د پاچا خان پوهنتون مسوولینو د یوې افغانې زده کړیالې له اوږو څخه «ملي بیرغ» لرې کړ

د ایران ایرنا خبري اژانس راپور ورکړی چې د شنبې په ورځ د ایران د پوځ د شمال ختیځې قرارګاه مرستیال قوماندان سرتیپ صادق نوري د خراسان رضوي ولایت د تاباد ولسوالۍ له افغانستان سره پر پوله د دېوال جوړولو د پروژې د لیدنې پر مهال ویلي، چې تر دې دمه د دېوال جوړولو چارې په ۸۱ کیلومتره واټن کې بشپړې شوې دي.

ښاغلی نوري وايي:« دا پروژه چې د وخت علمي او فني معیارونو پر اساس د پوځ له لوري پلې کیږي، ټولټال ۹۵۳ کیلومتره اوږدوالی لري، چې له دې ډلې څخه ۳۰۰ کیلومتره یې د خراسان رضوي ولایت اړوند ده.»

دغه ایراني چارواکي ویلي، له افغانستان سره د پولې تړلو او دېوال جوړولو د چارو چټکتیا لپاره یې له ۱۶ شرکتونو سره قراردادونه کړي دي. له افغانستان سره پر پوله د دېوال په جوړیدو سره ناقانونه تګ راتګ کم شوی دی. دغه دېوال څلورمتره لوړوالی لري او د سر برخه یې په اغزن تار پوښل شوې ده.

تر دې وړاندې د ایران د پوله ساتو ځواکونو قوماندان سردار احمد علي ګودرزي ویلي و چې د دغه هېواد په ختیځ او لوېدیځ سرحدونو کې له افغانستان او پاکستان سره د دېوالونو د جوړولو او لارو د بندولو د پلان هدف، ایران ته د نشه‌یي توکو د قاچاق او د ناقانونه کډوالو د راتګ مخنیوی دی.

په کندهار کې د دولتي روغتیايي بنسټونو یو شمېر ښځینه روغتیاپالانو د شنبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې کندهار کې د طالبانو د امر بالمعروف ریاست پرې نوي بندیزونه لګولي دي.

د ترلاسه شو سندونو له مخې د «جک» موسسه چې د کندهار دولتي روغتونو کې روغتیايي خدمات وړاندې کوي، د کندهار امربالمعرف ورته امر کړی، چې د ښځینه روغتیاپالانو د محرم پیژندنه تایید او دوی ته یې معرفي کړي.

په یوه بل مکتوب کې د «جک» موسسې ادارې د خپلو ښځینه کارکوونکو د محرم بشپړ معلومات د طالبانو امر بالمعروف ریاست سره شریک کړي دي.

100%

د ښځینه روغتیاپالانو په وینا، د دوی محرم باید په کاري وخت کې له دوي سره په کلینیک یا هم په روغتون کې موجود وي.

د معلوماتو له مخې طالبانو ټولو روغتیایي برخو کې ډاکترانو او نرسانو په کډون ټول ښځینه پرسونل باندې دا بندیز جبري کړی.

هغوی وایي، له ښځینه روغتیاپالو سره داسې چلند کېږي، چې ګواکي د امر بالمعروف ریاست غواړي ښځې مجبوره شي چې دندې پرېږدي او په کور کیني.

یوې ښځینه روغتیاپالې وویل:« په چک پواینټونو کې هم طالبان پوښتنې کوي که محرم هم وي بیا هم دوی داسې ناوړه پېِغورونه راکوي، چې کواګې مونږ د اسلام خلاف عمل کوو.»

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د یوه راپور له مخې، په کندهار کې د ښځو درملنه له جدي ګواښ سره مخ ده، ځکه چې دا مهال د دغه ولایت په دولتي روغتیايي بنسټونو کې یوازې یوه ښځینه متخصصه ډاکټره حضور لري. پخوا چې څو ښځینه متخصصې ډاکټرې هلته کار کاوه، خو د طالبانو له واکمنېدو وروسته یې خپلې دندې پرېښې دي.

د طالبانو د ډلې مشر ملاهبت الله په کندهار کې مېشت دی او له هغه ځایه د افغانستان چارې اداره کوي خو نیوکې دا دي، چې د نورو ولایتونو په پرتله په کندهار کې ټولنیز بندیزونه ورځ تربلې زیاتېږي او دا کار به په دولتي سیسټم کې د ښځینه روغتیاپالانو شمېر نور هم راکم کړي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ په مارچ میاشت کې یوازې د ۹۷ میلیونه ډالرو په ارزښت سوداګري ترسره شوې وه، خو په اپریل میاشت کې ۲۳ سلنه لوړه شوې او ۱۱۹ میلیونه ډالرو ته رسیدلې ده.

د رسنیو د معلوماتو له مخې، پاکستان په اپریل میاشت کې افغانستان ته د ۸۷ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات کړي، چې د مارچ میاشتې په پرتله ۲۱ سلنه زیاتوالی ښيي.

همدارنګه په همدې میاشت کې پاکستان ته د افغانستان صادرات هم ۲۸ سلنه ډېر شوي. افغانستان په اپریل میاشت کې پاکستان ته ۳۲ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات کړي دي، په داسې حال کې چې په مارچ میاشت کې پاکستان ته د افغانستان د صادراتو کچه یوازې ۲۵ میلیونه ډالره وو.

مګر پاکستاني رسنیو دا هم زیاته کړې، چې د تېرکال د اپریل میاشتې په پرتله بیا هم د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه په ټېټ حالت کې ده.

که څه هم پاکستان هڅه کوي خپل صادرات افغانستان ته زیات کړي، خو اوس د پخوا په پرتله د پاکستاني صادراتو ځای تر ډېره ایران صادراتو نیولی دی.

دغو کارمندانو د شنبې په ورځ (د غویي ۲۷مه) افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې واک ته د طالبانو له رسېدو سره د دوی معاشونه نامنظم شوي او په میاشتو میاشتو ځنډیږي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پولیسو څو تنو افسرانو وویل، چې د اقتصادي ستونزو له امله د معاشونو ځنډېدلو یې ژوند سخت کړی دی.

یو پولیس افسر وویل، چې د کورنیو چارو وزارت تر اوسه هېڅ قانع کوونکی دلیل نه دی ورکړی چې ولې معاشونه ځنډول کېږي.

دوی همدراز زیاتوي:« کله وايي بودیجه نشته او کله هم داسې بهانې کوي، چې مالیې وزارت په سیسټم کې ستونز ده خو دا د قبول وړ نه ده.»

د طالبانو کورنیو چارو وزارت برحاله کارکوونکو د معلومات له مخې نه یوازې د کورنیو چارو وزارت بلکې د ټولو ادارو کارمندانو ته تروسه د وري میاشتې معاشونه نه دي ورکړل شوي.

طالبانو تروسه په رسمي ډول د وري میاشتې د معاشونو ځنډېدو په تړاو څه نه دي ویلی.

دا نیوکې په داسې حال کې کېږي، چې د طالبانو د مالیې وزارت تېر کال «د کب ۲۸مه» د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل چې په دې اونۍ کې به د دولتي کارکوونکو معاشونه ورکړي. مخکې له دې، یو شمېر دولتي کارکوونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو مالیې وزارت له تېرو دوو میاشتو راهیسې د دوی معاشونه نه دي ورکړي.

په تېر کب کې هم طالبانو ادعا کړې وه چې دولتي کارکوونکو ته به معاشونه پر وخت ورکړل شي، خو د ځینو دولتي کارکوونکو او ښوونکو د نیوکو له مخې، تر اوسه یې معاشونه نه دي ورکړل شوي.

دا لومړی ځل نه دی چې دولتي کارکوونکي د طالبانو له لوري د معاشونو نه ورکولو له امله شکایت کوي. د طالبانو د واکمنېدو راهیسې نه یوازې د دولتي ادارو کارکوونکي، بلکې د دې ډلې سرتېري او ښوونکي هم نیوکې کوي چې معاشونه ورته په خپل وخت نه ورکول کېږي.

د فاکس نيوز د راپور له مخې، دا سند د پخواني ولسمشر د کور په کتابتون کې ساتل شوی او هور ترې پوښتلي، چې دا سند یې ولې له ځان سره خوندي کړی دی؟ بايډن وويل، نه پوهېږي چې ولې يې دا سند ساتلی و. هغه زياته کړه: «نه پوهېږم چې پوه وم دا سند لرم، خو دومره مهم نه و چې پرې فکر وکړم.»

څېړونکي رابرټ هور بايډن ته يادونه وکړه، چې مشهور ليکوالان لکه باب ووډوارډ او جولز ويټکاور هم په خپلو کتابونو کې د دغه سند يادونه کړې ده. هغه وپوښتل: «ايا دا سند د تاريخي يا خبري ارزښت له امله ساتل شوی و؟ بايډن ځواب ورکړ: «زما ګومان دا دی چې ما غوښتل دا سند د تاريخ لپاره وساتم. زما مطلب دا دی چې دا د افغانستان پر وړاندې زما دريځ و. له تاريخي نظره، زه باور لرم چې ځينې وختونه په نړۍ کې بنسټيز بدلونونه راځي، په ځانګړي ډول د ټېکنالوژۍ له امله.»

په دغه غږیز کليپ کې بايډن بيا د ټېکنالوژۍ پر نړۍوالو ټولنو د اغېز په اړه خبرې وکړې، خو رابرت هور يې خبره پرې کړه څو بېرته د محرم سند موضوع ته راوګرځي. بايډن وويل: «نه، بخښنه غواړم، همدا لامل و چې غوښتل مې دا وساتم. دې موضوع له افغانستان سره هېڅ تړاو نه درلود.»

له هغه وروسته بيا د بايډن يو وکيل خبرو ته داخل شو او له رابرت هور څخه يې غوښتنه وکړه، چې د وضاحت لپاره له فرضي سناريوګانو ډډه وکړي، ځکه چې بايډن مخکې ويلي وو، نه پوهېږي ولې يې دا سند درلود. هور ځواب ورکړ: «زما په اند، اوس بايد لږ استراحت وکړو.»

د دې غږيز ثبت نورو برخو کې ښکاري چې بايډن له ځينو ذهني ګډوډيو سره مخ و، هغه د خپل زوی د مړینې نېټه هېره کړې وه او د بارک اوباما د مرستیال په توګه یې دندې د پای نېټه هم نه وه یاده.

دا غږيز کلېپ د امريکا د کانګرس تر اوږدو فشارونو وروسته خپور شو، څو د بايډن د حافظې کمزوري او ذهني حالت روښانه شي.

د راپور له مخې ياد محرم سند کې د افغانستان تر څنګ د یو شمېر نورو هېوادونو نظامي وضعیت، بهرنیو تګلارو، حساسو استخباراتي سرچینو او لارو چارو په تړاو معلومات ذکر شوي دي.