سره له دې چې اختر د خوښۍ، مېلمستیاوو او د ډول ډول خوړو ورځې وي، خو د دې تر څنګ باید د روغتیا ساتنې ته هم ځانګړی پام وشي. دا چې د یوې میاشتې لپاره د ورځې په اوږدو کې ډوډۍ نه خوړل کېږي، نو پر بدن بېلابېلې اغېزې لري.
د روغتيايي چارو متخصصين وایي، له یوې میاشتې روژې وروسته چې د خوړو رژيم او وختونه بدلېږي، نو باید د خوړو پر اندازې، وخت او ډول ته پوره پام وشي.د متخصصینو په خبره، د غیر صحي او بې وخته خوړو څخه باید په جدي توګه ډډه وشي او د اختر په ورځو کې په يو ځل له حده زيات خواړه په هضمي سيستم کې ستونزې جوړوي.
د خوړو د اندازې او وخت په اړه باید دغه لس لارښوونې په پام کې ونیول شي
لومړی- کوم کسان چې زیات وزن لري، د زړه ناروغۍ لري او یا هم د شکر علایم لري باید له خوږو څخه په جدي توګه ځان وساتي.
یوازې ناروغان نه، بلکې سالم وګړي هم باید د خوږو په خوړلو کې افراط و نه کړي.
دویم- خواږه په ماشومانو کې د اشتها د کمېدو لامل کېږي؛ نو ماشومانو ته باید له ډوډۍ خوړلو دوه/درې ساعته وروسته لږه اندازه ورکړل شي.
درېیم- وچه مېوه چې د تازه مېوې په پرتله ۳.۵ برابره زیات فیبر، ویتامین او مغزي مواد بدن ته رسوي، نو په متعادل ډول باید استفاده چې بدن ته د اړتیا وړ ویتامینونه ورسوي.
زیاته استفاده یې معده خرابوي.
څلورم- د خوراک اندازه باید متوازنه وساتل شي او په یو ځل له ډېرو خوراکونو باید ډډه وشي، ځکه معده یې هضمېدو ته اماده نه وي.
پنځم- د اختر د سهار خوړلو وروسته د غرمې ډوډۍ ناوخته وخورئ، څو معده مو ارامه پاتې شي.
شپږم- د شپې ناوخته درانه خواړه مه خورئ، ځکه دا د هضم ستونزې پیدا کوي.
اووم- له ډېرو غوړو، خوږو او درنو خوراکونو څخه ډډه وکړئ.
اتم- له چای، شېدو او نورو ګرمو مشروباتو څخه ګټه واخلئ، ترڅو د هضم پروسه اسانه شي.
نهم- په کافي اندازه اوبه وڅښئ، ځکه چې د زیات خوراک له امله بدن اوبو ته اړتیا پیدا کوي.
لسم- له ډوډۍ خوړولو وروسته هرو مرو لږ قدم ووهئ یا نرم ورزش کول د هضم لپاره ګټور دي.
که د اختر پر مهال د خوړو، وخت او اندازې ته پوره پام وشي، نو نه یوازې دا چې د اختر خوښۍ به لا ډېرې شي، بلکې ستاسو روغتیا به هم خوندي پاتې شي.
یویشتمه پېړۍ د چټکو بدلونونو پېر دی، په روان دور کې په رسنیز ډګر کې د بدلونونو او پرمختګونو پر اساس سیټیزن ژورنالېزم رامنځته شو.
سیټیزن ژورنالېزم یا د عامو وګړو خبریالي چې خلکو ته دا زمینه برابروي چې د رسنیو د ادارو له مداخلې پرته خبرونه خپاره کړي، ورځ تر بلې مخ پر ودې دی.
دغه پرمختګ، سره له دې چې د معلوماتو لاسرسی ډېر اسانه کړی؛ خو دودیزې رسنۍ یې له جدي ننګونو سره مخ کړې دي.
سیټیزن ژورنالېزم نه یوازې دا چې د معلوماتو په خپراوي کې یې اساني رامنځته کوي؛ بلکې د دروغجنو معلوماتو وسیله هم ګرځېدلې ده.
سیټیزن ژورنالېزم او دودیزو رسنیو ته ګواښ
د ټولنیزو رسنیو په پراختیا او د سیټیزن ژورنالېزم له ودې سره دودیزې رسنۍ چې پخوا د معلوماتو او خبرونو اصلي سرچینې وې له یو غښتلي چلنج سره مخ شوې دي.
د عامو خلکو خبریالۍ د دودیزو رسنیو انحصار مات کړی او د خبرونو د خپرېدو بڼه یې بدله کړې؛ د معلوماتو په خپراوي کې چټکوالی رامنځته شوی؛ خو وخت ناوخت نادرست معلومات هم خپاره شوي دي.
د سیټیزن ژورنالېزم ځانګړتیاوې
د دودیزو رسنیو لپاره تهدیدونه
ټولنیزې رسنۍ او د خبرونو بڼه
ټولنیزې رسنۍ، لکه فیسبوک، ټویټر (ایکس)، انسټاګرام، ټک ټاک، او یوټیوب، اوس د ډېرو خلکو لپاره د خبرونو اصلي سرچینې ګرځېدلې دي او لامل یې دا دی چې خلک هڅه کوي د وخت سپما وکړي.
ټولنیزې رسنۍ په موټر، ټرین او بل هر ځای کې په اسانۍ د استفادې وړ دي او ډېرو زیاتو امکاناتو او لګښتونو ته اړتیا نه لري.
پخوا به دودیزو رسنیو اوږده - اوږده راپورونه او خبرونه خپرول او څارونکي مجبور وو، د ټولو خبرونو لپاره خبري بلوټنونه ولولي، وګوري یا یې واوري؛ مګر د ټولنیزو رسنیو او سیټیزن ژورنالېزم له پرمختګ وروسته اوس هر څوک کولی شي چې په څو ثانیو کې موضوع وګوري او ویې لولي.
د ټولنیزو رسنیو د ځانګړتیاو له امله خبرونه، تصویرونه او ویډیوګانې په یوه شېبه کې د نړۍ هر کونج ته رسېدلی شي؛ خو په دودیزو رسنیو کې محدودیت زیات تر سترګو کیږي.
یوه تر ټولو مهمه مساله بیا په ټولنیزو رسنیو کې د خلکو نظر او تبصره ده، چې په دودیزو رسنیو کې دا نه ده موجوده او که وي هم لاسرسی یې یو څه ستونزمن دی.
ټولنیزې رسنۍ د دودیزو رسنیو ځای نیولی؟
ټولنیزې رسنۍ که څه هم د خبرونو مهمه سرچینه ګرځېدلې، خو بیا هم یې ځینې کمزورۍ شته:
ایا دودیزې رسنۍ ځان له نوي بدلون سره برابرولی شي؟
که څه هم په نړۍ کې ګڼو دودیزو رسنیو ځانونه له نوي ټېکنالوژیکي بدلون سره عیار کړې دي؛ خو هغو رسنیو چې له بدلون سره سم حرکت یې نه دی کړی اهمیت یې له لاسه ورکړی دی.
پخوا به دودیزو رسنیو خبرونه، راپورونه، تصویرونه او ویډیوګانې لومړی د خپل دودیز نشراتي وسیلې لپاره برابرول؛ خو اوس چاره کاملاً برعکس شوې، لومړی مطالب، خبرونه او راپورونه د ډیجیټل لپاره تولیديږي او بیا په دودیزو رسنیو کې خپریږي.
د معلوماتو له مخې؛ هغو رسنیو چې ډیجیټال لومړی( ډیجیټل فرسټ) پالیسي کارولې اهمیت او څارونکي یې زیات شوي دي.
ډیجیټلي سمون
احتمالي بدلونونه
اوسني چټک بدلون ته په کتلو د دې احتمال زیات موجود دی، چې د رسنیو بڼه لا ډېره بدله شي. ځینې مهم بدلونونه، چې تمه یې کېږي په لاندې ډول خلاصه کولی شو:
په ټوله کې ویلی شو چې راتلونکی د هغو رسنیو دی، چې له نوي ټېکنالوژيک بدلونونو سره ځان برابر کړي، خپلواکي وساتي، د تصدیق پروسې ته لومړیتوب ورکړي او د ټولنیزو رسنیو له فرصتونو ګټه واخلي.
که دودیزې رسنۍ دا کارونه وکړي، کولی شي د سیټیزن ژورنالېزم له بدلون سره سیالي وکړي او خپل ارزښت وساتي؛ خو که په پخواني شکل پاتې شي نو لرې نه ده چې اهمیت به یې کم او لیدونکي، لوستونکي او اورېدونکي به له لاسه ورکړي.