د جنرال مبین له زنداني کولو وروسته؛ د طالبانو اصلاحي کمیټې د پاکستان یو بل منتقد نیولی

له پاکستان او ایران څخه وروسته تاجکستان هم د افغان کډوالو جبري ستنولو لړۍ چټکه کړې او هره ورځ په لسګونه افغانان تر نیولو وروسته افغانستان ته په جبري توګه لېږدوي.

په دغه هېواد کې یوه مېشت افغان د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، « له دې وېرې چې پولیس مو پېدا نه‌کړي، په خپلو کورنو کې بند پاتې یو؛ خو اوس پولیسو کور په کور پلټنې هم پیل کړې دي.»

دغه سرچینه زیاتوي، سره له دې چې په تاجکستان کې مېشت افغان کډوال په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسناد لري؛ خو بیا هم نارینه، ښځې او ان تر ۱۵ کالو لوړ عمر لرونکي ماشومان د پولیسو له‌خوا نیول کېږي او افغانستان ته په جبري توګه ستنول کېږي.

سره له دې چې د اېستل شویو کډوالو د کره شمېرو په تړاو معلومات نشته؛ خو تاجکستاني چارواکي ادعا کوي، چې یوازې هغه افغانان له دغه هېواده باسي چې په تاجکستان کې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري.

دا په داسې حال کې ده، چې د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ دفتر تر دې وړاندې له تاجکستان څخه د افغان کډوالو پر اېستلو اندېښنه څرګنده کړې وه.

تر دې وړاندې (د غبرګولي په ۱۰مه) د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي و، چې ۴۹ افغان کډوال له تاجکستان نه افغانستان ته په لومړي ځل ستانه کړل شوي دي.

دغه وزارت ویلي و، چې یاد کډوال (د غبرګولي په ۷مه او ۸مه نېټه) د کندوز ولایت، شېر خان بندر له لارې افغانستان ته اېستل شوي دي.
له تاجکستان څخه د افغان کډوالو د اېستلو بهیر تر هغه وروسته پیل شو، چې له تېر یو نیم کال راهیسې له ایران او پاکستان څخه زرګونه افغانان په جبري توګه اېستل کېږي او دغه لړۍ لا هم په چټکۍ سره روانه ده.

د یادولو وړ ده، چې زرګونه کسان د افغانستان د پخواني حکومت تر ړنګېدو وروسته د ایران، پاکستان او تاجکستان په ګډون د سیمې هېوادونو ته په قانوني او ناقانونه توګه کډوال شوي.
ډېری دغه کسان د دولت پخواني مامورین، خبریالان، د مدني ټولنې فعالان، د ښځو د حقونو فعالان او هغه کسان دي، چې له ګواښ سره مخ دي.

د سیمې اوسېدونکي وایي، چې د دغه پل په جوړولو کې ورسره جلاوطنه افغانانو او د سیمې اوسېدونکو مالي مرسته کړې ده.

په سیمه کې یوې ځایي سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، چې دوی د طالبانو د حکومت تر چارواکو پورې د دغه پل د جوړېدو غوښتنې کړې وې؛ خو هېڅ چارواکي یې غږ وانه ورېدو او د سیمې خلک اړ شول، چې دغه پل په خپل شخصي لګښت جوړ کړي.

د سیمې اوسېدونکي وايي، تر دې وړاندې له ګڼو ستونزو سره مخ وو چې د ورښتونو او سېلابونو له امله یې نه شوای چې له دغې لارې ښار ته ولاړ شي.

دوی زیاتوي، چې له دې وروسته دوی بې له کوم ځنډ او خنډ څخه ښار ته په اسانۍ سره خپل ناروغان تر روغتونه رسولای شي.

د سرچینو په وینا؛ یاده سیمه د سېلانیانو لپاره هم ښکلې منظرې لري، چې له دې وړاندې سېلانیانو د ورښتونو او سېلابونو د ګواښ له امله یادې سیمې ته د ورتګ لپاره زړه نه ښه کاوه.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، په تېرو وروستیو کې له لوېدیځ فرهنګ څخه وارد شوي د وېښتو ډولونه چې د ځوانانو په منځ کې دود شوي؛ ښایي په راتلونکې کې له «اسلامي ارزښتونو» څخه د واټن لامل شي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې له همدې امله یې په دایکنډي ولایت کې «اصلاحي» ناسته جوړه کړه.

په دایکنډي ولایت کې د طالبانو امر بالمعروف نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو څانګې مشر مولوي عبدالمنان شهیدزاده په دغه غونډه کې د وینا پرمهال ویلي:« د شریعت خلاف د وېښتانو جوړول په اسلام کې یو له ښکاره وو منکراتو دي.»

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې (د غبرګولي په ۶مه) د طالبانو د امربالمعروف وزارت د پالیسۍ او مسلکي مرستیال نور محمد حقاني په کابل کې د سلمانیو د ټولنې له مسوولینو سره په لیدنه کې ویلي و، چې «د نیم سر خرېیل او نیم پرېښودل» غیر شرعي او پردی کلتور دی او باید له دې ډډه وشي.

له بل پلوه د طالبانو د دعوت او ارشاد لوی رییس شریف الله حقاني په لوېدیځ سټایل د وېښتانو جوړولو پر مخنیوي ټینګار کړی او د کابل د سلمانیو د ټولنې له مسوولینو څخه یې غوښتي، چې په ټولنه کې د شته منکراتو مخنیوي او معروفاتو اقامه کې له یاد وزارت سره همکاري وکړي.

د طالبانو د دغه قانون له اعلان وروسته له یو شمېر ولایتونو داسې راپورونه هم ورکړل شوي، چې د امر بالمعروف محتسبان پر لارو او سړکونو ځوانان را ګرځوي او د ږیرې نه خرېیلو، د موسیقۍ د نه اورېدو، د لډو نه کولو او په شریعت د ځان برابرولو سپارښتنې ورته کوي.

دغه کمیټه وایي، د طالبانو له‌خوا د ښځو پر تعلیم بندیز او په ټولنه کې یې د ګډون په اړه محدودیتونه د دوی له بنسټیزو حقونو ښکاره سرغړونه ده.

دغې کمیټې په خپله کلنۍ غونډه کې د سویډن له حکومته غوښتي، چې د افغانستان سره د نړۍوالو مرستو د کمېدو په صورت کې دې د بشري مرستو پروګرامونو په اړه اقدام وکړي او د افغانانو د ژوند، روغتیا او زده‌کړو حق ملاتړ وکړي.

دغه کمېټې په طالبانو غږ کړی، چې د افغانانو په وړاندې مسوولیت لري او باید د عامه خدمتونو پراختیا ته لومړیتوب او د نجونو او ښځو حقونو او ازادیو ته درناوی وکړي.

په خبرپاڼه کې راغلي:« د افغانستان خلک له فقر او ظلم څخه ځورېږي. پاکستان او ایران په مېلیونونو کډوال بېرته ستنېدو ته اړ باسي، چې دغې چارې د دوی وضعیت لا پسې خراب کړی دی. سلګونو زره کسان بېرته افغانستان ته ستانه شوي، چې د دوی لپاره دغه سرچینې کافي نه دي. د هېواد نیمایي نفوس بشري مرستو ته اړتیا لري او مېلیونونه وګړي اساسي عامه خدمتونو ته لاسرسی نه‌لري. د اقلیم بدلون اغېزې هم په زیاتېدونکې توګه څرګندېږي.»

دغې کمیټې خبرداری وکړی، چې ګڼ شمېر مرستندویه هېوادونه له افغانستان سره خپلې مالي مرستې کموي او د امریکا حکومت له‌خوا په مالي مرستو کې ناڅاپي کمښت به ویجاړونکي پایلې ولري او اټکل کېږي، چې سږکال به په افغانستان کې په مېلیونونه ماشومان د سختې خوارځواکۍ سره مخ شي.

د افغانستان لپاره د پیوستون کمیټې ویلي، چې سویډن نشي کولای په دې برخه کې بې غوره پاتې شي.

د امنیت شورا په خبرپاڼه کې راغلي، چې افغانستان ته د بشري مرستو چمتو کول به د راتلونکې ناستې اصلي موضوع وي.

تمه کېږي، چې په دغه ناسته کې به د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړې استازې رزا اوتنبایوا هم وینا وکړي.

د اغلې اوتنبایوا ترڅنګ په د ملګرو ملتونو د ښځو اجرایوي څانګې مشره سیما بحوت او د بشري چارو د همغږۍ دفتر یو لوړپوړی چارواکی هم په دغه ناسته کې وینا وکړي.