د ناورین ټيم د افغان کډوالو په ګډون د نړۍ په ناورین کې د اروپايي ټولنې د رول غوښتنه کړې

دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغه کیږي چې پوتین د کرسک اوبلاست ته خپل لومړی سفر وکړ، په دې سرحدي سیمه کې تیر دوبی د اوکراین ځواکونو یرغل پیل کړ و. پداسې حال کې چې کریملین ادعا کوي چې دا سیمه یې په بشپړه توګه ازاده کړې، اوکراین وايي چې عملیات په کرسک کې روان دي.

پوتین د حکومتي چارواکو سره په یوه ویډیو کنفرانس کې وویل: "ما دمخه ویلي دي چې د پولې په اوږدو کې د اړین امنیتي بفر زون جوړولو پریکړه شوې ده."

نوموړي وویل:"زموږ وسله وال ځواکونه اوس مهال دا ستونزه حل کوي."

افغان مېرمنو د اعتراض په ډول په یوه پرېکړه لیک کې د میرمن خلیلزاد څرګندونې د سپکاوي ډکې یادې کړي او غندلي دي.

له افغانستان څخه بهر د افغان مدنې ټولنو او بشري حقونو فعالانو د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۱) په اعتراضیه ناسته کې د یوه پرېکړه لیک په وړاندي کولو سره د زلمي خلیلزاد د مېرمنې شيریل بینارډ څرګندونې د ښځو پر وړاندې طالبانو د ملاتړ په مانا یادې کړي.

دوی د مېرمن بینارډ خبرې دروغ او د دردناکه واقعیتونو پټول ګڼلي.

دغه افغان اعتراضو کوونکو د خلیلزاد مېرمنې ته په خطاب کې ویلي: «اغلې خلیلزاد! ایا سترګې مو پټې کړي که مو وجدان پلورلی دی؟»

د دوی په خبره، چې په افغانستان کې د ښځو په وړاندې روان ظلمونه، پر زده کړو، کار، سفر، جامو، غږ او نورو حقونو بندیزونه ورځ تر بلې پر زياتېدو دي.

اعترض کوونکې وايي، چې د خلیلزاد مېرمنې په دې الفاظو سره «د مظلومو ښځو په زخمونو مالګې دوړولي دي.»

دوی د افغان ښځو په وړاندې دا ډول څرګندونې جرم او د مجرمینو ملګرتیا یې بللې ده.

افغان ښځې ډاډ وړاندې کوي، چې تر هغو به چوپ پاته نه شي ترڅو په افغانستان کې ازادي نه وي راغلې.

د زلمي خلیلزاد مېرمن شیریل بینارډ په یوې مقاله کې د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان ته د ستنېدو په تړاو د افغان کډوالو او د هغوی د ملاتړکوونکو بنسټونو اندېښنې «بې‌بنسټه» بللي او وايي، چې افغانستان ته دې له ستنېدو نه ‌وېرېږي.

نوموړې په خپره شوې مقاله کې د افغان ښځو او نجونو پر زده‌ کړو بندیز «د نه‌ منلو وړ او د دیني اساس‌ نه‌ لرونکی» بللی دی، خو د ښځو د ځپلو په تړاو یې د رسنیو راپورونه رد کړي دي.

د حزب اسلامي ګوند مشر ګلبدین حکمتیا د پنجشنبه په ورځ (د غبرګولي لومړۍ) نېټه په یوه مقاله کې د چین، پاکستان، افغانستان، روسیې، امریکا، ایران، هند او یو شمېر نورو هېوادونو د مشرانو څرګندونو ته په اشاره لیکلي: « مسکو یو ځل بیا د افغانستان په اړه د واشنګټن سره معاملې ته تیار دی او دا معامله به دا ځل د اوکراین پر سر وي.»

د نوموړي په خبره، چې د اوکراین پر سر د ټرمپ سخت دريځ او په سپينه ماڼۍ کې د زېلېنسکي سره د سپکاوي ډک چلند څخه معلوميږي، چې «امریکا غواړي اوکراین مسکو ته ډالۍ کړي او به بدل کې يې افغانستان او بګرام ترې غواړي او روسیه دې معاملې ته تیاره ده.»

حکمتیار زياتوي، چې د چين په اقتصادي دهلیز کې د طالبانو شاملېدو ته د امریکا، هند او ایران غبرګون ورته دی او د هغه په خبره دا د ایران او هند د چابهار ګډې پروژې باندي اغېز لري.

د هغه په ټکو د طالبانو د سره د سیمې د هېوادونو وروستۍ اړيکې، د افغانستان په اړه د هېوادونو د استازو څرګندونې دا ښیي، چې افغانان د انکشافاتو او ازموینو د یو بل بهير په درشل کې دي.

حکمتیار وايي له تېرو تجربو باید زده کړه وشي او که حالت درک نه شي ګواښونه به زيات شي.

هغه زياته کړې: « آيا كولى شو ټول ملت، ټول اسلامپال، مجاهدين، اسلام او هېواد ته ژمن افغانان داسې راغونډ كړو چي د گواښونو په وړاندې گډ دريځ او تكلاره ولري، داسې نه چې سبا او د پېښو رامنځته کېدو پر وخت ځيني تسليمېږي، ځيني غرونو ته پورته کیږي او ځيني تښتي.»

سرچینې د پنجشنبې په ورځ (غبرګولي ۱) زیاته کړې چې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر یا یوناما د طالبانو له دغه ګواښ وروسته خپلو ښځینه کارکوونکو ته ویلي چې تر بلې خبرتیا او د ستونزې تر حل پورې په خپلو کورونو کې پاتې شي او دندو ته له ورتګ نه ډډه وکړي. د سرچینې په خبره، له پرون راهیسې د یوناما ښځینه کارکوونکې دندو ته نه دي تللي.

د یوناما په منځ کې دغې باوري سرچینې د نوم نه‌ښودلو په شرط زیاته کړې چې د استخباراتو په نوم د طالبانو یو شمېر جنګیالیو د دغه دفتر ښځینه کارکوونکو ته ګواښ کړی چې نور خپلو دندو ته لاړې نه‌شي.

د سرچینې د معلوماتو له‌مخې، د یوناما ښځینه کارکوونکې خپلو کورونو ته تګ او دندو ته راتګ پرمهال د کابل ښار په پنځو یا شپږو نقطو کې د طالبانو له‌خوا څارل شوي او دا سپارښتنې په جدي ډول ورته شوې دي.

دې سره جوخت، په یوناما کې یوې افغان ښځینه کارکوونکې هم افغانستان انټرنشنل-پښتو ته دا موضوع منلې ده.

د ملګرو ملتونو د مرستندویه دفتر باوري سرچینې افغانستان انټرنشنل-پښتو ته زیاته کړې چې طالب جنګیالیو په شفاهي ډول دغه اقدام کړی، خو یاد نړۍوال بنسټ تر اوسه په رسمي ډول په دې تړاو کوم غبرګون نه‌دی ښودلی. طالبانو هم په رسمي ډول په دې تړاو څه نه دي ویلي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د ښځو پر حقونو پراخ محدودیتونه ولګول شول. دوی د زده‌کړې، کار، ازاد تګ راتګ او سیاسي مشارکت په ګډون له خپلو ټولو بنسټیزو حقونو نه محرومې شوې دي. د ملګرو ملتونو، بشري حقونو بنسټونو او نړۍوالو ادارو له‌خوا د ښځو پر وړاندې د طالبانو روان چلند «جنسیتي اپارټایډ» بلل کېږي.

اسراییل د نومبر له اوربند سره سره، لا هم د حزب‌الله پر اهدافو بریدونه کوي. د پوځ په وینا، د حزب‌الله د "رضوان ځواک" یو غړی یې هم د رب‌الثلاثین سیمه کې وژلی دی. دغه سیمه د تول له ښاره ۱۷ کیلومتره لرې ده.

لبناني چارواکو ویلي، په بریدونو کې یو کس وژل شوی، خو هویت یې نه دی افشا شوی. اسراییلي پوځ ادعا کړې چې د حزب‌الله د راکټ‌ویشتونکو وسلو ځایونه، پوځي تأسیسات او نور هدفونه یې هم په جنوب او بقاع درې کې ویشتلي دي.