د طالبانو نوی بندیز؛ په کندهار کې ښځینه روغتیاپالې د کاري وخت پر مهال باید له محرم سره وي

د دواړو هېوادونو ترمنځ په مارچ میاشت کې یوازې د ۹۷ میلیونه ډالرو په ارزښت سوداګري ترسره شوې وه، خو په اپریل میاشت کې ۲۳ سلنه لوړه شوې او ۱۱۹ میلیونه ډالرو ته رسیدلې ده.

د رسنیو د معلوماتو له مخې، پاکستان په اپریل میاشت کې افغانستان ته د ۸۷ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات کړي، چې د مارچ میاشتې په پرتله ۲۱ سلنه زیاتوالی ښيي.

همدارنګه په همدې میاشت کې پاکستان ته د افغانستان صادرات هم ۲۸ سلنه ډېر شوي. افغانستان په اپریل میاشت کې پاکستان ته ۳۲ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات کړي دي، په داسې حال کې چې په مارچ میاشت کې پاکستان ته د افغانستان د صادراتو کچه یوازې ۲۵ میلیونه ډالره وو.

مګر پاکستاني رسنیو دا هم زیاته کړې، چې د تېرکال د اپریل میاشتې په پرتله بیا هم د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه په ټېټ حالت کې ده.

که څه هم پاکستان هڅه کوي خپل صادرات افغانستان ته زیات کړي، خو اوس د پخوا په پرتله د پاکستاني صادراتو ځای تر ډېره ایران صادراتو نیولی دی.

دغو کارمندانو د شنبې په ورځ (د غویي ۲۷مه) افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې واک ته د طالبانو له رسېدو سره د دوی معاشونه نامنظم شوي او په میاشتو میاشتو ځنډیږي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پولیسو څو تنو افسرانو وویل، چې د اقتصادي ستونزو له امله د معاشونو ځنډېدلو یې ژوند سخت کړی دی.

یو پولیس افسر وویل، چې د کورنیو چارو وزارت تر اوسه هېڅ قانع کوونکی دلیل نه دی ورکړی چې ولې معاشونه ځنډول کېږي.

دوی همدراز زیاتوي:« کله وايي بودیجه نشته او کله هم داسې بهانې کوي، چې مالیې وزارت په سیسټم کې ستونز ده خو دا د قبول وړ نه ده.»

د طالبانو کورنیو چارو وزارت برحاله کارکوونکو د معلومات له مخې نه یوازې د کورنیو چارو وزارت بلکې د ټولو ادارو کارمندانو ته تروسه د وري میاشتې معاشونه نه دي ورکړل شوي.

طالبانو تروسه په رسمي ډول د وري میاشتې د معاشونو ځنډېدو په تړاو څه نه دي ویلی.

دا نیوکې په داسې حال کې کېږي، چې د طالبانو د مالیې وزارت تېر کال «د کب ۲۸مه» د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل چې په دې اونۍ کې به د دولتي کارکوونکو معاشونه ورکړي. مخکې له دې، یو شمېر دولتي کارکوونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو مالیې وزارت له تېرو دوو میاشتو راهیسې د دوی معاشونه نه دي ورکړي.

په تېر کب کې هم طالبانو ادعا کړې وه چې دولتي کارکوونکو ته به معاشونه پر وخت ورکړل شي، خو د ځینو دولتي کارکوونکو او ښوونکو د نیوکو له مخې، تر اوسه یې معاشونه نه دي ورکړل شوي.

دا لومړی ځل نه دی چې دولتي کارکوونکي د طالبانو له لوري د معاشونو نه ورکولو له امله شکایت کوي. د طالبانو د واکمنېدو راهیسې نه یوازې د دولتي ادارو کارکوونکي، بلکې د دې ډلې سرتېري او ښوونکي هم نیوکې کوي چې معاشونه ورته په خپل وخت نه ورکول کېږي.

د فاکس نيوز د راپور له مخې، دا سند د پخواني ولسمشر د کور په کتابتون کې ساتل شوی او هور ترې پوښتلي، چې دا سند یې ولې له ځان سره خوندي کړی دی؟ بايډن وويل، نه پوهېږي چې ولې يې دا سند ساتلی و. هغه زياته کړه: «نه پوهېږم چې پوه وم دا سند لرم، خو دومره مهم نه و چې پرې فکر وکړم.»

څېړونکي رابرټ هور بايډن ته يادونه وکړه، چې مشهور ليکوالان لکه باب ووډوارډ او جولز ويټکاور هم په خپلو کتابونو کې د دغه سند يادونه کړې ده. هغه وپوښتل: «ايا دا سند د تاريخي يا خبري ارزښت له امله ساتل شوی و؟ بايډن ځواب ورکړ: «زما ګومان دا دی چې ما غوښتل دا سند د تاريخ لپاره وساتم. زما مطلب دا دی چې دا د افغانستان پر وړاندې زما دريځ و. له تاريخي نظره، زه باور لرم چې ځينې وختونه په نړۍ کې بنسټيز بدلونونه راځي، په ځانګړي ډول د ټېکنالوژۍ له امله.»

په دغه غږیز کليپ کې بايډن بيا د ټېکنالوژۍ پر نړۍوالو ټولنو د اغېز په اړه خبرې وکړې، خو رابرت هور يې خبره پرې کړه څو بېرته د محرم سند موضوع ته راوګرځي. بايډن وويل: «نه، بخښنه غواړم، همدا لامل و چې غوښتل مې دا وساتم. دې موضوع له افغانستان سره هېڅ تړاو نه درلود.»

له هغه وروسته بيا د بايډن يو وکيل خبرو ته داخل شو او له رابرت هور څخه يې غوښتنه وکړه، چې د وضاحت لپاره له فرضي سناريوګانو ډډه وکړي، ځکه چې بايډن مخکې ويلي وو، نه پوهېږي ولې يې دا سند درلود. هور ځواب ورکړ: «زما په اند، اوس بايد لږ استراحت وکړو.»

د دې غږيز ثبت نورو برخو کې ښکاري چې بايډن له ځينو ذهني ګډوډيو سره مخ و، هغه د خپل زوی د مړینې نېټه هېره کړې وه او د بارک اوباما د مرستیال په توګه یې دندې د پای نېټه هم نه وه یاده.

دا غږيز کلېپ د امريکا د کانګرس تر اوږدو فشارونو وروسته خپور شو، څو د بايډن د حافظې کمزوري او ذهني حالت روښانه شي.

د راپور له مخې ياد محرم سند کې د افغانستان تر څنګ د یو شمېر نورو هېوادونو نظامي وضعیت، بهرنیو تګلارو، حساسو استخباراتي سرچینو او لارو چارو په تړاو معلومات ذکر شوي دي.

د‌ پولیسو ځايي مشر عادل سید ویلي، چې دغو تېري کوونکو غوښتل چارسدې سیمې ته وتښتي، خو ماښام ناوخته یې د عملیاتو پر مهال نیولي دي.

پولیسو د قرباني نجلۍ نوم منیعبه احمد ښودلی، خو د هغې د عمر په تړاو یې څه نه دي ویلي.

د جنسي تېري قرباني شوې نجلۍ مور غناز احمد علي په وینا، لور یې له مدرسې څخه بېرته کور ته پر لاره وه، چې پنځه کسانو پرې په زور «جنسي تېری» وکړ.

هغې زیاته کړې: «د ورځې په رڼا کې یې په زور فارم ته یوړه او د هغې عزت یې لوټ کړو.»

د نجلۍ مور له عدلي او قضایي ارګانونو څخه غواړي، چې تورنو کسانو ته دې سختې سزاوې ورکړي.

د پښتونخوا د چارواکو په خبره، نیول شوي کسان به نن د شنبې په ورځ د «غوايي ۲۷مه» د معاینې په موخه اړونده ادارې ته وړاندې شي.

په پښتونخوا کې تر دې دمخه هم ورته قضیې رامخته شوي، خو نیوکې دا دي چې د حکومت له لوري د قانون د نه پلي کیدو له امله دا ډول پېښې مخ په ډېریدو دي.

د اې بي سي نیوز په راپور کې راغلي، چې دغو کډوالو ته په استول شوي لیک کې ویل شوي: «د امریکا پریښودو وخت دی.په متحده ایالاتو کې د پاتې کیدو هڅه مه کوئ. فدرالي حکومت به تاسو ومومي. مهرباني وکړئ سمدلاسه له متحده ایالاتو څخه ووځئ.»

د کډوالۍ د برخې وکیلې سپوږمۍ ناصري، چې د هغې ډیری مراجعینونو دا خبرداری ترلاسه کړی، وویل: «ډیر خلک له دې ویرې چې هسې نه د کورني امنیت لخوا ونیول شي، خپل عادي فعالیتونه نه کوي او ان چې د خوراکي توکو د پیرودلو لپاره هم بهر تګ نه کوي.»

دغه امریکایي رسنۍ افغانانو ته د لېږل شوي لیک په اساس وایي، چې «دا کسان نور په قانوني ډول په متحده ایالاتو کې کار نه شي کولی.»

اې بي سي نیوز په خپل راپور کې یادونه کړې، چې په ۲۰۲۱کال کې د امریکا ولسمشر جو بایډن د کورني امنیت وزارت ته امر وکړ چې ځینو هغو افغانانو ته چې د وړتیا بیا کتنه یې شوې وه، اجازه ورکړي چې په قانوني بڼه او د لنډمهاله قانوني حیثیت سره متحده ایالاتو ته راشي.

د خپرو شویو جزیاتو له مخې، دغو افغان کډوالو ته خبرداری ورکړل شوی، چې باید په اوو ورځو کې له امریکا ووځي.