د پخوانۍ ولسي جرګې غړی ظاهر قدیر د کینیا د پلازمېنې نایروبي د یوې محکمې د حکم له مخې نیول شوی. په نایروبي کې یوې محکمې پولیسو ته اجازه ورکړې چې عبدالظاهر قدیر په توقیف کې وساتي او امریکا ته د هغه د تسلیمۍ (استرداد) قانوني بهیر پیل شي.
نایروبي ټایمز وايي، چې عبدالظاهر قدیر د نایروبي ښار په یوه هوټل کې نیول شوی او د نایروبي د جرمونو د پلټنو ریاست (DCI) غوښتنه کړې چې نوموړی تر قانوني بهیر پورې په توقیف کې وساتل شي.
د نایروبي د میلیمېن محکمې مشر قاضي بنمارک اېکهوبي د عامه څارنوالۍ د رییس غوښتنه منلې ده.
څارنوال ویلي، چې د ۲۰۲۵ کال د مارچ میاشتې پر ۲۵مه نېټه د امریکا د فدرالي محکمې له خوا د عبدالظاهر قدیر د نیولو امر صادر شوی و.
د پلټنو افسر سرجنټ جان وافولا، چې د جرمونو د پلټنو ریاست له مخدره موادو ضد څانګې سره کار کوي، محکمې ته ویلي چې د امریکا د نشه يي توکو ضد ادارې ځانګړي استازي نیکولس دیفرانسیسکو د نیویارک یوې محکمې ته د عبدالظاهر قدیر پر ضد جنایي شکایت ثبت کړی.
د پلټنو افسر جان وافولا، چې د جرمونو د پلټنو ریاست (DCI) د مخدره موادو ضد څانګې سره تړاو لري، محکمې ته ویلي چې د متحده ایالتونو د نشه يي توکو ضد ادارې (DEA) ځانګړي استازي نیکولس دیفرانسیسکو د امریکا د نیویارک ایالت په یوه سویلي محکمه کې د عبدالظاهر قدیر پر ضد جنایي شکایت ثبت کړی دی.
د پلټونکو د معلوماتو له مخې، عبدالظاهر قدیر د امریکا متحده ایالاتو د مخدره موادو د وارداتو یا صادراتو د توطیې (سازش) ضد قانون د ۹۶۳/۲۱ مادې له مخې د نشه يي توکو «د وارداتو»او وسلو لرلو په تورونو کې واشنګټن ته مطلوب دی.
د دغه قانون له مخې، څوک چې د داسې جرم د ترسره کولو لپاره (توطیه) وکړي، چې د مخدره موادو غیرقانوني واردات لکه هیرویین، کوکایین، چرس او یا ورته نور توکي پکې شامل وي، نیول کېدای شي.
رپوټ وايي، چې امریکايي چارواکو د نایروبي د جرمونو د پلټنو ریاست د استازي له لارې د کینیا حکومت ته یو ډیپلوماتیک یادښت استولی، چې د عبدالظاهر قدیر د تسلیمۍ غوښتنه پکې شوې.
محکمې ته وویل شول چې د ۲۰۲۵ کال د اپرېل پر ۱۵مه، د ورکړل شویو معلوماتو او شرایطو پر بنسټ، څارنوالۍ د تسلیمۍ د بهیر د پیل لپاره رسمي اجازه صادره کړې ده.
محکمې ته ویل شوي، « موجود معلومات او شرایط د امریکا فدرالي محکمې د نیولو د حکم پلي کولو او د عبدالظاهر قدیر د بېرته لېږد او تسلیمۍ لپاره کافي دي، څو هغه له تورونو سره مخ شي».
همداراز، څارنوال وویل چې عبدالظاهر قدیر د ۲۰۲۵ کال د اپرېل پر۱۴مه د قطر هوايي لیکې له لارې له کابل څخه نایروبي ته راغلی.
پلټونکي افسر زیاته کړې چې قدیر دایمي استوګنځای نه لري او د تېښتې خطر یې ډېر جدي دی.
همداراز ویل شوي چې ظاهر قدیر ممکن نه یوازې افغانستان ته، بلکې یوه داسې هېواد ته ولاړ شي چې له امریکا سره د تسلیمۍ تړون نه لري، چې دا به یې د بېرته راوستلو هڅې شنډې کړي.
محکمې ته دا هم ویل شوي چې که عبدالظاهر خوشی شي، دا به نه یوازې د هغه د تسلیمۍ بهیر ته زیان ورسوي، بلکې د هغه د همکارانو د موندلو هڅې به هم له خنډ سره مخ کړي، چې لا هم پټ دي.
په رپوټ کې راغلي، چې د عدالت، او د کینیا د نړیوالو ژمنو د بشپړتیا په خاطر، دا مهمه ده چې محکمه د امریکا د نیولو امر ومني او د عبدالظاهر قدیر د بېرته لېږد او تسلیمۍ امر صادر کړي چې په محکمه کې له تورونو سره مخ شي.
دا سفر په داسې وخت کې تر سره شو، چې د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ اقتصادي تړاو د پولې د پرله پسې بندېدو، د امنیتي اندېښنو او د باور د کمښت له امله تر فشار لاندې راغلی؛ په ځانګړي ډول د افغانستان په خاوره کې د تحریک طالبان پاکستان د موجودیت ادعاوو د طالبانو او اسلام اباد اړیکې ترینګلې کړې دي.
په دغو خبرو اترو کې د طالبانو یوې ښکیلې سرچینې له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته وویل، « په تېرو درې نيمو کلونو کې کابل هڅه کوله چې اسلاماباد قانع کړي چې تجارت، ترانزیت او د خلکو تګ راتګ دې له امنیتي مسایلو سره نه تړي». سرچینه زیاتوي، « خو د پاکستان پیغام تل دا و، چې تر څو امنیتي وضعیت ښه نهشي، په نورو برخو کې هم پرمختګ نهشي کېدای».
د ډار سفر له دې وړاندې د افغانستان لپاره د پاکستان د ځانګړي استازي محمد صادق په یوه «لار اواروونکي» سفر تعقیب شو.
د سرچینو په وینا، محمد صادق کابل ته د یوه جګپوړي پلاوي لپاره شرایط برابر کړل څو دواړې خواوې د مفصلو خبرو چمتووالی ونیسي.
اسلام اباد د طالبانو له نویو شریکانو اندېښمن دی
داسې ښکاري چې پاکستان دې ته متوجه شوی چې د اقتصادي بېثباتۍ دوام به یوازې د نورو سیمهییزو شریکانو، لکه ایران، ازبکستان، چین او قزاقستان نفوذ ته لاره اواره کړي. طالب چارواکي وایي، د پاکستان لهخوا د وروستیو پیغامونو له مخې داسې برېښي چې له امنیتي ګیلو سره سره اوس سوداګرۍ ته لومړیتوب ورکول کېږي.
یاده سرچینه وايي، « داسې ښکاري چې پاکستان قانع شوی وي، چې باید شته امنیتي ستونزو ته له پام پرته، تجارت او ترانزیت ته وده ورکړل شي. دا ښایي هغه درک وي، چې اقتصاد پخپله د ثبات لپاره لاره اوارولی شي».
افغانستان او پاکستان شاوخوا ۲۶۰۰ کیلومتره د ډیورنډ ګډه کرښه لري، چې بیا بیا د امنیتي پېښو او سرحدي شخړو شاهده ده.
د تورخم او چمن په څېر مهم سرحدي بندرونه په وار وار تړل شوي، چې سوداګرۍ ته یې درانده زیانونه اړولي دي. افغان تجاران او موټر چلوونکي تل له ځنډونو، سختو تلاشیو او د تورخم او چمن لارو له ناڅاپي بندیدو شکایت کوي.
که څه هم پاکستان د افغانستان لپاره یو مهم سوداګریز او ترانزیټي شریک پاتې شوی، خو دا اړیکه له کلونو راهیسې د ډیپلوماټیکو ترینګلتیاوو له امله زیانمنه شوې. په وروستیو کلونو کې کړکېچ هله زیات شو، چې اسلاماباد پر طالبانو تور ولګاوه، چې دټي تي پي غړي یې په خپله خاوره کې ځای پر ځای کړي دي.
پاکستان پر طالبانو ټینګار کړی، چې د ټي ټي پي پر وړاندې عملي اقدامات وکړي، خو د طالبانو مشرتابه دا تورونه ردوي او وايي، د دغې ډلې پر ضد اقدام د داخلي مسایلو او مذهبي اړیکو له امله اسان نه دی.
ګډ امنیتي -استخباراتي کمیسیون
طالبانو د تېر په څېر یوځل بیا د ټي ټي پي په تړاو، چې د اسلام اباد تر ټولو ستره اندېښنه ګڼل کیږي، پر تفاهم او تدریجي حل لارو ټینګار کړی.
دې خبرو ته یوې نږدې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دواړو خواوو د سیاسي چینل د پرانېستلو تر څنګ د یوه ګډ امنیتي- استخباراتي کمیسیون پر جوړولو هوکړه کړې، چې په ترکیب کې به یې د ای ایس ای او د طالبانو د استخباراتو لوی ریاست استازي، د دواړو هېوادونو دکورنیو چارو وزارتونو امنيتي چارواکي او په کابل کې د پاکستان سفیر یا نظامي اتشه شامل وي.
سرچینه وايي، ټاکل شوې ددغو پرېکړو د تعقیب لپاره د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ددې ډلې له مشر مولوي هبت الله اخوندزاده او نورو اړوندو ادارو سره تر سلامشورو وروسته په نږدې وخت کې پاکستان ته سفر وکړي او د ګډ کمیسیون د غړو په تشخیص، کاري پروسیجرونو او نورو اړوند مسایلو نهايي پرېکړې وشي.
د ډار د سفر پر مهال، بحثونه پر دې هم متمرکز وو چې څنګه تجارتي میکانیزمونه بیا فعال شي، د پولې تګ راتګ اسانه شي او د ګمرکي همکاریو څرنګوالی پراخ شي.
افغان او پاکستاني سوداګر له کلونو راهیسې دا غوښتنه کوي چې تجارت دې له سیاست څخه بېل شي او د لا ښې زیربنا پر جوړېدو دې تمرکز وشي.
ددې خبرو په پایله کې د افغانستان په اړه لوړپوړې دوهاړخیزې ناستې، درې اړخیز او څو اړخیز ډیپلوماټیک مېکانیزمونه او فارمټونه هم بېرته پیلیږي، چې د پاکستان او طالبانو د اړیکو د ترینګلتیا له امله یې په ناستو کې ځنډ راغلی و.
په دې فارمټونو کې د ګاونډیو هېوادونو جمع روسیې فارمټ، د پاکستان-چین-افغانستان، افغانستان، پاکستان-ازبکستان او افغانستان، پاکستان-ایران ناستې شاملې دي.
شنونکي وایي، دغه سفر او هوکړې ښایي د پاکستان د داخلي اقتصادي ستونزو انعکاس هم وي. پاکستان چې له لوړ انفلاسیون، نړیوالو فشارونو او صادراتو کې له کسر سره مخ دی، ښايي له افغانستان سره عادي اقتصادي اړیکې یو ارزان، خو ګټور هدف وګڼي.
خو ستونزې لا هم پر ځای پاتې دي. پاکستان غواړي چې ترهګرۍ ضد ګډ میکانیزمونه رامنځته شي او د تګ راتګ د کنټرول سخت معیارونه وضع شي، په داسې حال کې چې طالبان دې کار ته د سیاسي او امنیتي نفوذ په سترګه ګوري.
