغانستان کې د دغې ډلې له بیا واکمنېدو سره د بېکارۍ کچه خپل وروستي حد ته رسېدلې، ډیرې خلک شکایت کوي چې طالبان یوازې د خپلې ډلې غړي پر دندو ګماري چې له امله یې ډیرو عامه وګړو خپلې دندې له لاسه ورکړي دي.

بلخوا بیا د افغانستان د اقتصادي مطالعاتو مرکز اعلان کړی، چې له اقتصادي سیسټم څخه د ښځو وتلو په میلیونونو کورنۍ د فقر تر کرښې لاندې راوستي او د هغوی ژوند یې سخت بې ثباته کړی دی.

د دې مرکز په وینا، مهم شاخصونه لکه کاري چاپیریال او اقتصادي وده د طالبانو د ناسمو سیاستونو له امله سخته اغېزمنه شوې ده.

دغه مرکز دا حالت د اقتصادي تولیدي ځواک د کمښت او د سوداګرۍ، خدماتو او تولید په حیاتي پړاوونو کې د طالبانو له امله د ګډوډۍ مستقیمه پایله بللې ده.

سرچینو د دوشنبې په ورځ (د وري ۴مه) زیاته کړې، چې د طالبانو د شخړې په ترڅ کې د دغه ولایت امنیه قوماندانۍ ودانۍ ته د زیان اوښتو ترڅنک، یو شمېر کسان هم ټپیان شوي دي.

د دې شخړې اړوند یوه ويډیو هم خپره شوې، چې افغانستان انټرنشنل یې نه‌شي کولای په خپلواکه توګه حقیقت تایید کړي.

ځینې ​​ناتایید شوي اطلاعات ښیي، چې د طالبانو امنیه قوماندان د یوې ډلې طالبانو له‌خوا وهل شوی دی.

یوې سیمه‌ییزې سرچینې زیاته کړې، چې د پېښې پرمهال د طالبانو په امنیه قومندانۍ کې د بانک څانګې ښېښې او دروازې ماتې شوې دي.

د سرچینو په وینا، «نن د دوشنبې په ورځ، د تنخوا د ورکولو په وخت کې د طالبانو د لوا او امنیه قومندانۍ د غړو ترمنځ د نوبت پر سر لومړۍ لفظي او وروسته فزیکي شخړه رامنځته شوه.»

د سرچینو د معلوماتو پر بنسټ، له دې پېښې وروسته په سمنګان کې د طالبانو امنیه قوماندان ۱۰ کسان په دې فزیکي شخړه کې د لاس لرلو په تور وهلي او بیا یې نظارت‌خونې ته لېږدولي دي.

په سمنګان کې ځايي طالبانو تر اوسه په دې تړاو څه نه دي ويلي.

دا لومړی ځل نه دی چې د طالبانو ترمنځ خپل‌منځي فزیکې شخړې کېږي، بلکې له دې وړاندې هم د دغې ډلې د وسله‌والو ترمنځ ورته پېښې رامنځته شوې دي.

د یادونې ده، چې په کندوز او کندهار ولایتونو کې د کابل بانک په څانګو کې پر طالبانو د داعش وسله‌والو له بریدونو وروسته، دغې ډلې خپلو کارکوونکو ته د تنخوا ورکولو بهیر بدل کړی چې اوس یې د سمنګان په امنیه قوماندانۍ کې هم د بانک یوه څانګه جوړه کړې ده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ ( د کب ۴مه) زیاته کړې، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني او د حقاني شبکې د دوو نورو مشرانو نومونه یې د متحده‌ایالاتو تر څار لاندې کسانو له نوملړ څخه لرې کړې دي.

د سراج‌الدین حقاني سربېره، د حقاني شبکې دوه نور غړي عزیز حقاني او یحیی حقاني هم د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اړوند د عدالت لپاره د جایزو له پروګرام څخه اېستل شوي دي.

د دغه وزارت د عدالت لپاره د جایزو پروګرام له دې مخکې لیکلي وو، چې عزیز حقاني او یحیی حقاني سراج‌الدین حقاني ته نږدې کسان دي.

امریکا د بهرنیو چارو وزارت د دغه خبر له خپرېدو درې ورځې وروسته د دغه تحول په تړاو کوم عمومي غبرګون نه دی ښودلی، خو نوموړي وزارت افغانستان انټرنشنل ته په ځواب کې لیکلي: «دا د متحده ایالاتو سیاست دی چې په دوامداره توګه د عدالت لپاره د جایزو پروګرام وارزوي او اصلاح یې کړي.»

دغه وزارت زیاته کړې: «که څه هم دمګړی د دغو کسانو پر سر کومه جایزه نه ده ټاکل شوې، خو د یادو درېیو کسانو نومونه لا هم د نړۍوالو ترهګرو (اېس‌ډي‌جي‌ټي) په نوملړ کې دي او حقاني شبکه د نوملړ په سر کې د یوې بهرنۍ ترهګرې ډلې په توګه پېژندل کېږي.»

د عدالت لپاره د متحده‌ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت پروګرام د هغو کسانو د اطلاعاتو لپاره چې د یوه لوی ترهګر د نیول‌کېدو لامل ګرځي، مېلیونونه ډالر جایزه ورکوي.

د عدالت لپاره د جایزو له پروګرام څخه د حقانیانو لرې کول د طالبانو له خوا مثبت غبرګونونه راپارولي، چې تېره اونۍ یې د «ښه نیت» په توګه یو امریکایی وګړی خوشې کړ.

د یادونې ده، چې څو ورځې مخکې سراج‌الدین حقاني ته نږدې کسانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د حقاني شبکې د مشرانو پر سر ټاکلې جایزې لغوه کړې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د حقاني شبکې د مشر سراج‌الدین حقاني نوم لا هم د امریکا د فدرالي پولیسو ادارې یا اېف‌بي‌ای په وېب‌پاڼو او د دغه هیواد د بهرنیو چارو وزارت په مخکېنۍ وې‌پاڼه کې تر څار لاندې د «نړۍوال ترهګر» په توګه لیدل کېږي.

دا مقاله د دوشنیې په ورځ (د وري ۴مه) «ایراف» خبري اژانس له‌خوا خپره شوې او په کې راغلي، طالبان یوازې د هغو موضوعاتو په هکله چې په ګټه یې دي، خبرې کوي او د هغو موضوعاتو په تړاو چې د دغې ډلې په ګټه نه‌دي، خبرې نه‌کوي.

موسوي د پاکستاني اړخ د ادعاوو پر خلاف چې دغه سفر یې بریالی بللی، باوري دی چې د طالبانو او پاکستاني استازي ترمنځ وروستي مذاکرات او خبرې‌اترې د دغې ډلې په ګټه وې.

د هغه په ​​وینا، دغه سفر په ټوله کې د طالبانو لپاره ډېرې لاسته‌راوړنې لرلې؛ ځکه د تورخم دروازه چې له دې مخکې د سوداګریزو توکو د راکړې‌ورکړې لپاره پر افغانستان د فشار راړلو یوه وسیله ګرځېدلې وه، د صادق له سفره مخکې پرانيستل شوه او د دغه سفر په پای کې دواړو اړخونو هوکړه کړې، چې سیاسي او نور موضوعات باید له سوداګرۍ او اقتصادي همکارۍ څخه جلا شي.

دغه مخکېني ایراني ډېپلوماټ زیاته کړې: «طالبان په خپلو سیاسي مذاکراتو کې له مختلفو هیوادونو سره، په ځانګړې توګه د خپلو اړیکو موضوعات پر بېلابېلو برخو وېشي؛ هغه څه چې د هغوی په ګټه وي، پرې هوکړه کوي، هغه څه چې د هغوی لپاره ګټه نه‌لري، مذاکرات نیمګړي پرېږدي او په عین حال کې، له مقابل لوري څخه د موضوعاتو د جلا کولو لپاره ټولییزه هوکړه ترلاسه کوي.»

موسوي ویلي، چې له ایران سره د اوبو حقابې د موضوع په تړاو د طالبانو د خبرواترو دا تاکتیک او همداراز له ترهګرۍ او پاکستان سره د پولې پورې اړوند موضوعاتو په هکله افغان لوری بریالی و.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت د سوېلي اسیا چارو مخکېني رییس رسول موسوي ټینګار کړی، چې طالبانو کابل ته د محمدصادق د سفر پر مهال هم ورته تاکتیک کارولی دی.

د یادونې ده، چې د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړی استازي محمد صادق په درې ورځېني سفر افغانستان ته تللی و او له طالب چارواکو سره یې د امنیت، سوداګرۍ، او په پاکستان کې د افغان کډوالو د ستونزو د کموالي په موخه خبرې کړې وې.

نوموړې د دوشنبې په ورځ (د وري ۴مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یو بیان کې ویلي، ماهرنګ بلوڅ د هغو مېلیونونو خاموشه ښځو او ماشومانو چې د بلوچستان او خېبرپښتونخوا په څېر سیمو کې د بشري حقونو له سرغړونو سره مخ دي، استازې ده.

ملالې لیکلي دي: «ماهرنګ بلوڅ حق لري چې د زیانمنو او بې‌دفاع خلکو لپاره د اعتراض غږ پورته کړي. دا د هر فرد حق دی چې په سوله‌ییز ډول لاریون او د بشري حقونو په موخه د اعتراض غږ پورته کړي.»

هغې همداراز ټینګار کړی او زیاتوي، چې ماهرنګ باید سملاسي له توقیف څخه خوشې او اجازه ورکړل شي څو په ازاد ډول خپلو بشري حقونو فعالیتونو ته دوام ورکړي.

ملاله یوسفزۍ دا څرګندونې وروسته له هغې کوي چې پاکستاني پوځ د تېرې اوونۍ د شنبې ورځ پر سهار د بلوچستان ایالت په مرکز کوټه ښار کې د ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ د بلوڅانو د حقونو لپاره پر یوې اعتراضیه غونډې برید وکړ او د هغې په ګډون یې څو کسان ونیول.

پرون د بښنې نړۍوال سازمان د پاکستاني پوځ له‌خوا د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشرې ماهرنګ بلوڅ او د هغې د ملګرو نیول‌کېدل ناقانونه بللی او د سملاسي خوشې‌کېدو غوښتنه یې کړې ده.

دې سره جوخت نن د بلوچستان سر وزیر سرفراز بګټي له جیونیوز خبري شبکې سره په مرکه کې ویلي، چې په دغه ایالت کې د هغو دولتي کارکوونکو پر وړاندې اقدامات کوي چې د دولت ضد فعالیتونو کې ښکېل وي.