فضلي: پاکستان په چټکۍ سره د زوال پر لور روان دی او یوه ورځ به یې خلک کډوالۍ ته اړ شي

ضعیف د شنبې په ورځ پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې د پاکستان سیاسي، اقتصادي او امنیتي بې ثباتي ورځ تر بلې مخ پر زیاتېدو ده، په دې توګه به پاکستان افغان کډوال د نړۍوالو د اقتصادي عاید او د افغانستان پر وړاندې د ناروا سیاسي فشار لپاره هره ورځ ځوروي.

هغه پاکستان کې مېشتو افغان کډوالو ته په اشارې لیکلي: «نور دې د پنجابي رحم ته انتظار نه کوي.»

عبدالسلام ضعیف زیاتوي: «په هېواد کې امن دی، هر ځای د اوسېدو زمینه برابره ده، نور مه خپل عزت ته صدمه رسوی مه د هېواد حیثیت ته. دننه په هېواد کې الله له ۳۵ نه تر ۳۸ مېلیونه افغانانو ته رزق او روزي ورکوي تاسو ته هم هغه رب کافي دی.»

د پاکستان حکومت پرېکړه کړې، چې په دغه هېواد کې مېشت ناقانونه افغان کډوال او د اې سي سي کارت لرونکي چې شمېر یې تر اته سوه زره کسانو رسېږي له خپل هېواده وباسي.

طالبانو بیا له اسلام اباده غوښتي، چې له افغان کډوالو سره په خپل چلند کې نرمښت راولي او په باعزته توګه دې یې خپل هېواد ته په کرارې ستانه کړي.

د بشري حقونو ځینو نړۍوالو سازمانونو هم د پاکستان له لوري د افغان کډوالو ځورول او اېستل غندلي دي.

د بښنې نړۍوال سازمان په دغه هېواد غږ کړی، چې په جبري توګه د افغان کډوالو د اېستلو دې ډډه وکړي، ځکه چې په خبره یې دغه چاره د ټولو نړۍوالو بشري قوانینو خلاف عمل دی.

بل خوا افغان کډوال او د کډو موټروانان وايي، په پېښور کې د طالبانو کونسلګري او کابل کې د پاکستان سفارت د موټرپاس په نامه سل سل ډالره فيس اخلي او که ور یې نه کړي، موټر یې له تورخم څخه نه شي اوښتلی.

کډوال دا شکایت هم کوي، چې ځینو سیمو کې پاکستاني ځواکونه د خپلو توکو د وړلو اجازه نه ورکوي.

هغه انځورونه او ویډیوګانې چې افغانستان انټرنشنل ته رارسېدلې پکې ښکاري، چې له پاکستانه اېستل شوي افغان کډوال د خپلو کورونو توکي په کراچیو کې لېږدوي.

د معلوماتو له مخې، د موټر پاس په نامه په پېښور کې د طالبانو تر واک ولاندې د افغانستان کونسلګري او په افغانستان کې د پاکستان سفارت په کډون د کونسلګریو له خوا صادرېږي.

ځايي سرچینې وايي، موټر چلوونکي اړه دي چې د دې پاس ترلاسه کولو لپاره داوړو خواوو ته ۲ سوه ډالره فیس تحویل کړي.

د دغه راپور له مخې سعودي عربستان د حج د مراسمو پر مهال د پاکستان، هند، بنګله دېش، مصر، اندونیزیا، عراق، نایجریا، اردن، الجزایر،سوډان، ایتوپیا، تونس او یمن په وکړو ته د ویزو د ورکړې لنډمهاله بندیز لګولی دی.

په راپور کې ویل شوي، چې دا بندیز به د راتلونکي جون په نیمايي کې پای ته ورسیږي.

سرچینو ویلي، چې د عمرې ویزه لرونکي کسان د اپریل میاشتې تر ۱۳ سعودي عربستان ته تلای شي.

د سعودي عربستان حکومت د لنډمهال لپاره د ویزو د نه ورکړې مسله په رسمي ډول د پاکستان له حکومت سره شریکه کړې ده.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، د پاکستان هغه وګړې چې د عمرې په ویزه سعودي عربستان ته تللي، لا له وړاندې خبرداری ورکول شوی، چې د رواني اپریل میاشتې تر ۲۹مې نېټي خپل هېواد ته ستانه شي.

سعودي عربستان په داسې حال کې د پاکستان په ګډون د یو شمېر هېوادونو پر وګړو د ویزو بندیز لګولی دی، چې د پاکستان په ګډون د ځینو هېوادونو وګړې د حج د مراسمو پرمهال د غلا او فقر لپاره دغه هېواد ته ځي.

وړاندې د سعودي عربستان د پولیسو له لوري د غلا او فقر په تور د ځینو پاکستانيانو د نیولو راپورونه هم ورکول شوي.

دغې ورځپاڼې په خپل راپور کې لیکلي، چې ایران دا توکي د ۲۰۲۴ کال د مارچ له ۲۰مې د ۲۰۲۵ کال د فبروري تر ۱۸ د ۱۱ میاشتو په موده کې افغانستان ته صادر کړي دي.

تهران ټایمز په خپل راپور کې زیاتوي، چې افغانستان د خپل اړتیا وړ له ۸۰ سلنې ډیر توکي له بهر واردوي او د دغو وارداتو ۲۵ سلنه له ایران تامینږي.

ورځپاڼه زیاتوي، چې افغانستان له ایران د خوراکي موادو، تېلو، درملو، طبي وسایلو او ساختماني وسایلو په څیر مهم توکې واردوي.

له بلې خو د ایران د مرکزي بانک د خبر له مخې، د فبرورۍ په ۲۱مه، د ایران مرکزي بانک او د افغانستان بانک مشرانو د روسیې د یاکاتیرینبورګ ښار د یوې بانکي ټکنالوژۍ غونډې په څنډه کې سره ولیدل ترڅو د پیسو او بانکي همکاریو د پیاوړتیا په اړه بحث وکړي.

په راپور کې د تېر کال پر مهال د طالب او ایراني چارواکو ترمنځ په بېلابېلو لیدنو کې د بانکي همکاریو، چابهار بندر کې د افغان پانګونې هڅې، ګډ صنعتي زون، د افغانستان وارداتي اړتیاوو او نویو اقتصادي فصتونو ته په اړه خبرو ته هم اشاره شوي چې له امله یې د افغانستان ایران ترمنځ سوداګرې د پخوا په پرتله ښه شوې ده.

د دې رغونډې یو تنکډونوال افغانستان انټرنشنل ته په لېږل شوې ویډیو کې وايي، شاوخوا ۲۵۰ تقاعد شوي کارکوونکي راټول شوي او دوی له نړیوالې ټولنې غواړي چې پر طالبانو فشار راوړي چې معاش یې ورکړي.

دوی نیوکه وکړه، چې طالبانو له څلورو کلونو راهیسې ورسره د دروغو ژمنې کوي.

دغه متقاعدان وايي چې د کوچني اختر په ورځو کې یې په کور کې ډوډۍ نه وه او د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره یې د کور غالۍ پلورلې دي.

طالبانو د ۱۴۰۰ کال د زمري په میاشت کې کابل ته له ننوتلو وروسته، د تقاعد شويو کارکوونکو معاشونه ورکول وځنډول.

دغه لاريون په داسې حال کې شوى، چې په افغانستان کې بې وزلي او وزګارتيا د ټولنې پر متقاعدو او بېوزلو طبقو اقتصادي فشارونه زیات کړي دي.

اعتراض کارکوونکي وايي، چې د تقاعد له ورکړې پرته يې ورځنی ژوند له سختو ستونزو سره مخ دی.
درې میاشتې وړاندې د طالبانو مشر هبت الله اخندزاده امر وکړ، چې د تقاعد شویو کسانو دوسیې دې د معاشونو د ورکړې لپاره ځانګړې محکمه کې وڅېړل شي خو متقاعدین وايي چې تر اوسه کومې ځانګړې محکمې ته د دوی د دوسیې د څېړلو لپاره نه دي لېږل شوې او دوی تېرباسل کېږي.

تر اوسه طالبانو ددې غونډې په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د شنبې په ورځ راپور ورکړی، چې د فاریاب ولایت د پښتونکوټ ولسوالۍ په علملیک سیمه کې د دریو موټرو د ټکر له امله یو ماشوم مړ شوی او ۱۳ تنه نور ټپیان شوي.

د نورستان د نورګرام ولسوالۍ به بړاګوش کلي کې هم د موټر چپه کېدو په پېښه کې یوه ماشومه مړه شوې او ۷ تنه نور ټپیان شوي.

همدارنګه د بغلان ولایت د نهرین ولسوالۍ په شیخ جلال کوتل کې د یوه موټر د چپه کېدو په پېښه کې ۴ تنه مړه او دوه نور ټپیان شوي دي.

د یادو پېښو په قربانیانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

پر همدغه مهال په جوزجان کې د طالبانو د امینه قوماندانۍ ویاند عبدالستار حلیمي رسنیو ته ویلي، چې پرون د یاد ولایت د فیض اباد ولسوالۍ په شیشه خانه کلي کې د شبرغان ـ مزارشریف پر عمومي لار د یو سراچه موټر چپه کېدو په پېښه کې د موټر چلوونکي په ګډون څلور کسان مړه او پنځه تنه نور ټپیان شوي دي.

تېره ورځ د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ټرافیکو عمومي ریاست په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د اختر په ورځو کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې په ۸۰ ټرافیکي پېښو کې ۳۰ کسان مړه شوي او ۱۵۵ تنه نور ټپیان شوي.

په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو سره چې د دې ډلې وسلوالو ته موټر په لاس ورغلي او هم ترافیکي اصول سم نه پلي کېږي ور سره ترافیکي پېښې هم ډېرې شوې دي.

د ځینې رپوټونو له مخې، یواځې تېر لمریز کال په افغانستان کې تر دوو زرو کسان په دې پېښو کې مړه شوي دي.