طالبانو په پکتیا کې د راستېدونکو افغان کډوالو لپاره د یوه ښارګوټي پرانیستلو خبر ورکړ

د کندهار یو شمېر دوکانداران او کاروباریانو د سې شنبې په ورځ (د غويي ۱۶مه) افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د طالبانو ښاروالۍ له تېرې يوې اوونۍ راهیسې له دوکاندرانو څخه د بشپړکال د ماليې د ورکړې غوښتنه کوي.

کندهار ښاریان وايي، چې طالبانو دوکاندارانو ته خبرداری ورکړی چې که د ټول کال ماليه ورنه کړي دوکانونه او کاروبارونه به یې ور وتړي.

د همدې دوکاندارانو په خبره، د طالبانو ښاروالۍ د کندهار ښار د مشهورو بازارانو ( هرات بازار، ښکاپور بازار، چهار، شاه بازار او یو شمېر نورو بازارونو) کې شاوخوا ۶۰ دوکانونه د ټول کال د ماليې د نه ورکړې له امله تړلې دي.

د حاجي عبدالاحد په نوم د هرات بازار د ټوکرانو یو دوکاندار چې د طالبانو ښاروالۍ یې کاروبار بند کړی وايي: « کارونه نشته، د دوکانونو کرایې لوړې شوي او ستونزې ورځ تر بلې ډېرېږي او ښاروالۍ د اصولو خلاف د ټول کال مالیه غواړي، دا پر عوامو ظلم دی.»

د شېر احمد په نوم د ښځو د فېشن توکو پلورونکی بیا د ښاروالۍ دا اقدام د اصولو خلاف يادوي.

د هغه په خبره: «د نړۍ هېڅ هېواد کې داسي نشته، چې د دوکان او کور د ټول کال مالیه دې له وخت مخکي واخیستل شي، دا د اسانتاوو پر ځای ستونزې زياتوي.»

افغانستان انټرنشل ـ پښتو په پرله پسې توګه هڅه وکړه، چې د همدې موضوع په اړه په کندهار کې د طالبانو ښاروالۍ د مسولینو نظر واخلي؛ خو هغوی د خبرو کولو ډډه وکړه.

د کندهار ښار د اوسېدونکو او دوکاندارانو په خبره، چې د طالبانو د ښاروالۍ خدمات صفر، کاروبار کمزوری او اقتصادي وضعت ورځ تر بلي ځوړند روان دی؛ خو طالبان یوازي له خلکو پيسې ټولوي.

طالبان ادعا کوي چې کورني لګښتونه یې له کورنیو سرچینو څخه دي؛ خو پر دغه ډلې د نړۍوالو مرستو له بندېدو را وروسته دوی ان خپلو دولتي کارمندانو ته معاشونه هم نه دي ورکړي.

د طالبانو د نیمروز ولایت مقام له خوا په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې اور د اطفایې ریاست له خوا ژر مهار شو او له هر ډول زیان څخه مخنیوی وشو. اعلامیه زیاتوي: «وضعیت په خپل وخت کنټرول شو او ډېر ژر به د پله ترافیکي حرکت بېرته عادي شي.»

طالب چارواکو دا هم ویلي چې هڅه کوي له ورته پېښو څخه په راتلونکي کې مخنیوی وشي.

د ایران د سیستان و بلوچستان ولایت د هیرمند ولسوالۍ سرپرست ولسوال علیرضا شهرکي هم پېښه تایید کړې.

نوموړي ایرنا خبري اژانس ته ویلي: « یو ایرانی ټانکر له افغانستان نه راستنېده او لا د ایران خاورې ته تازه داخلېده چې د ابریشم ترانزیټي پل پر سر ولګېده، خو له نېکه مرغه هیڅ تلفات نه لري».

شهرکي وویل، سره له دې چې د ایران د دوست محمد د اور وژنې اډه بشپړه تیارسۍ حالت کې وه، خو د افغانستان د اور وژنې ډلې پر وخت مداخلې ته په کتو، اړتیا نه وه چې ایرانۍ اطفایه سیمې ته واستول شي.

نوموړي دا هم تایید کړه چې د اورلګېدنې له امله د میلک ترانزیټي پل بنسټیزو جوړښتونو ته زیان نه دی رسېدلی او د اور د علت په اړه تخنیکي پلټنې روانې دي.

د میلک سرحدي دروازه د افغانستان او ایران ترمنځ له مهمو تجارتي او ترانزیتي لارو شمېرل کېږي.

تمه ده چې متقي به له ايراني چارواکو سره د ناستو ترڅنګ، په جلا توګه د کابل او تهران ترمنځ پر مختلفو مهمو موضوعاتو خبرې اترې وکړي.

د ایران د مهر اژانس د رپوټ له مخې، متقي له دې وړاندې د اپرېل پر څلورمه نېټه تهران ته سفر کړی و او هلته يې د ايران د بهرنيو چارو وزارت د جنوبي اسيا د چارو له عمومي رییس محمد رضا بهرامي سره کتلي و.

په دې ناسته کې دواړو خواوو د ايران او افغانستان ترمنځ د دوه اړخيزو اړيکو، د هلمند سيند، له ايران څخه د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو او د سيمې د وروستيو تحولاتو په اړه نظرونه تبادله کړي وو.

متقي په خپلو خبرو کې ټينګار کړی و چې د افغانستان او ايران ترمنځ اړيکې د پراختيا په لور روانې دي او زياته کړې يې وه چې دواړه هېوادونه لوړ پوتانشيل لري، چې په ټولو برخو کې خپله همکاري پراخه کړي.

په یوه ویډیو کې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، بندیان وايي چې طالبانو ۸۰ کسان په یوه کوچنۍ خونه کې بندیان کړي او هغوی ته خواړه او اوبه نه ورکوي.

د دې خلکو په وینا، ځینې کسان هغه مسافر دي چې له هلمند څخه غور ته راغلي دي.

له نیول شویو کسانو څخه یو تن وویل چې ځینې یې د لرګیو راټولولو پرمهال نیول شوي دي.

په ویډیو کې معلومیږي، چې ټول "۸۰" بندیان په یوه خونه کې ساتل کیږي چې "پنځه متره اوږده او درې متره پلنه ده"، او ځای دومره تنګ دی چې د زندانیانو په وینا، "دوی د لمانځه لپاره ځای نه لري."

په غور کې د طالبانو د قوماندانۍ پرته له دې چې د دې نیول شویو کسانو یادونه وکړي، وویل چې نوراغا حیدر د دې سفر په جریان کې څو کلي د کوکنارو له کروندو پاک کړي دي.

ځینې سرچینې وايي چې طالبانو خپل ځینې مخالفان هم د کوکنارو د کروندو د کرلو په پلمه نیولي.

د سویس د کډوالو دولتي سکرتریت (SEM) د جرمني ژبو رسنیو ویاندې د سې شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو پالیسۍ کې د قومونو پر اساس د توپیر راوستلو کوم بدلون نه دی راغلی او نه هم دا موضوع د بحث په اجنډا کې شامله وه.

ماګدالینا راست د خپلې ادارې په استازیتوب د افغانستان انټرنشنل- پښتو د دې پوښتنې په ځواب کې، چې ایا رښتیا هم د قومیت پر اساس ددغه هېواد د اخراج په پالیسۍ کې بدلون راغلی، وویل، « د دا ډول بدلون موضوع هېڅکله زموږ د پالیسي په اجنډا کې نه ده شامله شوې».

یادې ادارې زیاته کړې چې د پناه غوښتنې او بېرته لېږلو پرېکړې د اصلي هېواد د وضعیت د دوامدار تحلیل پر بنسټ کېږي.

د سویس د کډوالو دولتي سکرتریت وايي، چې دوی د افغانستان حالت په دوامدار ډول څاري او که اړتیا پېښه شي، پالیسي بدلوي.

راست وايي، « وروستی بدلون د ۲۰۲۵ کال په اپریل میاشت کې راغلی، چې د افغانانو د بېرته لېږلو بهیر پر ټولو قومونو یو ډول تطبیقېږي».

په ورته وخت کې په سویس کې د افغانستان سفارت او دایمي استازولۍ وايي، چې د سوېس د فدرالي دولت د مهاجرت له ادارې سره د تماس او وضاحت غوښتنې پر بنسټ، دې ادارې ډاډ ډاډ ورکړی چې دا ادعاوې بشپړې بې‌اساسه دي.

په استول شوې رسمي مکتوب کې ویل شوي، « یاد رپوټ د هغو داخلي اسنادو پر بنسټ لیکل شوی چې یوازې د فرضي سناریوګانو د ارزونې لپاره چمتو شوي وو، څو د احتمالي بیا ادغام پروګرامونو لپاره تیاری ونیول شي. باید واضح شي چې د پناه غوښتنې په تګلاره کې، په ځانګړي ډول د قوم پر بنسټ، هېڅ ډول بدلون نه دی راغلی».

له دې وړاندې د سویس نیه څورښر څایتونګ رپوټ ورکړی و، چې ددې ادارې د اخراج مسوول د قومیت پر اساس د پښتنو د اخراج نظر ورکړی و، چې ددوی په باور، د طالبانو له اړخه ورته خطر کم دی.