شهباز شریف: د هند او پاکستان تر جګړې وروسته نرېندرا مودي «مایوسه او خپه» شوی

د دې سازمان په وینا، د ایران حکومت اوس د افغان کډوالو کورنیو په اېستلو ډېر تمرکز کړی دی.

د شمېرو له مخې؛ د ۲۰۲۵ کال د جنوري څخه تر مې پورې له ۴۵۷ زره څخه ډېر افغان کډوال له ایران څخه افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې ډلې څخه ۷۲ سلنه یې په زوره اېستل شوي دي.

په ستنېدونکو کډوالو کې ۷۱ سلنه نارینه، ۸ سلنه ښځې او ۲۱ سلنه ماشومان شامل دي.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان د دوشنبې په ورځ د شمېرو په خپرولو سره، په تېرو پنځو میاشتو کې له ایرانه د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو د ډېرېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.

دغه سازمان د مې په میاشت کې د افغان کورنیو د جبري اېستلو په شمېر کې د ۲۶ سلنې زیاتوالي ته په اشارې سره وویل: «هغه څه چې د اندېښنې وړ دي هغه له ایرانه د اېستل شویو کورنیو په شمېر کې زیاتوالی دی. دا یوه نوې پديده ده؛ ځکه چې په تېرو میاشتو کې ډېری هغه کسان چې اېستل شوي مجرد او ځوانان وو.»

د سازمان شمېرې ښیې، چې یوازې په مې میاشت کې ۱۵۶۷۵ افغان کورنۍ له ایران څخه افغانستان ته داخل شوي، په داسې حال کې چې په اپرېل میاشت کې دا شمېر ۶۸۷۹ کورنۍ وو.

دغه سازمان زیاتوي، چې تېره میاشت له ایرانه ستانه شوي افغانې کورنۍ چې قانوني اسناد یې نه لرل، د تېر کال د مې میاشتې په پرتله درې برابره زیاتې دي.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان د ایران حکومت د وروستۍ اعلامیې له قوله ویلي، ایران له هغو افغانانو چې قانوني اسناد نه لري غوښتي، چې د جولای له شپږمې نېټې مخکې له دې هېواده ووځي.

دا پرېکړه ښايي تر څلور مېلیونه پورې افغان کډوال اغېزمن کړي.

له ایران څخه د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو څپه په بې سارې ډول زیاته شوې او له پاکستان څخه د جبري اېستلو شدت د افغانستان لپاره د اندېښنې وړ ننګونې رامنځته کړې دي.

په ورته وخت کې طالبان د افغان کډوالو د اېستلو او بیا ستنېدو په برخه کې د ایران له حکومت سره همکاري کوي.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان د شمېرو له مخې، پاکستان له اپرېل میاشتې راهیسې تر دې دمه له ۱۸۰ زرو څخه ډېر افغان کډوال په زور اېستلي دي.

دغه سازمان له ټولو هېوادونو غوښتي، چې تر هغه وخته پورې دې د افغان کډوالو جبري بېرته استول ژر تر ژره بند کړي، څو د هغوی د خوندي، داوطلبانه او د انساني کرامت سره سم بېرته ستنېدو شرایط برابر شي.

د لیکوال په اند، طالبانو او پاکستاني چارواکو د چین په ملاتړ د سیاسي، اقتصادي او ټرانسپورتي اړیکو د پراختیا لپاره خپله لېوالتیا ښودلې.

په مقاله کې چې د سې‌شنبه په ورځ (د غبرګولي ۱۳مه) خپره شوې، راغلي چې په لیدلوري کې دا بدلون کولای شي په سیمه‌ییز ثبات کې مهم رول ولوبوي، په ځانګړې توګه په داسې وخت کې چې نړۍ له ګڼو امنیتي او اقتصادي کړکېچونو سره مخ ده.

د ایرواشیا وېب‌پاڼې مقاله کې راغلي، چې چین د طالبانو او پاکستاني چارواکو ترمنځ په دغه بهیر کې د منځګړي رول لوبولی او له دواړو هېوادونو یې غوښتي، چې پخواني اختلافات یوې خوا ته کړي او د ګډ راتلونکي پر لور ګام واخلي.

د مقالې لیکوال ویلي، چې د افغانستان اقتصاد له جدي ستونزو سره مخ دی او د ملګرو ملتونو راپورونه، چې د دغه هېواد شاوخوا ۹۰ سلنه خلک د بې‌وزلۍ تر سرې کرښې لاندې ژوند کوي.

داسې شرایطو کې له پاکستان سره همکاري کولای شي چې د سوداګرۍ، اومه توکو د لېږد، درملو او د ټرانسپورټي تګ‌راتګ لپاره فرصتونه برابر کړي.

بل خوا، پاکستان هم له امنیتي ستونزو په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان له ګواښونو سره مخ دی.

په مقاله کې راغلي، د ترهګرۍ پر ضد ګډه مبارزه او پرانیستې خبرې‌اترې کولی شي چې د دواړو هېوادونو امنیت پیاوړی کړي.

دې سره جوخت، طالبان د نړۍوال مشروعیت د ترلاسه‌کېدو په برخه کې له سختو ازموینو سره مخ دي.

د مقالې د لیکوال په اند، دوامداره ثبات یوازې د رغنده ښکېلتیا، سیمه‌ییزې همکارۍ او د انزوا پرېښودو له لارې ترلاسه کېدای شي.

ټاکل شوې، چې په کابل کې به یوه مهمه غونډه جوړه شي چې د سیمې سیاسي مشران به په‌کې د همکاریو د راتلونکي په هکله بحث او خبرې وکړي.

په مقاله کې دا غونډه د افغانستان او پاکستان ترمنځ په اړیکو کې د عملي پرمختګ لار بلل شوې ده.

شهباز شریف د غبرګولي پر ۱۳مه، د پېښور امن جرګې ته په خبرو کې وویل، چې مودي لا هم له دې ماتې خپل زخمونه ګروي او که بیا هم کومه تېروتنه تکرار شي، نو ځواب به یې سخت او بې جوړجاړي وي.

نوموړي د هند او پاکستان ترمنځ د اندس اوبو تړون پر اساس د پاکستان د اوبو پر حقونو ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د دیامیر-باشا او داسو بندونو په ګډون، د اوبو زېرمې به جوړوي څو د هند د « شومو ارادو» مخه ونیول شي.

شهباز شریف په خپلو خبرو کې وویل، « هند ته باید روښانه وي، چې هر څاڅکی اوبه د پاکستان ولس حق دی. که دوی بیا هم کومه تېروتنه وکړه، نو هغه درس به ورته بیا تکرار کړو».

د اېکسپرېس ټربیون د رپوټ له مخې، شهباز شریف خېبر پښتونخوا د پاکستان «لومړۍ کرښه» وبلله او ژمنه یې وکړه چې دغه ایالت به د ملي مالي کمیسون (NFC) له لارې خپل حق ترلاسه کړي. نوموړي اعلان وکړ چې یوه ځانګړې کمېټه به جوړه کړي چې د اېن ایف سي پر برخې بیا کتنه وکړي او د دې کمېټې لومړۍ غونډه به په اګست میاشت کې وشي.

هغه وویل چې د ۲۰۱۰ملي مالي کمیسیون پر اساس، یوه سلنه برخه د ترهګرۍ ضد مبارزې لپاره خیبر پښتونخوا ته ورکړل شوې، چې ارزښت یې تر ۷۰۰ میلیاردو روپیو زیات دی.

دوی به له هغو پنځو نورو غیر دايمي غړو سره یوځای شي چې تېر کال ټاکل شوي وو. دا غړي ډنمارک، یونان، پاکستان، پاناما او سومالیادي،چې تر ۲۰۲۶کال پورې به خپله دوره بشپړه کړي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا ټولټال ۱۵ غړي لري چې پنځه دايمي غړي یې ( چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا او متحده ایالات) د ویټو واک لري او لس غیر دايمي غړي یې د عمومي اسامبلې له خوا د دوه کلونو لپاره ټاکل کېږي.

دغې ادارې زیاته کړې، چې د برید لپاره ۱،۱۰۰ کیلوګرامه چاودېدونکي مواد کارول شوي چې د سهار له خوا وچودول شول او د پله تر اوبو لاندې ستنې یې زیانمنې کړې.

یاد پل، چې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین لپاره یوه مهمه ملي پروژه ګڼل کېږي، د روسي ځواکونو لپاره یوه حیاتي اکمالاتي لاره بلل کېږي او تر دې مخکې هم په ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کلونو کې هدف ګرځېدلی و.

د روسیې اړوند رسمي سرچینو منلې چې د سهار له څلور بجو څخه تر اووه بجو پورې د پل فعالیت درې ساعته ودرېد، خو دوی د بندېدو لامل نه دی څرګند کړی.

اوکرایني چارواکو د برید یوه ویډیو هم خپره کړې چې پکې د پل د ستنو ترڅنګ چاودنه ښکاري، خو رویټرز ویلي چې د ویډیو د اخیستنې وخت یې نه شي تاییدولای.

په ورته وخت کې، روسي نظامي بلاګرانو ادعا کړې چې برید ناکام و او دا یې د اوکراین د بحري ډرون برید ګڼلی دی.