طالبان وايي، د کابل ښار په بره کي څلور لاره کې هوايي پُل جوړوي

حمید فرهادي په جلاوطنۍ کې له یوې ازادې ورځپاڼې سره همکاري لرله. نوموړی د ۲۰۲۴ کال د سپټمبر په ۳مه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له‌خوا ونیول شو. نوموړی د سپټمبر په ۱۹مه، له دې پرته چې قانوني مدافع وکیل ته لاسرسی ولري، په دوه کاله بند محکوم شو.

پر هغه تور پورې دی، چې د افغانستان د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه‌یې د خپلو ژورناليستي راپورونو له لارې "تبلیغات" خپاره کړي دي.

د بښنې نړیوال سازمان په راپور کې راغلي، چې حمید فرهادي د ۲۰۲۵ کال د مارچ په ۲۸مه، پرته له دې چې کورنۍ یې خبره کړي، له پلچرخي زندان نه په ناڅاپي توګه بګرام زندان ته انتقال شوی. د هغه کورنۍ ته یوازې میاشت کې یو ځل د ۳۰ دقیقو لپاره د لیدو اجازه ورکول کېږي.

د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کوي، چې د بیان ازادي او د بشري حقونو دفاع جرم نه دی او د خبریالانو زنداني کول د نړیوالو اصولو خلاف عمل دی.

بل‌خوا د افغانستان د ژورناليستانو مرکز (AFJC) تخار ولایت کې د دریو سیمه‌ییزو خبریالانو نیول غندلي او له طالبانو یې د سمدستي او بې‌قید و شرطه خوشې کېدو غوښتنه کړې.

دا خبریالان، د اریانا نیوز ټلوېزیون خبریال نصرت‌الله ابراهیمي او له هغه سره دوه ازاد خبریالان، منیر هدف او اسدالله تیمور دي. دوی د ۲۰۲۵ کال د می په ۵مه د تخار ولایت په مرکز تالقانو کې ونیول شول.

د افغانستان د ژورناليستانو مرکز د شمېرو له مخې، دا مهال لږ تر لږه ۱۰ خبریالان په ټول هېواد کې نیول شوي دي.

یاد پلاوی هلته د کازان ۱۶م نړیوال اقتصادي فورم کې د ګډون لپاره تللی، چې د سیمې او نړۍ له بېلابېلو هېوادونو اقتصادي استازي او چارواکي پکې ګډون کوي.

د کازان نړیوال هوايي ډګر ته د رسېدو پر مهال، له طالب پلاوي د تاتارستان جمهوریت د رهبر د مرستیال له‌خوا هرکلی شوی.

دغه سفر داسې مهال کیږي، چې د فورم په څنډه کې د نورو هېوادونو د بیرغونو ترڅنګ د طالبانو بیرغ هم اېښودل شوی.

دا له تور لېست نه د طالبانو له نوم اېستلو وروسته لومړی ځل دی، چې د طالبانو بیرغ په یوه رسمي غونډه کې راڅرګندیږي.

د ایران د بشري حقونو سازمان د چارشنبې په ورځ، د غويي۲۴مه ویلي، چې د ایران قضایي مسوولانود شیراز په مرکزي زندان کې یوه ښځه او دوه نارینه اعدام کړي دي.

دغه سازمان افغان بندي د اسرار اماني په نوم ښودلی، چې ۳۰ کاله عمر لري.

د یاد سازمان د رپوټ له مخې، مهتاب امیري، چې د شیراز اوسیدونکې ده او علی ابوالحسیني، چې ۳۲ کاله عمر لري او د ابادان اوسیدونکی دی، هم په دغه زندان کې اعدام شوي دي.

د ایران رسمي سرچینو او رسنیو د دې بندیانو د اعدام په اړه څه نه دي ویلي.

دا په داسې حال کې ده چې د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو، چې له ایران نه بهر فعالیت کوي، مخکې ویلي و چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته په ایران کې د افغان زندانیانو اعدامونه زیات شوي دي.

د دې سازمانونو په وینا، د تېر کال په ترڅ کې په ایران کې له۸۰ زیات افغان بندیان اعدام شوي دي.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر وايي، چې ټولنیزي رسنۍ باید د زده کړو، موثق خبر، مشروع کاروبار او اسانۍ لپاره وکارول شي.

نوموړي پر خپل اېکس لیکلي:« د فکري انحراف، توهین او تحقیر، قومي تعصب او دیني ارزښتونو سره په تکر کې د رسنیو استفاده کول قانوناً جرم دی.»

نوموړي خبرداری ورکړی او وايي، هیڅ بنسټ او شخص لپاره اجازه نشته چې په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو د قانون خلاف فعالیت وکړي.

سیف الاسلام ویلي، چې د ټیک ټاک یو شمېر هغه فعالان یې نیولي، چې په ټولنیزو رسنیو کې یې «غیر مشروع» او ناسم فعالیت کاوه، خو نوموړي د نیول شویو کسانو نومونه او شمېر نه دی په ډاګه کړی.

دطالبانو د امر بالمعروف وزارت په داسې حال کې د ټیک ټاک فعالانو د نیولو خبر ورکړی، چې تېره ورځ سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي وو، چې د امر بالمعروف وزارت محتسبانو په بغلان ولایت کې د ټیک ټاک فعال شېرعلي مبارز نیولی او بندې کړی دی.

له دې وړاندې دې ډلې خپل یو مبلغ جنرال مبین هم نیولی دی.

څه موده وړاندې د طالبانو د امربالمعروف رياست د ټولنیزو رسنیو ټولو فعالانو ته خبرداری ورکړی و، چې ټولنیزې رسنۍ يې په جدي توګه تعقیبيږي او «د عقيدې، فکر او ټولنیز روان د تخریب» مخنیوی کوي.

اوچاویلي، هڅې اوس یوازې د هغو ۱۲،۵میلیونه وګړو پر ملاتړ متمرکزې دي چې تر ټولو سختو بشري شرایطو کې ژوند کوي.

دغه اداره وايي، د اړمنو خلکو د ملاتړ لپاره ۱،۶۲ میلیارده ډالرو ته اړتیا لري، خو د ۲۰۲۵کال لپاره ټولیزه اړتیا ۲،۴۲ میلیارده ډالر اټکل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې نړیوالې مرستې په ځانګړي ډول د امریکا له لوري کمې شوې او له ګاونډیو هېوادونو لکه ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو شړلو بشري وضعیت ناورین نور هم ژور کړی دی.