زېلېنسکي پوتین ته: زه دلته یم او دا د سولې ښکاره پیغام دی

ټرمپ دغه څرګندونې د خپل سفر پر مهال په دې اډه کې میشتو امریکايي پوځیانو ته وکړې.

هغه دا هم وویل چې قطر د چهارشنبې په ورځ د ۴۲ میلیارده ډالرو دفاعي وسلو قراردادونه لاسلیک کړل.

همدارنګه، د امریکا او متحده عربي امارات ترمنځ یوه ابتدايي هوکړه شوې چې متحده عربي اماراتو ته به په کال کې ۵۰۰ زره چیپونه صادر کړي، چې د مصنوعي ځیرکتیا د ماډلونو د پرمختګ لپاره د ډیټا سنټرونو په جوړولو کې مرسته کوي.

د ټرمپ د خلیج څلور ورځني سفر پر مهال ګڼ شمېر سوداګریز او پوځي تړونونه هم لاسلیک شول، چې یو پکې د قطر ایرویز له خوا تر ۲۱۰ بویینګ جټ الوتکو اخیستلو تړون شامل دی.

ټرمپ به نن له دوحې ابوظبۍ ته ولاړ شي او هلته به د متحده عربي اماراتو له مشرانو سره د مصنوعي ځیرکتیا په اړه خبرې وکړي.

د سپینې ماڼۍ استازي سټیو ویټکاف، دا سند د یکشنبې په ورځ عراقچي ته وسپاره او نوموړي دا طرح د ارزونې او مشورې لپاره تهران ته وړې، چې له خپل ستر مشر علي خامنه‌يي او نورو لوړپوړو چارواکو سره پرې خبرې وکړي.

اکسیوس زیاتوي، ویټکاف تېره اونۍ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په یوه ناسته کې هم دا وړاندیز یاد کړی و او هغه یې "ښکلی" او "ډېر مهم" بللی و، خو ټینګار یې کړی و چې خبرو کې باید لا پرمختګ ترسره شي.

دا وړاندیز د امریکا له لوري تر ټولو لومړی رسمي مکتوب دی چې د خبرو اترو له پیل راهیسې ایران ته وړاندې کېږي.

د باخبره سرچینو په وینا، تر دې وړاندې په لومړۍ پړاو خبرو کې عباس عراقچي د ایران د حکومت نظرونه ویټکاف ته سپارلي وو، خو نوموړي هغه وخت ویلي و چې دا وړاندیزونه وختي دي او باید لومړی د باور فضا رامنځته شي.

په درېیم پړاو خبرو کې، عراقچي یو ځل بیا د ایران د نظرونو تازه شوې نسخه وړاندې کړه، چې دا ځل ویټکاف مثبت ځواب ورکړ.

راپور زیاتوي چې امریکایي کارپوهانو دغه طرح وارزوله، ایران ته یې د وضاحت غوښتنو یو لېست واستاوه او ایراني چارواکو یې هم ځواب ورکړ، همداراز خپله یې هم ځینې پوښتنې مطرح کړې.

د دغو متقابلو تعاملاتو په پایله کې، امریکایي پلاوي یوه تفصیلي لیکلې طرح جوړه کړه چې د ټرمپ د حکومت له نظره د ایران د سوله‌ییز هستوي پروګرام لپاره مشخص چوکاټ، د نظارت شرطونه او د تفتیش میکانیزم پکې تعریف شوي دي.

رویټرز وايي، یاده پروژه تر هغه وروسته پیلېږي چې تېرکال دواړو هېوادونو د اوکراین جګړې د غځېدو په صورت کې له خپلو ځانونو د دفاع په موخه یو امنيتي تړون لاسليک کړی و.

ټاکل شوې، چې دا پروژه د برېټانیا او جرمني د دفاع وزیران په برلین کې د یوې غونډې په ترڅ کې اعلان کړي.

د برېتانیا د دفاع وزیر وویل: «په نننۍ خطرناکه نړۍ کې موږ يو موټی يو او دا همکاري نه يوازې امنيت زياتوي، بلکې د کار او پانګونې لامل هم ګرځي.»

د پروژې د پیل کره نېټه او لګښت لا نه دی اعلان شوی، خو د دواړو هېوادونو چارواکي وايي چې دا ګام به د دواړو لندن او برلین ترمنځ پوځي اړیکې ډېرې پیاوړې کړي.

د دې پروژې تر څنګ، دواړه هېوادونه به د پوځي الوتکو لپاره د توغندیو او نورو پوځي وسلو د پېرلو په تړاو هم خبرې‌اترې وکړي.

د یادونې ده، چې دا پرېکړه ترهغه وروسته کېږي چې څه موده مخکې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي و، چې اروپايي هېوادونه باید خپل امنیت په‌خپله وساتي او پر متحده‌ایالاتونو ډېره تکیه ونه کړي..

د طالبانو او تاجکستان اړیکې له درېیو لسیزو راهیسې ترینګلې دي.

تاجکستان د طالبانو له مخالفینو ملاتړ کړی او هغوی ته یې پناه ورکړې ده؛ خو یوراسیانت لیکي چې تاجکستان د امنیتي او اقتصادي دلایلو له امله اوس له طالبانو سره تعامل ته مخه کړې ده.

د جرمني د رګنزبورګ پوهنتون یو څېړونکی میلاني سدوزی وايي: «د دوه اړخیزو غونډو عامه ماهیت او د طالبانو په وړاندې د تاجک چارواکو له خوا د سختو بیانونو بندول مهم او مثبت بدلونونه دي.»

د طالب چارواکو له خوا له تاجکستان سره د همکارۍ په اړه څرګندونې تېر کال په اوړي کې کابل ته د تاجک پلاوي سفر او د ۲۰۲۳ کال د سپتمبر څخه د سرحدي بازارونو بیا پرانېستل د اړیکو د ښه والي نښې نښانې يادي شوي دي.

په ورته وخت کې د همدې راپور له مخي، دواړو خواوو اړيکې لا هم له ځينو تضادونو سره مخ دي.

تاجکستان طالبان یوه افراطي ډله ګڼي او د دوی له مخالفینو ملاتړ کوي، په ورته وخت کې بیا طالبان د تاجکستان د جماعت انصارالله افراطي ډلې ملاتړ کوي.

یوراسیانت د تاجک ولسمشر امامعلي رحمان د یوه مطرح منتقد شرف الدین ګاډوېف د کابل سفر ته په اشاره لیکلي: «د ګاډوېف سفر او په یوه ټلویزیونې مرکه کې د هغه سختې څرګندونې، چې پر مهال يې رحمان د یو دیکتاتور او د هغه حکومت د مافیا سره پرتله کړ د طالبانو دوه ګونې لوبه ښيي.»

سدوزی په دې باور دی، چې طالبانو ګاډوېف ته په بلنې ورکولو سره له تاجکستان سره د خپلو اړیکو د اغېزمنولو لپاره نفوذ رامنځته کړی دی.

د راپور له مخې، تاجکستان یو نازک توازن ساتلی دی: له یوې خوا له افغانستان سره خپلې اقتصادي اړیکې په ځانګړې توګه د برېښنا صادراتو له لارې پراخوي؛ خو د سیاسي ملاحظاتو له امله د طالبانو له رسمیت پېژندلو څخه ډډه کوي..

سدوزي ټینګار وکړ، چې د تاجکستان له خوا د طالبانو په رسمیت پېژندل «ډېر ناشونی دی.»

یوراسیانت همدا راز باور لري، چې له افغانستان سره د امریکا د مرستو بندول کولی شي د طالبانو وړتیا د تاجکستان د وارداتي برېښنا د پیسو په ورکولو کې کمه کړي.

د دې تر څنګ د لوېدیځ د امنیتي مرستو د احتمالي بندېدو په اړه د تاجکستان اندېښنې ممکن د دواړو خواوو د نږدې کېدو مخه ونیسي..

نوموړي ټینګار کړی، چې نړۍواله ټولنه باید د سوریې د ثبات ملاتړ او د دغه هېواد د بیا پرځېدو مخنیوي وکړي.

د قطر د لومړي وزیر په وینا، د سوریې ثبات نه یوازې د دې هیواد د خلکو؛ بلکې د ټولې سیمې د امنیت او سوکالۍ لپاره حیاتي ارزښت لري.

د یادونې ده، چې قطر د هغو هېوادونو له ډلې څخه دی چې په وروستیو کلونو کې یې تل د سوریې د خلکو لپاره پر سیاسي حل‌لارو او ملاتړ ټینګار کړی دی.