د ترکیې خبریالانو ټولنه: تر دې دمه لس خبریالان د امنیتي ځواکونو له‌خوا نیول شوي

دغه وړاندیز تېره اونۍ وروسته له هغه شوی، چې اسراییل (د مارچ په ۱۸مه) د حماس پر وړاندې هوايي او ځمکني عملیات بیا له سره پیل کړل.
د غزې روغتیايي چارواکو ویلي، چې (د مارچ له ۱۸مې نېټې) د اسراییل په هوايي بریدونو او ډزو کې نږدې ۷۰۰ فلسطینیان وژل شوي دي چې لږ تر لږه ۴۰۰ ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي.
خو ډاکترانو ویلي، چې د دوشنبې په ورځ په وژل شویو کسانو کې دوه سیمه‌ییز خبریالان محمد منصور او حسام شبات هم شامل دي.
د فلسطین د خبریالانو یوې ټولنې ویلي، چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له پیل راهیسې په غزه کې د اسراییل په بریدونو کې لږترلږه ۲۰۶ تنه خبریالان وژل شوي دي.
حماس وایي، چې د دوی څو لوړپوړي سیاسي او امنیتي چارواکي هم په دغو وروستیو بریدونو کې وژل شوي دي.
له بل پلوه دوه امنیتي سرچینو رویټرز ته ویلي، مصر له حماس غوښتنه کړې چې هره اونۍ پنځه تنه اسراییلي یرغمل خوشې کړي او اسراییل له لومړۍ اونۍ وروسته د اوربند دویم پړاو پلي کړي.
امنیتي سرچینو وویل، چې امریکا او حماس دواړو له دغه وړاندیز سره هوکړه کړې؛ خو اسراییل لا تر اوسه ځواب نه دی ورکړی.
د حماس یوه چارواکي رویټرز ته وویل:« د منځګړو سره د تشې د کمولو او د خبرو اترو د بیا پیلولو لپاره څو وړاندیزونه تر بحث لاندې دي؛ ترڅو ګډې هوکړې ته ورسېږي او د تړون دویم پړاو پیلولو لپاره لاره هواره کړي.»

د وتلو لپاره مهالوېش

سرچینو ویلي، چې د مصر په وړاندیز کې د پاتې یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په بدل کې له غزې څخه د اسراییل د بشپړ پوځي وتلو لپاره یو مهالوېش هم شامل دی، چې د امریکا د تضمینونو په ملاتړ سره به وي.
حماس اسراییل د جنورۍ میاشتې د اوربند تړون پر ماتولو تورن کړی؛ خو ویلي یې دي چې د نوي اوربند په اړه خبرو اترو ته لېواله دی او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ځانګړي استازي سټیف وېټکوف وړاندیزونه مطالعه کوي.
اسراییل وايي، چې خپل پوځي عملیات یې بیا پیل کړي؛ ترڅو حماس اړ باسي، چې په غزه کې پاتې یرغمل شوي کسان خوشې کړي.
هاخوا بیا د فلسطین چارواکو د یکشنبې په ورځ د نږدې ۱۸ میاشتو شخړو څخه د مړو شمېر له ۵۰،۰۰۰ څخه ډېر وباله.
اسراییل په غزه کې خپل برید وروسته له هغه پیل کړ، چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷مه د حماس جنګیالیو د اسراییل په سوېلي برخه برید وکړ چې له امله یې ۱۲۰۰ کسان ووژل شول چې ډېری یې ملکي وګړي وو.
د ملګرو ملتونو یوه ویاند د دوشنبې په ورځ وویل، چې دوی به په غزه کې خپل حضور کم کړي.
دغه ځرګندونې وروسته له هغه شوې، چې د دغو نښتو په تازه څپه کې د دغې ادارې پنځه کارکوونکي ووژل شول.
له بل پلوه د فلسطین لپاره د ملګرو ملتونو ادارې وویل، چې په وروستیو ورځو کې په غزه کې ۱۲۴،۰۰۰ فلسطینیان بې ځایه شوي دي.

هغه د دوشنبې په ورځ په انقره کې د کابینې له غونډې وروسته وویل، د وروستیو اونیو تودو بحثونو وښودله، چې د اروپا امنیت د ترکیې له شتون پرته ممکن نه دی.

اردوغان زیاته کړه: "ترکیې ته د اروپا اړتیا نه یوازې د امنیت په ډګر کې، بلکې د اقتصاد، ډیپلوماسۍ، سوداګرۍ او ټولنیز ژوند په شمول په مختلفو برخو کې په څرګنده توګه تایید شوې ده."

هغه همداراز یادونه وکړه: "ترکیه چمتو ده چې د ګډو ګټو او متقابل درناوي پر بنسټ له اروپایي هېوادونو او اروپایي اتحادیې سره خپلې اړیکې پراخې کړي."

اردوغان د انقرې او واشنګټن ترمنځ د اړیکو په اړه وویل، چې د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ په دویمه دوره کې به د ترکیې او امریکا ترمنځ اړیکې په یو بل سرعت پیل شي.

هغه له ټرمپ سره خپلو "مخلص" خبرو ته په اشارې سره وویل، چې دوی د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د ۱۰۰ میلیارد ډالرو هدف ته د رسېدو لپاره د خنډونو د لرې کولو په ګډون پر مهمو مسلو خبرې وکړې.

دغه خبرې اترې د مارچ په ۱۶مه ترسره شوې وې.

په همدې حال کې په ترکیه کې د اپوزیسیون د جبر او د استانبول د ښاروال د نیولو په غبرګون کې د المان د بهرنیو چارو وزیر په خپل اېکس لیکلي: «په اروپايي ټولنه کې د غړیتوب په اړه د ترکیې ژمنې ورځ تر بلې بې معنا ښکاري.»

هغه ټینګار وکړ، کوم هېواد کې چې خپل راتلونکی په اروپایي اتحادیه کې ویني، سیاسي حریفان یې باید بندیان او محاکمه نه شي او د قانون حاکمیت ته باید درناوی وشي.

هغې دا څرګندونې د دوشنبې په ورځ (د مارچ ۲۴مه) په اورشیلم کې د مطبوعاتي کنفرانس پرمهال د تهران اټومي پروګرام او د اوکراین په جګړه کې د روسیې ملاتړ په ګډون د دغه هېواد اقداماتو ته په شارې کړې دي.

کاجا کالاس زیاته کړې، اروپايي ټولنه د ایراني حکومت د اټومي وسلو د لاس‌رسي د مخنیوي لپاره د هرې ډېپلوماتیکې هڅې ملاتړ کوي.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ سیاست مسوولې کاجا کالاس اسراییل ته د سفر پرمهال ایران د سیمې او نړۍ د ثبات لپاره یو ګواښ بللی او په وینا یې، اسلامي جمهوریت ته باید هېڅکله د اټومي وسلو جوړونې اجازه ورنه‌کړل شي.

ورته‌ مهال، په دغه مطبوعاتي کنفرانس کې د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر سعار ادعا کړې، چې هېواد یې د «ازادې نړۍ د ارزښتونو د دفاع» لپاره د ایران اسلامي جمهوریت او د دغه هېواد د نیابتي ډلو پر وړاندې مبارزه کوي.

سعار زیاته کړې: «موږ دمګړی د ازادې نړۍ لپاره مبارزه کوو. ایران، حوثیان، حماس او حزب‌الله پر مونږ برید کوي ځکه چې مونږ ورته نږدې یو.»

نوموړي په ​​غزه کې د اسراییلي برمته‌‌شویو کسانو وضعیت ته په شارې ویلي، چې ۵۹برمته‌شوي کسان لا هم له حماس سره بندیان دي.

د یادونې ده، چې په دې وروستیو کې د ایران اسلامي جمهوریت د اټومي پروګرام د پراختیا په تړاو د نړۍوالې ټولنې اندېښنې ډېرې شوې دي.

د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جنوري له ۲۰ راهیسې د واک ترلاسه کولو سره د متحده ایالاتو نږدې ټولې بهرنۍ مرستې وځنډولې.

څو ورځې وروسته د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې له اېډز سره د مبارزې لپاره بېړني پروګرامونه به دوام ومومي.

د ملګرو ملتونو د اېډز پروګرام اجراییوي رییس ویني بیانیما خبریالانو ته وویل: "د متحده ایالاتو له خوا د تمویل دا ناڅاپه بندېدل د ډېری کلینیکونو د تړلو لامل شوی دی. د زرګونو کارکوونکو د ګوښه کولو امکان زیات دی. دا ټول په دې معنا دي چې موږ تمه لرو چې د نویو قضیو شمېر به ډېر شي."

بیانیما زیاته کړه، چې که د اپرېل په میاشت کې د ۹۰ ورځو په پای کې د یوسایډ تمویل بیا پیل نه شي یا د بل هېواد له خوا دا پروګرام تمویل نه شي، "په څلورو راتلونکو کلونو کې به د اېډز له امله ۶.۳ میلیونه اضافي مړینې رامنځته شي."

د وروستیو شمېرو له مخې، په ۲۰۲۳ کال کې په ټوله نړۍ کې د اېډز له امله د مړه شویو کسانو شمېر ۶۰۰ زره و.

هغه زیاته کړه: " موږ د لس چنده زیاتوالي په اړه خبرې کوو."

د ملګرو ملتونو د اېډز پروګرام تېر کال د متحده ایالاتو څخه ۵۰ مېلیون ډالر اصلي تمویل ترلاسه کړ، چې د ملګرو ملتونو د ادارې د ټولې بودیجې ۳۵ سلنه جوړوي.

دغه خبریال جیفري گولډبرګ نومېږي او د اتلانتیک مدیر دی.

نوموړي د خبرو اترو د سکرین شاټونو سره یوه مقاله خپره کړه او دغه معلومات یې پکې افشا کړل.

ګولډبرګ څرګنده کړه، چې هغه د مارچ په ۱۳ د ملي امنیت سلاکار مایک والټز له خوا د سیګنال چټ ګروپ کې شامل شوی و.

د هغه په خبره، د "حوثي کوچنۍ ډله" په نوم دغه ګروپ د حوثي یاغیانو په اړه د عمل همغږي کولو باندې متمرکزه وه.

د والټز څخه د دغه ګروپ لومړی پیغام، د ګولډبرګ په وینا: "ټیم - د حوثیانو سره د همغږۍ لپاره د اصولو (اېس ای سي) ګروپ رامنځته کوي، په ځانګړې توګه د راتلونکو ۷۲ ساعتونو لپاره. زما مرستیال الیکس وانګ د مرستیالانو / د ادارې رییس په کچه د پړانګانو ټیم سره یوځای کوي چې نن سهار د ناستې خونه کې د غونډې څخه تعقیب شي او نن ماښام به د عمل لپاره توکي واستوي."

خبریال وویل، په ټوله کې ۱۸ چارواکي چې د لسمشر مرستیال جی ډي وینس هم پکې وو په ډله ییزو خبرو اخته وو، په دغه ګروپ کې د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، د دفاع وزیر پیټ هیګسیت، د منځني ختیځ لپاره د ټرمپ ځانګړی استازی سټیو ویټکوف، د سي ای اې مشر جان رټکلف او یو شمېر نور لوړپوړي چارواکي هم وو.

یو له مهمو موضوعکانو څخه چې په پیغامونو کې پرې بحث شوی د راتلونکي نظامي کمپاین و، چې د هیګسیټ له ډلې څخه یې وغوښتل چې پرته له ځنډه پرمخ ولاړ شي.

د مارچ په ۱۵مه چې د متحده ایالاتو بریدونه پیل شول، ګولډبرګ وویل، چې هیګسیټ د بریدونو عملیاتي توضیحات شریک کړل.

د امریکا پوځ له هغه راهیسې هره ورځ هوايي او سمندري بریدونه کوي.

پنټاګون اعلان وکړ، چې کمپاین به "نه ستړی کېدونکی" وي تر هغه چې حوثیان په سور سمندر کې د بریدونو د بندولو ژمنه وکړي.

سپینې ماڼۍ د پیغام د لړۍ افشا کېدل تایید کړ او اعلان یې وکړ، چې په دې اړه به څېړنې ترسره شي ترڅو معلومه کړي چې ګولډبرګ څنګه په دې ګروپ کې شامل شو.

د ملي امنیت شورا ویاند براین هیوز ویلي، "دا کار د لوړ پوړو چارواکو تر منځ د ژورې او فکري پالیسۍ همغږي څرګندوي. د حوثي یاغیانو د عملیاتو دوام دا په ډاګه کوي چې زموږ سرتېرو یا زموږ ملي امنیت ته کوم ګواښ نه و."

گولډبرګ وویل، چې هغه د مارچ په ۱۵مه د لومړنیو بریدونو لږ وروسته له دې ډلې څخه ووت.