خُرم: ټرمپ منځني ختیځ ته له شخصي او د امریکا له ستراتیژیکو ګټو سره د علاقې له امله پام کوي

د راپورونو له مخې، اسراییلي ځواکونو په غزه او لوېدیځه غاړه کې په وروستیو ۲۴ ساعتونو کې نږدې ۱۴۶ کسان وژلي دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي په یوې اعلامیه کې چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت په اېکس پاڼه کې خپره شوې ویلي، د تېرو ورځو دوامداره بریدونه او جنایتونه په غزه کې په کلکه غندي او د جنوسایډ له امله د اسراییل د مشرانو د معافیت پای ته رسولو او د هغوی د محاکمې او سزا غوښتنه کوي.

یاد ویاند وویل: «اشغالګر رژیم په دې پړاو کې وروسته له هغه چې د اوربند د هوکړې لپاره د منځګړو هڅې ناکامې شوې، خپل جنایتکارانه بریدونه زیات کړي، څو خپلې نامشروع غوښتنې تحمیل او د غزې اوسېدونکي اړ کړي چې کوچېدنه وکړي؛ دا کار به خامخا د فلسطیني ولس له قهرمانانه مقاومت سره مخ شي.»

بقايي د غزې او لوېدیځې غاړې په اړه د بشري حقونو او بشردوستانه اصولو د پراخو سرغړونو عادي ګرځېدل د ملګرو ملتونو د نظام او د نړۍوالو حقوقو لپاره یوه نه‌جبرانېدونکې فاجعه وبلله.

نوموړي ټینګار وکړ، چې ټول دولتونه او د ملګرو ملتونو سرمنشي قانوني او اخلاقي مسوولیت لري، څو د نسل‌وژنې، د بشريت ضد جنایتونو او د جنګي جنایتونو د پای ته رسولو لپاره جدي او بېړني ګامونه واخلي.

نوموړي ویلي، له روسیې سره یې د ټرانسپورټ او ټرانزيټ دوه اړخیزې سوداګریزې او د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټورونو ترمنځ پنځه تفاهمنامې لاسلیک کړې دي.

طالبانو ویلي، چې ملابرادر له تاتارستان څخه د څلور ورځني سفر وروسته نن شنبې ناوخته کابل ته ستون شوی.

ملابرادر د کابل په هوايي ډګر کې خبريالانو ته ویلي، چې د دې سفر پر مهال یې د تاتارستان، موردوویا له ولسمشرانو او د روسیې فډراسیون د لومړۍ وزير له دوو مرستیالانو سره هم ليدلي دي.

د برادر په خبره، چې د روسیې فډراسیون له چارواکو سره یې د کابل او مسکو ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ د زياتېدو، په افغانستان کې د روسي پانګوالو پر پانګونې او په اقتصادي برخو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډې همکارۍ په رامنځته کولو خبرې کړي دي.

ملابرادر د یوه پلاوي په مشرۍ د کازان ۱۶م نړۍوال اقتصادي فورم کې د ګډون په موخه تاتارستان ته تللی و.

په کازان ۱۶م نړۍوال اقتصادي فورم کې د شاوخوا ۹۰ هېوادونو لوړپوړو چارواکو او د بېلابېلو هېوادونو ۲۰ زره شرکتونو ګډون کړی و.

د افغانانو ترمنځ ګډې مشورتي کمېټې د شبنې په وځ (د غویي ۲۷مه) د بلجیم په بروکسل کې د یوې غونډې په ترڅ کې په افغانستان کې د سولې د راتګ لپاره د دوحې د تړون بشپړ تطبیق وغوښت .

د دې غونډې ګډونوالو وویل، چې د سولې په مذاکراتو کې یو مهم ټکی بین الافغاني توافق و، خو په دوحه کې پرته له دې چې د افغانانو د بېلابېلو اړخونو ترمنځ توافق رامنځته شي، امریکا طالبانو سره تړون لاسلیک کړ او په پایله کې یې جمهوریت سقوط او افغانستان طالبانو ته وسپارل شو.

د افغان ملت ګوند رییس ستانه ګل شېرزاد ګډونوالو ته وویل: «دا یو ضرورت دی چې افغانان سره په خپلو کې ناسته وکړي او یوه حل لاره پیدا کړي، په افغانستان کې ورځ تر بلې د دې پر ځای چې فاصله کمه شي د ولس او طالبانو ترمنځ فاصله زیاتېږي، همدا ډول یو شمېر خلک په کمین کې ناست دي چې یو ځل بیا په افغانستان کې جنګونه پیل کړي او دوی پکې خپل تجارت شروع کړي، ځينې ګاونډي هېوادونه بیا دې ته ناست دي چې افغانستان کې څنګه نظامونه ړنګ شي او افغانان خپلو کې مصروف وساتي او کورنۍ جګړه دوام پیدا کړي.»

ستانه ګل شېرزاد ټينګار وکړ، چې په افغانستان کې د ستونزو د حل لپاره اړینه ده چې افغانان سره ناسته وکړي او یوه حل لاره پیدا کړي.

غونډې ته په وینا کې د لوګر پخواني والي حلیم فدایي وویل : «د طالبانو له راتګ سره شعارونه مقدس شو او اهداف نامقدس، د دوحې تړون کې د بن د کنفرانس په پرتله لویه تېروتنه وشوه، په دې تړون کې یې د افغانستان جمهوري نظام حذف کړ، واک یې طالبان ته ورکړ او طالبان نه یوازې سیاسیون حذف کړل، بلکې ملت یې حذف کړ، موږ ۲۹ قشرونه لرو یوازې د ملا د قشر حلکومت دی البته د استخباراتي ملا، دوی د قران او اسلام پر ځای استخباراتي اسلام راووست.»

حلیم فدایي وایي، چې د ملا د حذف سیاست په افغانستان کې پنځوس سلنه انسانان له تعلیم څخه محرومه کړل، خو طالبان راحت ژوند لري او ملت ته یې افغانستان زندان جوړ کړی.

په دغه غونډه کې د اروپا د بېلابېلو هېوادونو بلجیم، جرمني، فرانسې، اتریش او هالنډ څخه ګڼو افغانانو برخه اخیستې وه.

د غونډې ګډونوال وایي، چې اوس د ستونزې یوازینی حل د دوحې بشپړ توافق ته لار هوارول دي.

دا په داسې حال کې ده، په ۲۰۲۱ کال کې طالبانو په دویم ځل افغانستان کې واک ترلاسه کړ.

د واک ترلاسه کولو سره دغې ډلې په افغانستان کې سخت قوانین تطبیق کړل، سیاسي فعالیتونه او سیاسي ګوندونه یې لغوه اعلان کړل، رسنۍ یې سانسور کړې، د نجونو او ښځو پروړاندې یې د زده کړو دروازې وتړلې او ترڅنګ یې په سیاسي مشارکت بندیز ولګېد او تفریحي پارکونو ته د ښځو تګ منع اعلان شو..

همدا ډول دغې ډلې د واک ترلاسه کولو سره په افغانستان کې ټول دولتي لوړ بستونو باندې ملایان وګومارل او هغه کدرونه چې د افغانستان په ملي شتمنۍ تخنیکي روزل شوي وو، له افغانستان نه کډوال شول.

د خبرپاڼې له مخې، امیرخان متقي په دې کتنه کې د دواړو هېوادونو اړيکې مهمې ګڼلي او ځینو برخو کې يې د همکاريو پراختيا ته په پام، د ډيپلوماتيکو اړيکو د کچې لوړوالی يوه اړتيا ياده کړې ده.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت همداراز زیاته کړې، چې امیرخان متقي په تهران کې له عباس عراقچي سره د همکاریو د پراختیا، ديپلوماتيکو اړیکو د لوړوالي، امنیتي مسایلو او د کډوالو د ستونزو په اړه بحث کړی.

متقي له ایراني چارواکو غوښتنه کړې، چې د افغان کډوالو په ستنېدو کې دې تدريجي اصل په پام کې ونیسي.

نوموړي د ایران په زندانونو کې افغان بندیانو ته د پاملرنې هيله هم ښودلې ده.

امیرخان متقي زياته کړې، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او ټرانزیټ په برخو کې همکاري مخ په زياتېدو ده.

طالبانو د ایران د بهرنیو چارو د وزیر عباس عراقچي له قوله لیکلي: « د افغان مهاجرينو بېرته تګ بايد تدريجي او باعزته وي او په ايران کې افغان کډوالو ته د لا زياتو اسانتياوو ژمنه کوو.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن شنبه اعلان وکړ، چې د دغې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د یوه پلاوي په مشرۍ د ایران د بهرنیو چارو وزیر سېد عباس عراقچي په بلنه دغه هېواد ته روان شو.

د طالبانو له دغه وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په یاد سفر کې د امیر خان متقي ترڅنګ د دغه ډلې د اقتصاد وزارت مرستیال وزیر عبداللطیف نظري هم ګډون لري.

خبرپاڼه زیاتوي، چې په پام کې ده امیر خان متقي د تهران د خبرو اترو په فورم کې د ګډون ترڅنګ د ایران د بهرنیو چارو له وزیر او نورو جګپوړو چارواکو سره هم وګوري.

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په دې وروستیو کې کابل ته سفر کړی و او له طالب مشرانو سره یې د سرحدي مسایلو، اوبو، د داعش پر وړاندې د مبارزې، اقتصادي همکاریو، مخدره موادو او ګډو ګواښونو په اړه خبرې کړې وې.

عراقچي په کابل کې وویل، چې له طالبانو سره د اړیکو نوی فصل به پرانیستل شي.

له هلمند څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د شنبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) ویلي، طالبانو په یوې خبرتيا کې له خلکو غوښتي، چې ټولنیزې رسنۍ دې «د موثق خبر، تعلیم، مشروع کاروبار او اسانۍ لپاره وکاروي.»

طالبانو په دې خبرتيا کې همداراز خلکو ته خبرداری ورکړی، چې که چا همدغه رسنۍ د فکري انحراف او د دوی د تخریب لپاره وکارولې له سزا سره به مخ شي.

په دې خبرتیا کې لیکل شوي: «که چا فکري انحراف، توهین، تحقیر، قومي تعصب او دیني ارزښتونو خلاف وکارولې د قانون منګولو ته به وسپارل شي.»

د طالبانو د امربالمعروف وزارت یوې سرچینې ویلي، چې دوی تېره اوونۍ یو شمېر د ټيک ټاک فعالان د ناسم فعالیت په تړاو نیولي او زنداني کړي دي.

تېره اوونۍ سرچينو ویلي و، چې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې په بغلان کې د ټيک ټاک فعال شېر علي مبارز په ټولنیزو رسنیو کې د ناسم فعالیت له امله نیولی و.

د طالبانو د مشر ملا هبت الله اخوندزاده له لوري د « امربالمعروف او نهې عن المنکر» په توشیح شوي قانون کې پر رسنيو د يو شمېر محدوديتونو ترڅنګ په واضیح توګه د موسیقۍ خپرول او نورې سرګرمۍ هم منع شوي دي.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دغه ډلې پر ډېرو رسنیو او فعالانو بندیز لګولی او پر طالبانو نیوکه کوونکي یې هم نیولي او زنداني کړي دي.